Sản xuất công nghiệp và thương mại duy trì đà tăng trưởng trong quý I/2026

Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân chủ trì buổi họp báo với sự tham dự của đại diện nhiều đơn vị chức năng thuộc Bộ cùng đông đảo phóng viên các cơ quan báo chí.

Sản xuất công nghiệp giữ vai trò động lực tăng trưởng

Thông tin tại họp báo, ông Bùi Huy Sơn, Vụ trưởng Kế hoạch, Tài chính và Quản lý doanh nghiệp cho biết, bối cảnh kinh tế thế giới trong quý I/2026 tiếp tục tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường. Tăng trưởng toàn cầu chỉ duy trì quanh mức 2,8-3%, trong khi các xung đột địa chính trị kéo dài, đặc biệt tại Ukraine và khu vực Trung Đông, gây gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng và logistics, làm gia tăng chi phí đầu vào cho sản xuất.

Trong nước, từ tháng 3, giá nhiên liệu trên thị trường thế giới tăng mạnh đã bắt đầu tác động rõ hơn tới hoạt động sản xuất và vận tải. Tuy vậy, ngành công thương vẫn duy trì được nhịp tăng trưởng tích cực ở nhiều lĩnh vực.

Cụ thể, chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp trong quý I tăng khoảng 9% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, ngành chế biến, chế tạo tăng 9,7%, tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột của khu vực sản xuất. Một số ngành gắn với đầu tư hạ tầng ghi nhận mức tăng cao như sản phẩm khoáng phi kim loại tăng 19,7%, sản xuất kim loại tăng 22,9%, phản ánh hiệu ứng lan tỏa từ việc đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công.

Đáng chú ý, chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) tháng 3 đạt 51,2 điểm, đánh dấu tháng thứ 9 liên tiếp duy trì trên ngưỡng 50 điểm, cho thấy hoạt động sản xuất tiếp tục mở rộng và niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp đang dần được củng cố.

Xuất nhập khẩu tăng mạnh, nhập siêu trong tầm kiểm soát

Trong lĩnh vực thương mại, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu ba tháng đầu năm 2026 ước đạt 249,5 tỷ USD, tăng 23,2% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu đạt khoảng 122,9 tỷ USD, tăng 19,1%. Nhóm hàng công nghiệp chế biến tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn với kim ngạch 87,8 tỷ USD, tăng 20%, khẳng định năng lực sản xuất của khu vực công nghiệp trong nước đang phục hồi rõ nét. Bên cạnh đó, nhóm hàng nông, lâm, thủy sản đạt khoảng 9,9 tỷ USD, tăng 6,2, cho thấy sự ổn định của thị trường nông sản dù phải đối mặt với nhiều rào cản kỹ thuật.

Một số thị trường xuất khẩu ghi nhận mức tăng trưởng tích cực như Hồng Kông (Trung Quốc) tăng 47,4%, Trung Quốc tăng 26,4%, và Hoa Kỳ tăng 24,3%. Ở chiều ngược lại, kim ngạch nhập khẩu đạt gần 126,6 tỷ USD, tăng 27%, chủ yếu tập trung vào máy móc, thiết bị, linh kiện và nguyên liệu phục vụ sản xuất.

Theo ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Xuất nhập khẩu, cán cân thương mại trong quý I ghi nhận mức nhập siêu khoảng 3,6 tỷ USD. Tuy nhiên, đây không phải là diễn biến bất thường. “Trong quý I, nếu có xuất siêu thì tỷ lệ thường không cao. Đây là giai đoạn các doanh nghiệp đẩy mạnh nhập khẩu nguyên liệu, đồng thời đầu tư máy móc thiết bị phục vụ mở rộng sản xuất”, ông Hải cho biết.

Thống kê cho thấy nhiều nhóm hàng nhập khẩu tăng mạnh như linh kiện điện tử tăng khoảng 50%, máy móc, thiết bị và phụ tùng tăng khoảng 22%. Ngoài ra, các mặt hàng năng lượng như xăng, dầu mỏ hay nguyên liệu thức ăn chăn nuôi cũng tăng đáng kể, phản ánh nhu cầu đầu vào của nền kinh tế đang gia tăng. Theo ông Trần Thanh Hải, phần nhập siêu trong giai đoạn này chủ yếu mang tính chất phục vụ đầu tư và chuẩn bị cho chu kỳ sản xuất mới, vẫn nằm trong phạm vi kiểm soát.

Tăng cường giải pháp ổn định thị trường và bảo đảm năng lượng

Cùng với hoạt động sản xuất và thương mại, thị trường trong nước tiếp tục duy trì sự ổn định. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng trong quý I tăng khoảng 10,9%. Nguồn cung hàng hóa dồi dào, giá cả cơ bản được kiểm soát, góp phần giữ vững cân đối cung-cầu.

Trong lĩnh vực năng lượng, sản lượng điện toàn hệ thống đạt khoảng 63,6 tỷ kWh, tăng 6,1% so với cùng kỳ, bảo đảm cung ứng điện cho sản xuất và sinh hoạt.

Tuy nhiên, Bộ Công thương cũng nhìn nhận một số thách thức đặt ra trong thời gian tới. Nhu cầu phụ tải điện có xu hướng tăng sớm trong mùa khô, trong khi tiến độ một số dự án nguồn và lưới điện còn chậm do vướng mắc về thủ tục đầu tư và giải phóng mặt bằng.

Bên cạnh đó, những biến động khó lường của kinh tế thế giới, cùng xu hướng gia tăng chi phí logistics và giá năng lượng, có thể tạo thêm áp lực đối với hoạt động sản xuất và xuất khẩu.

Để tạo dư địa tăng trưởng cho các quý tiếp theo, Bộ Công thương cho biết sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trong đó, ngành tập trung điều hành hệ thống điện linh hoạt, bảo đảm cung ứng đủ điện cho sản xuất và đời sống; đẩy mạnh cơ cấu lại chuỗi sản xuất, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa ở các ngành công nghiệp chủ lực.

Đồng thời, tăng cường đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do; thúc đẩy xuất khẩu xanh, đáp ứng các tiêu chuẩn mới của thị trường quốc tế.

Theo Bộ Công thương, kết quả đạt được trong quý I/2026 là nền tảng quan trọng để ngành tiếp tục duy trì đà tăng trưởng trong các quý tiếp theo, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội của cả năm 2026.