Bức xúc kéo dài
Ngày 22-2-2002, Thủ tướng Chính phủ ban hành Văn bản số 190/CP-NN, cho phép UBND thành phố Hồ Chí Minh căn cứ vào Quyết định số 367/TTg của Thủ tướng Chính phủ, ngày 4-6-1996, để thu hồi 930 ha đất xây dựng khu đô thị mới Thủ Thiêm (gồm 770ha đất xây dựng khu đô thị và 160ha đất tái định cư). Ngày 10-5-2002, UBND thành phố Hồ Chí Minh ban hành Quyết định số 1997/QĐ-UB về việc thu hồi đất tại các phường: An Khánh, An Lợi Đông, Bình An và Thủ Thiêm (thuộc quận 2), nhưng không xác định đối tượng sử dụng đất bị thu hồi trong khu vực quy hoạch. Ngày 30-9-2002, UBND thành phố Hồ Chí Minh ban hành Quyết định số 3963/QĐ-UB về việc điều chỉnh di chuyển các hộ dân cư trong khu đô thị mới Thủ Thiêm.
Thực hiện quyết định của UBND thành phố Hồ Chí Minh, ngày 29-11-2004, UBND quận 2 ban hành Quyết định số 7694/QĐ-UB có nội dung: Công bố danh sách các hộ dân cư, cơ quan đơn vị phải điều chỉnh trên địa bàn phường An Khánh và danh sách này không có hộ ông Vũ Huy Hoàng. Tuy nhiên gần ba năm sau, ngày 26-6-2007, UBND quận 2 ban hành Quyết định số 4388/QĐ-UB, về việc bổ sung danh sách di chuyển các hộ dân cư phải điều chỉnh, di chuyển trong khu quy hoạch xây dựng phường An Khánh, trong đó có hộ ông Vũ Huy Hoàng, nhưng không xác định diện tích đất, tài sản mà hộ ông Hoàng phải di chuyển.
Điều khó lý giải là, dù ngày 26-6-2007, UBND quận 2 mới có quyết định bổ sung hộ ông Vũ Huy Hoàng vào danh sách di chuyển các hộ dân cư, nhưng trước đó ngày 21-3-2005, Hội đồng đền bù thiệt hại giải phóng mặt bằng dự án khu đô thị mới Thủ Thiêm đã lập bảng giá chiết tính chi phí đền bù, hỗ trợ thiệt hại cho ông Vũ Huy Hoàng. Theo bảng chiết tính này, đền bù 2.223 m2 đất với giá 200.000 đồng/m2 thành tiền là 444.600.000 đồng; hoa màu, cây ăn trái và tài sản trên đất 35.600.000 đồng; tổng số tiền bồi thường là 480.200.000 đồng. Phương án bồi thường hỗ trợ của ông Hoàng đã được UBND thành phố Hồ Chí Minh ký ngày 6-6-2007, tức là trước thời gian UBND quận 2 ra quyết định bổ sung hộ ông Vũ Huy Hoàng vào danh sách di chuyển các hộ dân cư tới 21 ngày.
Không đồng ý với các quyết định của UBND quận 2 và UBND thành phố Hồ Chí Minh, ông Vũ Huy Hoàng, cựu chiến binh tham gia chiến trường miền nam từ năm 1971, liên tục gửi đơn khiếu nại đến các cấp có thẩm quyền về tính pháp lý của các quyết định; thời gian ra quyết định; việc áp dụng Nghị định để tính giá bồi thường, hỗ trợ. Ngoài ra, ông Hoàng còn khiếu nại diện tích 2.223 m2 đất, ở vị trí mặt tiền đường Lương Định Của, phường An Khánh, quận 2, chứ không phải nằm cách con rạch, do đó giá đền bù phải khác và phải được tái định cư bằng nền đất…
Theo Điều 28, Luật Đất đai năm 1993 quy định: “Trước khi thu hồi đất phải thông báo cho người sử dụng đất biết về lý do thu hồi, thời gian, kế hoạch di chuyển, phương án đền bù thiệt hại…”. Tuy nhiên, UBND quận 2 đã không làm đúng trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật vì: Trước đó, các quyết định của cả UBND quận 2 và UBND thành phố Hồ Chí Minh về thu hồi đất, di chuyển các hộ dân… đều không có tên hộ ông Vũ Huy Hoàng. Tới ngày 26-6-2007, UBND quận 2 mới có quyết định bổ sung tên hộ ông Vũ Huy Hoàng vào danh sách các hộ dân cư phải điều chỉnh, di chuyển, nhưng lại không xác định được diện tích đất và tài sản mà hộ ông Hoàng phải di chuyển. Hơn nữa, việc UBND quận 2 áp dụng Nghị định số 22/1998/NĐ-CP, ngày 24-4-1998, của Chính phủ là không phù hợp, vì tại thời điểm năm 2007, Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 3-12-2004 quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất đã có hiệu lực thi hành.
Cần giải quyết dứt điểm
Không đồng tình với cách giải quyết của UBND thành phố Hồ Chí Minh, ông Vũ Huy Hoàng liên tục gửi đơn khiếu nại lên Thanh tra Chính phủ, Bộ Tài nguyên và Môi trường…, với mong muốn bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Sau thời gian làm việc, ngày 20-10-2009, Thanh tra Chính phủ đã có Báo cáo kết luận số 2574/BC-TTCP gửi Thủ tướng Chính phủ, với nội dung: Xác định diện tích đất của hộ ông Vũ Huy Hoàng nằm giáp mặt đường Lương Định Của là phù hợp; UBND quận 2 không thực hiện đúng quy định, trình tự thu hồi đất, phương án đền bù giải phóng mặt bằng, gây bức xúc cho người dân, dẫn đến khiếu nại gay gắt, kéo dài; khiếu nại của ông Hoàng về vị trí thu hồi đất, áp giá đền bù là có cơ sở để xem xét cho phù hợp, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của công dân; kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Chủ tịch UBND thành phố Hồ Chí Minh bồi thường diện tích 2.223 m2 đất có vị trí mặt tiền đường Lương Định Của, phường An Khánh, quận 2 cho ông Vũ Huy Hoàng; bồi thường giá đất theo quy định hiện hành…
Căn cứ vào kết luận, kiến nghị của Thanh tra Chính phủ, ngày 24-12-2009, Thủ tướng Chính phủ có văn bản giao Thanh tra Chính phủ phối hợp UBND thành phố Hồ Chí Minh thống nhất biện pháp giải quyết khiếu nại của ông Vũ Huy Hoàng. Tuy vậy, chưa thống nhất với kết luận của Thanh tra Chính phủ, UBND thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, cần phối hợp UBND quận 2 kiểm tra hiện trạng diện tích đất của ông Vũ Huy Hoàng. Kết quả kiểm tra ngày 9-11-2010 cho thấy, toàn bộ 2.223 m2 đất của ông Vũ Huy Hoàng nằm liền kề mặt tiền đường Lương Định Của, phường An Khánh và không thể hiện con rạch chắn ngang.
Ngày 25-11-2011, UBND thành phố Hồ Chí Minh có Công văn số 5956 báo cáo và kiến nghị Thủ tướng Chính phủ không thay đổi việc thực hiện bồi thường hỗ trợ cho ông Vũ Huy Hoàng, đồng thời cho rằng cần lập Tổ công tác liên ngành với sự tham gia của Bộ Tài nguyên và Môi trường, Văn phòng Chính phủ để kiểm tra, xem xét lại việc giải quyết khiếu nại của ông Vũ Huy Hoàng về việc bồi thường, hỗ trợ 2.223m2 đất.
Sau gần hai năm Tổ công tác liên ngành kiểm tra, xem xét thực địa, ngày 21-6-2013, Thanh tra Chính phủ có Văn bản 1363/BC-TTCP báo cáo kết quả với Thủ tướng Chính phủ, trong đó nêu rõ: Việc khiếu nại của ông Vũ Huy Hoàng, Văn phòng Chính phủ đã thông báo, được các bộ, ngành có ý kiến đề nghị giải quyết nhiều lần, Thanh tra Chính phủ đã bốn lần kết luận nêu rõ trong việc thu hồi đất của ông Hoàng, UBND thành phố Hồ Chí Minh đã không thực hiện đúng trình tự theo quy định của pháp luật.
Về vụ khiếu nại của ông Vũ Huy Hoàng, Văn phòng Chính phủ đã bốn lần báo cáo lên Thủ tướng Chính phủ, một lần Thủ tướng chỉ đạo và ba lần Phó Thủ tướng chỉ đạo phúc tra… Mới đây, ngày 30-5-2016, Văn phòng Chính phủ tiếp tục có Văn bản số 4095/VPCP-V.I truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Trương Hòa Bình về giải quyết khiếu nại của ông Vũ Huy Hoàng; yêu cầu Thanh tra Chính phủ, Bộ Tài nguyên và Môi trường, UBND thành phố Hồ Chí Minh báo cáo Thủ tướng Chính phủ kết quả giải quyết trước ngày 30-8-2016.
Để bảo đảm sự nghiêm minh của pháp luật, bảo đảm quyền, lợi ích chính đáng, hợp pháp của người dân có đất bị thu hồi, UBND thành phố Hồ Chí Minh cần nghiêm túc thực hiện nội dung báo cáo Kết luận số 2574/BC-TTCP, ngày 20-10-2009, của Thanh tra Chính phủ, tránh để việc khiếu kiện kéo dài.
