Sớm di chuyển 11 hộ dân vùng lòng hồ Cò Lá ở Tam Đường

Hiện, cuộc sống của bà con gặp rất nhiều khó khăn, đặc biệt trong mùa mưa này, tài sản, tính mạng của họ luôn bị đe dọa bất cứ lúc nào.

Nơi sinh sống của 11 hộ dân trên thuộc vùng lòng hồ dự án hồ thủy lợi và nuôi trồng thủy sản Cò Lá. Đây là dự án nhằm tạo cảnh quan, điều hòa khí hậu và cung cấp nước tưới một phần cho diện tích ruộng thuộc thị trấn Tam Đường. Dự án này đã có hàng chục năm nay, việc kiểm đếm tài sản cho bà con cũng đã diễn ra từ năm 2004 song đến nay bà con vẫn chưa được đền bù, di chuyển. Nhà cửa, công trình xây dựng đã lâu bị mối mọt, nguy cơ sập đổ bất cứ lúc nào, nhưng bà con vẫn phải sống và giữ nguyên hiện trạng. Người dân mong muốn sớm được tái định cư lên nơi ở mới để không phải thấp thỏm vừa sống vừa lo nhà sập những khi mưa, gió.

Gia đình bà Vũ Thị Rơi có bốn khẩu, hiện đang sinh sống trong ngôi nhà khung gỗ trát vách xiêu vẹo. Ngôi nhà này được bà làm từ năm 1986, đã xuống cấp trầm trọng. Để chống chọi với nắng, mưa, bà Rơi phải dùng cọc tre chằng, chống khắp nơi nhằm gia cố cả trong lẫn ngoài. Bà Rơi cho biết, dự án có đã nhiều năm, đo đạc cũng nhiều lần nhưng gia đình bà vẫn phải đợi hết năm này qua năm khác, không được di chuyển. Sống trong ngôi nhà xiêu vẹo như vậy, bà rất lo vì chẳng biết nó sập đổ lúc nào. Mùa này, những ngày có mưa lớn hay gió to là cả nhà bà lại phải đưa nhau xuống bếp để tránh, dù sao nhà bếp là tường xây nên vẫn an toàn hơn. Hiện gia đình bà Rơi đã được cấp đất trên mặt bằng tái định cư, song do chưa được cấp sổ đỏ, chưa có tiền đến bù nên gia đình bà cũng chẳng có điều kiện để chuyển lên.

Tương tự, bà Nguyễn Thị Nghĩa, 86 tuổi, đang sống tạm bợ trong ngôi nhà nhỏ lụp xụp chừng hai chục mét vuông. Bên cạnh là nhà của con bà cũng chẳng khá hơn. Mặc dù nhà đã xiêu vẹo nhiều năm nhưng mẹ con bà không dám sửa chữa vì nó nằm trong vùng dự án. Theo lời bà nghĩa, bà thân già một mình, mùa mưa gió đến rất nguy hiểm; song không ở đấy, bản thân bà cũng chẳng biết phải chạy đi đâu. Mới đây, bà cũng như những hộ còn lại, được chính quyền cấp đất trên mặt bằng tái định cư nhưng không có điều kiện xây dựng vì chưa có tiền đền bù, hỗ trợ.

Cũng nằm trong diện chờ tái định cư, song do nhà đã quá cũ nát không thể ở, bất an, lo lắng cho tính mạng nên đầu mùa mưa vừa qua, sau khi được cấp đất tái định cư, gia đình bà Nguyễn Thị Dung, 71 tuổi, đã phải vay mượn tiền của anh em để chuyển nhà lên nơi ở mới. Dù chưa được cấp sổ đỏ, bà Dung vẫn xin phép chính quyền cho xây dựng nhà để ở nhằm bảo đảm tính mạng cho cả nhà.

Bà Dung ca cẩm: “Mình vay mượn hoàn toàn để dựng cái nhà này, dù không muốn nhưng thà nợ còn hơn là sống trong lo sợ. Hiện tại, đã yên tâm hơn về cuộc sống, sinh hoạt so với nơi ở cũ; song lại lo vì không biết bao giờ nhà nước mới chi trả tiền đền bù để trả nợ. Già sắp xuống lỗ rồi, sống cả chục năm trong cái cảnh nơm lớp lo nơi ăn chốn ở, giờ ổn định rồi thì lại lo đến nợ nần…”.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, dự án Hồ thủy lợi và nuôi trồng thủy sản Cò Lá có từ những năm 2004 trở về trước. Người dân được thông báo nằm trong quy hoạch, thuộc diện giải tỏa và đã được đo đạc kiểm đếm tài sản nhiều lần.

Đến năm 2014, dự án này mới chính thức được phê duyệt. Tổng diện tích dự án khoảng 8ha và triển khai thành hai giai đoạn. Trong đó, giai đoạn một có tổng vốn 29 tỷ đồng. Ở giai đoạn này tập trung vào việc san gạt mặt bằng, sắp xếp khu tái định cư, đường vào, tuyến đường dạo ven hồ… Giai đoạn hai sẽ triển khai thi công phần lòng hồ và các hạng mục liên quan khác với tổng vốn khoảng 65 tỷ đồng.

Theo quy mô được phê duyệt, dự án có 45 hộ dân với 145 nhân khẩu bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, ở giai đoạn một mới hoàn thành giải tỏa, đền bù và sắp xếp tái định cư cho 34 hộ. Còn lại 11 hộ nêu trên nằm trong khu vực thuộc lòng hồ, phần này thuộc giai đoạn hai nên các hộ dân vẫn chưa được đền bù, giải tỏa.

Trao đổi với chúng tôi về giai đoạn hai của dự án bao giờ được duyệt, bao giờ có vốn và thi công, chính quyền huyện Tam Đường nói cũng chỉ biết chờ tỉnh.

Trả lời về việc khi nào 11 hộ dân nêu trên mới được được tái định cư, bảo đảm an toàn về người và tài sản, ông Từ Hữu Hà, Chủ tịch UBND huyện Tam Đường cho biết, hiện do chưa có vốn và phê duyệt giai đoạn hai nên huyện chưa có tiền chi trả đền bù cho bà con để bà con di chuyển. Cũng biết là bà con bất an, lo lắng. Song do đang mùa mưa nên chưa thể tổ chức di dời bà con đi, không thể đưa bà con lên mà không lo cho bà con, đưa lên mà để họ sống cảnh màn trời chiếu đất giữa mùa mưa càng không được. Tạm thời trước mắt huyện đang tính, sau khi mùa mưa kết thúc, huyện sẽ cân đối ngân sách, cho các hộ ứng tạm một phần trong khả năng có thể để bà con di chuyển nhà. Khi nào dự án được tỉnh phê duyệt giai đoạn hai, có vốn thì huyện mới tiến hành chi trả đền bù để bà con ổn định đời sống.

Những ngày này, trên địa bàn tỉnh Lai Châu đang có mưa thường xuyên và kéo dài. Trong khi nhà của các hộ dân nêu trên cơ bản đều đã xuống cấp, nguy cơ mất an toàn về tính mạng, tài sản bất cứ lúc nào. Hiện vì điều kiện kinh tế khó khăn nên bà con không có khả năng tự di chuyển lên dựng nhà trên đất cấp. Để bảo đảm an toàn tính mạng và ổn định cuộc sống lâu dài cho bà con nơi đây, mong rằng chính quyền các cấp sớm quan tâm giải quyết dứt điểm vấn đề này.

Đã gần đất xa trời song bà Nguyễn Thị Nghĩa, 86 tuổi, hằng ngày vẫn nơm lớp lo sợ khi sống trong ngôi nhà chừng 20m2 để chờ ngày được di dời giải tỏa.