Sau bản Vẽ, sẽ có Thủy điện Khe Bố

Thuỷ điện bản Vẽ được xây dựng trên dòng Nậm Nơn ở bản Vẽ thuộc xã Kim Ða, huyện Tương Dương. Ðây là công trình thủy điện lớn nhất khu vực phía bắc miền trung đã được ngăn dòng ngày 26-12-2005.

Trên công trường rền vang tiếng máy nổ, máy khoan chúng tôi gặp Phó ban quản lý thủy điện II, thuộc Tổng công ty Ðiện lực Việt Nam (chủ đầu tư), Hồ Sỹ Bảo người có hơn 20 năm thâm niên lăn lộn ở các đại công trình thủy điện trong cả nước giới thiệu: Tuy thủy điện bản Vẽ có công suất 320MW, nhưng lại là một trong những công trình khó thi công nhất Việt Nam, vì địa hình hiểm trở, chật hẹp. Vào mùa mưa lũ, công trình hầu như biệt lập với chung quanh. Ðập bê-tông trọng lực có quy mô lớn đối với Việt Nam và khu vực. Ðặc biệt, chiều cao thân đập lên đến 136m (chỉ sau thủy điện Sơn La 138m), và đứng thứ sáu trên thế giới về chiều cao. Với tổng mức đầu tư khoảng 52 nghìn tỷ đồng. Thủy điện bản Vẽ là công trình thủy điện lớn nhất khu vực phía bắc miền trung, đồng thời đây là công trình đa mục tiêu. Nhiệm vụ chính là phát điện, ngoài ra, thủy điện bản Vẽ còn cung cấp nước sinh hoạt, sản xuất, đẩy mặn, chống lũ cho vùng hạ lưu sông Cả. Nhờ có hồ chứa nước có diện tích lưu vực 8.700 km2, dung tích chứa 1.700 triệu m3 nên điều hòa được khí hậu, nhất là gió lào; cải thiện được môi trường môi sinh và phát triển du lịch...

Do áp lực về sử dụng điện, cho nên thủy điện bản Vẽ cũng là một trong những công trình trọng điểm được "vừa chạy vừa xếp hàng", nghĩa là được Chính phủ cho phép chỉ định thầu cho một tổ hợp nhiều nhà thầu, trong đó Tổng công ty Sông Ðà là tổ trưởng, đồng thời được phép vừa hoàn thiện thiết kế vừa thi công.

Ðến nay, công tác xây dựng các khu tái định cư cho đồng bào nhường đất xây dựng công trình thủy điện cũng đang từng bước được triển khai: khai hoang đất vườn được 130/384 ha, xây thô  - đang hoàn chỉnh 577/670 nhà. Công trình công cộng như nhà văn hóa, đường giao thông, nước, điện... đang gấp rút hoàn thành. Ðồng thời, UBND các huyện Tương Dương, Thanh Chương cùng tỉnh Nghệ An và Ban Quản lý dự án thủy điện 2 đã thành lập các ban chỉ đạo từ nhiều tháng nay, để tuyên truyền vận động bà con di dời, tính toán đền bù, hỗ trợ, lập phương án tổ chức di dời, cũng như tiếp nhận bà con về nơi ở mới cùng các giải pháp cụ thể để ổn định cuộc sống lâu dài.

Ngay sau khi Dự án thủy điện bản Vẽ được tiến hành khởi công xây dựng, Tổng công ty Ðiện lực Việt Nam (EVN) tiếp tục khảo sát tiềm năng thủy điện trên sông Cả và đã có báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án thủy điện Khe Bố. Hiện nay, các bước tiến hành dự án này đang tiến triển tốt, nếu không có gì thay đổi, năm 2006 sẽ tiến hành các điều kiện cho việc khởi công xây dựng. Như vậy, trong tương lai gần, Nghệ An sẽ có hai nhà máy thủy điện lớn trên sông Cả, với công suất khoảng 420MW. Thủy điện Khe Bố cũng có tác dụng đa mục tiêu như bản Vẽ, tức là ngoài mục tiêu phát điện, còn có tác dụng điều tiết nước sông Cả (cắt lũ về mùa mưa), cung cấp nước sinh hoạt, nước tưới, đẩy mặn, cho hạ lưu phát triển thủy sản, du lịch, điều hòa khí hậu cho vùng miền phía tây Nghệ An.

Theo Trưởng phòng Kinh tế - Kế hoạch của Ban quản lý thủy điện 2 Trần Báu Hà  cho biết: Dự kiến, công trình thủy điện Khe Bố sẽ được xây dựng ở bản Ðình Thắng, xã Tam Ðình, thuộc huyện Tương Dương, do EVN làm chủ đầu tư. Thủy điện Khe Bố thuộc  công trình cấp 2, đập bê-tông cao 32 m. Dung tích hồ chứa 97,8m3; công suất khoảng 100MW, điện lượng trung bình hằng năm 442,8 triệu KWh. Qua tính toán hồ chứa nước của công trình thủy điện này sẽ làm ngập chín km đường quốc lộ 7, 120 ha đất canh tác và sẽ có hơn 600 hộ dân với gần 3.000 nhân khẩu phải di dời nhà cửa đến vùng tái định cư. Hiện nay, các bộ ngành đang xem xét dự án, trên cơ sở đó tìm các giải pháp nâng cao hiệu quả đầu tư công trình. Theo dự kiến của EVN, công trình thủy điện Khe Bố sẽ được khởi công xây dựng trong giai đoạn 2006-2010 và đến năm 2011 sẽ đưa vào vận hành.