Sẽ di dời hai thôn gần Hyundai-Vinashin

Để tránh cho dân 2 thôn gần nhà máy (Ninh Yểng và Mỹ Giang, thuộc xã Ninh Phước, huyện Ninh Hòa) tiếp tục chịu hậu quả ô nhiễm, tỉnh sẽ tập trung nỗ lực lo việc di dời 2 thôn này.

Được biết, từ khi đi vào hoạt động (1999), Hyundai-Vinashin chỉ chuyên sửa chữa, hoán cải tàu cũ và các thiết bị nổi trên biển. Quy trình vệ sinh, cạo rỉ và sơn cũ trên tàu và thiết bị nổi…dùng công nghệ phun khô hạt nix, gây ô nhiễm trầm trọng không khí, nguồn nước và vùng biển khu vực. Người dân hai thôn trên đã nhiều lần phản ứng quyết liệt, đệ đơn kêu cứu khắp các cấp, ngành. Hiện nay, lượng nix qua sử dụng, thải ra (chứa nhiều kim loại nặng độc hại có trong sơn) tồn đọng khoảng 800 nghìn tấn, gây ô nhiễm nguồn nước ngầm quanh vùng.

Do áp lực mạnh mẽ và liên tục của công luận, Bộ TNMT và Chính phủ nhiều lần gửi thông điệp “cứng rắn” đến Hyundai-Vinashin, tháng 8-2008, nhà máy bắt đầu chuyển một bộ phận sang đóng mới tàu biển và cam kết sẽ chuyển hẳn sang đóng mới vào năm 2010.

Sờ đâu cũng đầy bụi nix. Chị Hồng,
Chủ tịch hội Phụ nữ xã Ninh Phước bức xúc
chứng minh với các phóng viên (chụp 2006)

Tuy nhiên, trong chuyến thăm và làm việc của Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Võ Lâm Phi tại nhà máy (ngày 10-3-2009), Hyundai-Vinashin lại xin được tiếp tục nhập hạt nix, với lý do một số hợp đồng đóng mới tàu biển bị hủy bỏ (do tình hình kinh tế thế giới suy thoái), cần tăng sửa chữa tàu cũ, đảm bảo việc làm cho công nhân.

Trong khi đó, theo báo cáo của nhà máy, dù bị hủy một số hợp đồng đóng mới, doanh thu 2009 dự kiến của nhà máy vẫn đạt 262 triệu USD (tăng 40% so với 2008). Doanh thu sửa chữa (kế hoạch 2009) sẽ điều chỉnh từ 15 triệu USD lên 40 triệu USD.

Phương án di dời hai làng ven nhà máy đã được Khánh Hòa tính đến từ mấy năm trước. Tuy nhiên, với kinh phí dự trù khoảng 350 tỷ đồng cho khoảng 700 hộ dân, Hyundai-Vinashin và Khánh Hòa vẫn chưa tìm được tiếng nói chung. Nhiều chuyên gia và nhà khoa học cho rằng, nếu di dời 2 làng, nhưng không thiết lập các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt tác động xấu đến môi trường của nhà máy, hiểm họa còn đáng sợ hơn (không còn bị người dân giám sát và phản đối, nhà máy tự do thải chất độc hại ra môi trường). Đặc biệt, tác hại do chất thải lỏng (dầu mỡ, hóa chất tẩy rửa công nghiệp…) của nhà máy lâu nay ít được chú ý.

1 góc bãi nix lộ thiên của Hyundai-Vinashin (ảnh chụp năm 2006), với người dân bất chấp nguy hiểm, vào mót phế liệu kim loại.

Điểm bất hợp lý là, để giảm thiểu ô nhiễm, Chính phủ không cho phép nhập tàu biển cũ (chưa vệ sinh sạch) về VN phá dỡ, lấy nguyên liệu cho ngành thép song Hyundai-Vinashin vẫn liên tục đưa tàu cũ về tiến hành vệ sinh, cạo sơn, rỉ, sửa chữa, hoán cải suốt hàng chục năm qua. Theo tính toán của một số chuyên gia, nếu ở Singapore, với lượng nix thải 800.000 tấn, DN phải nộp thuế môi trường khoảng 40 triệu USD (tương đương 710 tỷ đồng VN), để Chính phủ khắc phục ô nhiễm (chưa kể, quá trình sử dụng, bảo quản nix thải phải đảm bảo yêu cầu nghiêm ngặt về môi trường).

Sát hàng rào nhà máy đầy bụi nix, 1 nhà hàng “chết”
từ nhiều năm nay ở thôn Mỹ Giang (chụp 2009)

Trong khi đó, gây ô nhiễm (chỉ xét do nix) nghiêm trọng nhiều năm qua, Hyundai-Vinashin mới chỉ bị phạt “tượng trưng” có 80 triệu đồng VN.

Theo các chuyên gia, kinh doanh sửa chữa tàu cũ lãi hơn đóng mới. Phương pháp vệ sinh tàu bằng phun nix giảm chi phí so với dùng cát, nước áp lực cao hay bi sắt. Đó là lý do tình trạng ô nhiễm vẫn kéo dài suốt nhiều năm qua.

VVT