Ngày 29-10-2002, Chủ tịch UBND tỉnh Bình Thuận có văn bản chấp thuận cho Công ty TNHH Thông Thuận thực hiện dự án đầu tư khu sản xuất muối công nghiệp tại xã Vĩnh Hảo, huyện Tuy Phong, với diện tích khoảng 217 ha, tổng vốn đầu tư (đã điều chỉnh) hơn 24,6 tỷ đồng.
Theo thiết kế, mỗi năm, đồng muối này sản xuất 24 nghìn tấn muối loại I; 1.700 tấn muối loại II, cùng một số sản phẩm trước và sau muối.
Ngày 10-12-2002, Chủ tịch UBND tỉnh Bình Thuận có quyết định thu hồi 216,5 ha đất chưa sử dụng do UBND xã Vĩnh Hảo quản lý và đất sản xuất nông nghiệp của 25 hộ dân để cho Công ty Thông Thuận thuê (20 năm) đầu tư xây dựng đồng muối.
Ðầu năm 2003, chủ đầu tư đã tiến hành thi công xây dựng đồng muối này...
Theo quy định của pháp luật, Công ty Thông Thuận phải tuân thủ nghiêm ngặt các biện pháp bảo vệ môi trường trong khu vực sản xuất.
Thế nhưng, dù chưa lập báo cáo đánh giá tác động môi trường để cấp có thẩm quyền phê duyệt, chủ đầu tư đã đưa đồng muối vào sản xuất từ năm 2005, gây nên sự bức xúc cho 116 hộ dân ở gần đồng muối vì môi trường bị ô nhiễm, ảnh hưởng xấu đến sinh hoạt, sản xuất của người dân.
Liên tục từ năm 2006 đến nay, nhiều hộ dân ở thôn Vĩnh Hải, xã Vĩnh Hảo đã có đơn phản ánh đến nhiều cấp chính quyền trong tỉnh về tình trạng ô nhiễm môi trường do sản xuất muối gây ra.
Bà Huỳnh Thị Mai ở xóm 6, thôn Vĩnh Hải cho biết, từ khi có đồng muối Thông Thuận, con suối Ðưng dẫn nước ngọt đã thành con suối mặn. Nhà bà có tám sào đất trồng thuốc lá và bốn sào ao nuôi cá nước ngọt, giờ phải bỏ hoang, phơi đáy.
Ðầu tháng 3 năm nay, UBND xã Vĩnh Hảo thành lập đoàn kiểm tra và ghi nhận cụ thể những thiệt hại. Ðó là toàn bộ khu vực các nhà lân cận giáp với đồng muối đều bị nhiễm mặn; các giếng nước không thể sử dụng sinh hoạt hằng ngày.
Tại khu vực xóm 5, gần bờ cản nằm trên con mương thoát nước của đồng muối, chân tường nhà nhiều gia đình bị mốc, sủi, dùng tay cào nhẹ, vôi, vữa và muối rơi đầy thềm.
Từ cuối tháng 4-2008 đến nay, Sở Tài nguyên và Môi trường (TN-MT) Bình Thuận phối hợp các ngành liên quan, địa phương và doanh nghiệp đã nhiều lần kiểm tra thực tế, tổ chức các cuộc họp nhằm giải quyết tình trạng sản xuất muối của Công ty Thông Thuận làm ảnh hưởng đến môi trường.
Ngày 22-9, Sở TN-MT có Văn bản số 1895 gửi Công ty TNHH Thông Thuận, yêu cầu thực hiện một số công việc nhằm khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường.
Theo đó, công ty phải nạo vét hạ cốt nền đáy đồng muối thấp hơn cốt nền mặt bằng khu dân cư chung quanh; gia cố chống thấm bờ, đáy tuyến kênh tiêu thoát lũ chung quanh khu vực sản xuất muối nhằm bảo đảm việc thông, thoát nước và hạn chế nước mặn thẩm thấu ra khu vực dân cư.
Tăng cường trồng các loại cây xanh thích hợp dọc tuyến kênh thoát lũ để hạn chế sự phát tán hơi muối vào khu vực dân cư.
Sở cũng yêu cầu doanh nghiệp chủ động phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức họp dân giải thích những thiếu sót và trình bày các biện pháp đã, đang thực hiện để khắc phục, giảm tác động xấu đến môi trường.
Thế nhưng, doanh nghiệp đã đơn phương tiếp xúc với các hộ dân vùng giáp ranh đồng muối, và ngày 26-9, có văn bản báo cáo kết quả xử lý chống thấm, gia cố bờ bao, nạo vét mương thoát nước gửi các cấp, các ngành trong tỉnh.
Ngày 1-10 vừa qua, theo chỉ đạo của UBND tỉnh Bình Thuận, Sở TN-MT chủ trì phối hợp với các ngành, địa phương liên quan tiếp tục kiểm tra, làm rõ và đề xuất biện pháp xử lý ô nhiễm môi trường đồng muối Thông Thuận.
Biên bản làm việc lần này khẳng định: Cao trình của đồng muối cao hơn cao trình đất khu dân cư và các khu dân cư giáp với đồng muối đã bị nhiễm mặn. Ðê bao kênh thoát lũ phía khu dân cư xóm 8 có nguy cơ bị sạt lở nếu có mưa lớn và lũ.
Doanh nghiệp có lót bạt chống thấm tại các ô kết tinh muối giáp khu dân cư khoảng hai ha.
Ðoàn kiểm tra kiến nghị: Tạm dừng hoạt động sản xuất muối của đồng muối Thông Thuận và chủ đầu tư phải thực hiện đúng theo các yêu cầu tại Văn bản số 1895 ngày 22-9-2008 của Sở TN-MT Bình Thuận.
Trước mắt, doanh nghiệp phải khẩn trương gia cố hệ thống bờ kênh thoát lũ, hạ cốt đáy kênh thấp hơn cốt nền khu dân cư; có biện pháp chống thấm thích hợp, bảo đảm không gây nhiễm mặn khu dân cư chung quanh.
Những thiệt hại đối với sản xuất, đời sống của nhân dân, Công ty TNHH Thông Thuận phải phối hợp với chính quyền địa phương đền bù thỏa đáng...
Ðoàn kiểm tra cũng đề xuất xử lý vi phạm hành chính về lĩnh vực môi trường đối với công ty do chưa lập báo cáo đánh giá tác động môi trường để cấp có thẩm quyền phê duyệt mà đã đưa đồng muối vào hoạt động.
Tuy nhiên về lâu dài, cần sắp xếp lại khu dân cư, đồng muối và khu vực nuôi trồng thủy sản trên địa bàn xã Vĩnh Hảo bảo đảm hài hòa lợi ích của cả doanh nghiệp, người dân và địa phương vì sự phát triển chung.
