Sai phạm trong chỉ đạo mua sách tham khảo ở Hà Giang

Làm trái chỉ đạo của Bộ GD và ĐT

Công văn số 116/SGDĐT-GDTH, ngày 16-2-2017, của Sở GD và ĐT tỉnh Hà Giang nêu rõ: Năm học 2017-2018, Sở duy trì những "ưu điểm" của tài liệu "Bài tập củng cố kiến thức, kỹ năng môn Toán, tiếng Việt cho học sinh học hai buổi/ngày, do chương trình SEQAP triển khai". Những "ưu điểm" (chưa được kiểm chứng rộng rãi) mà văn bản của Sở GD và ĐT tỉnh Hà Giang đưa ra như: Giúp giáo viên tiểu học (TH) thuận lợi trong xây dựng kế hoạch dạy học cả ngày và sử dụng tài liệu để xây dựng nội dung dạy buổi thứ hai đối với môn Toán, tiếng Việt cho học sinh; nâng cao năng lực cho giáo viên ra đề kiểm tra cuối kỳ môn Toán, tiếng Việt theo Thông tư 22 (Thông tư số 22/2016/TT-BGDĐT, ngày 22-9-2016, của Bộ GD và ĐT); củng cố kiến thức, kỹ năng môn Toán, tiếng Việt cho học sinh ngay trong các tuần học và được đánh giá kết quả, được bồi dưỡng, củng cố thông qua các bài tự kiểm tra; hạn chế tình trạng học sinh chưa hoàn thành chương trình (chưa đạt chuẩn kiến thức, kỹ năng). Trên cơ sở lập luận đó, Sở GD và ĐT tỉnh Hà Giang yêu cầu các phòng GD và ĐT huyện, thành phố trong tỉnh chỉ đạo các trường TH tuyên truyền tới cha mẹ học sinh mua và sử dụng tài liệu "Bài tập củng cố kiến thức, kỹ năng môn Toán, tiếng Việt" cho học sinh học hai buổi/ngày và vở tập viết, luyện viết từ lớp 1 đến lớp 5, có nội dung văn hóa địa phương. Anh Vừ Mí Hạng (ở huyện Mèo Vạc) cho biết, tổng trị giá bộ sách anh phải mua cho con năm học mới là 109.400 đồng. Không có sách thì cho con nghỉ học thôi, chứ không có tiền mua đâu", anh Hạng nói.

Tiếp đến, ngày 16-5-2017, Sở GD và ĐT tỉnh Hà Giang có Công văn số 528/SGDĐT-GDTH chỉ đạo, đôn đốc các phòng GD và ĐT huyện, thành phố thực hiện những nội dung như Công văn số 116/SGDĐT-GDTH đã nêu. Sở GD và ĐT tỉnh Hà Giang còn quyết liệt hơn, khi yêu cầu "tổ chức kiểm tra, đánh giá kết quả việc sử dụng vở tập viết, luyện viết", đồng thời thông báo "sẽ thành lập các đoàn kiểm tra và đánh giá năm học 2017-2018" đối với tất cả trường TH trên địa bàn tỉnh. Văn bản của Sở GD và ĐT tỉnh Hà Giang cũng "ra đề" khó cho các phòng GD và ĐT khi trong thời gian ngắn phải lựa chọn mua sách tham khảo (nếu có) đáp ứng đúng, đủ các yêu cầu mà Sở GD và ĐT đưa ra (giống như số đầu sách mà Sở đang phối hợp một đơn vị xuất bản tổ chức phát hành). "Điều này không khác gì ép chúng tôi phải mua sách do đơn vị đối tác của Sở GD và ĐT xuất bản", một cán bộ quản lý giáo dục ở huyện Yên Minh chia sẻ.

Những văn bản chỉ đạo của Sở GD và ĐT tỉnh Hà Giang đi ngược Thông tư số 21/2014/TT-BGDĐT, ngày 7-7-2014, của Bộ GD và ĐT, quy định về quản lý và sử dụng xuất bản phẩm tham khảo trong các cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên. Đó là: Tổ/nhóm chuyên môn căn cứ vào mục tiêu, nội dung chương trình giáo dục, sách giáo khoa, kế hoạch thực hiện nhiệm vụ năm học, các hoạt động giáo dục và đề xuất của giáo viên để lựa chọn, đề xuất danh mục xuất bản phẩm tham khảo…; định kỳ vào đầu năm học, thủ trưởng cơ sở giáo dục thành lập Hội đồng để xem xét, lựa chọn, đề xuất danh mục xuất bản phẩm tham khảo… thành phần Hội đồng gồm lãnh đạo cơ sở giáo dục phụ trách chuyên môn, tổ/nhóm trưởng chuyên môn, viên chức phụ trách thư viện…; thủ trưởng cơ sở giáo dục quyết định phê duyệt danh mục xuất bản phẩm tham khảo… trên cơ sở đề xuất của Hội đồng lựa chọn...

Những văn bản này còn khiến các cơ sở giáo dục TH trong tỉnh lâm vào thế bị động trong việc thực hiện các kế hoạch giáo dục, đào tạo của đơn vị; khiến lãnh đạo, giáo viên nhiều trường TH khu vực vùng cao, vùng khó khăn không biết làm cách nào để bán được số đầu sách, vở trị giá 109.400 đồng cho các em học sinh vốn được Nhà nước hỗ trợ toàn bộ về sách giáo khoa.

Phớt lờ chỉ đạo của Thường trực Tỉnh ủy

Giám đốc Sở GD và ĐT tỉnh Vũ Văn Sử cho biết: Đối với hai cuốn vở tập viết, luyện viết đã được sử dụng từ năm học 2015-2016, xét thấy hiệu quả tốt nên tiếp tục sử dụng cho năm học 2017-2018. Riêng hai đầu sách "Bài tập củng cố kiến thức, kỹ năng môn Toán, tiếng Việt" được biên soạn theo tài liệu chương trình SEQAP, có bổ sung văn hóa địa phương, cho nên từ cuối năm học 2016-2017, Sở GD và ĐT có định hướng cho các phòng GD và ĐT huyện, thành phố chỉ đạo các trường mua, sử dụng. Sở cũng chưa chọn được đơn vị xuất bản nào để tổ chức phát hành, mặc dù đã gửi thư mời một số nhà xuất bản uy tín.

Tuy nhiên, ý kiến của Giám đốc Sở GD và ĐT Hà Giang Vũ Văn Sử trái ngược với Báo cáo số 130-BC/BNC, ngày 15-3-2017, của Ban Nội chính Tỉnh ủy Hà Giang. Nội dung báo cáo nêu rõ: Sở GD và ĐT có văn bản chỉ đạo phòng GD và ĐT các huyện, thành phố mua các loại hồ sơ, sách tham khảo, vở luyện viết… với đích danh nhà xuất bản là sai quy định của Luật Đấu thầu, Nghị định 63/2014/NĐ-CP và Thông tư 58/2016/TT-BTC về mua sắm hàng hóa, trang thiết bị, tài liệu, sổ sách trong các đơn vị hành chính, sự nghiệp công lập. Việc cung ứng sổ sách, tài liệu giảng dạy trên địa bàn thời gian qua chưa tuân thủ các quy định của Nhà nước, có biểu hiện độc quyền, thiếu sự cạnh tranh, tạo lợi ích nhóm. Đặc biệt, năm học mới 2017-2018, Sở chỉ đạo các phòng GD và ĐT mua vở viết của một nhà xuất bản với giá cao hơn ba lần loại vở cũ, trong khi nội dung biên soạn về văn hóa địa phương chưa rõ nét, cần có đánh giá kỹ lưỡng. Việc Sở đưa sách tham khảo "Bài tập củng cố kiến thức, kỹ năng môn Toán, tiếng Việt" có thể làm tăng chương trình giảng dạy là chưa đúng tinh thần chỉ đạo của Bộ GD và ĐT, gây tốn kém cho phụ huynh, học sinh trong điều kiện Hà Giang là tỉnh nghèo, đời sống nhân dân còn nhiều khó khăn. Việc chỉ định loại sách phải mua là sách của Công ty TNHH Sách giáo dục Hà Nội với giá cao hơn so với thực tế, là vi phạm các quy định của pháp luật về mua sắm hàng hóa, trang thiết bị, tài liệu, sổ sách trong các đơn vị hành chính, sự nghiệp công lập.

Trên cơ sở báo cáo này, Tỉnh ủy Hà Giang ban hành Công văn số 2326-CV/TU, ngày 24-3-2017, yêu cầu Đảng ủy Sở GD và ĐT tỉnh Hà Giang kiểm điểm làm rõ trách nhiệm và xử lý nghiêm cá nhân vi phạm; giao Ban cán sự đảng UBND tỉnh chỉ đạo rà soát, đánh giá kỹ căn cứ, sự cần thiết của việc dự kiến bổ sung hai cuốn sách "Bài tập củng cố kiến thức, kỹ năng môn Toán, tiếng Việt"; đánh giá kết quả của việc đưa văn hóa địa phương vào trường học thông qua việc chỉnh sửa các loại vở viết, luyện viết áp dụng cho năm học 2017-2018. Trên cơ sở đó đề xuất phương án báo cáo Thường trực Tỉnh ủy xem xét quyết định. Tỉnh ủy cũng yêu cầu UBND tỉnh rà soát, đánh giá việc cung ứng sách giáo khoa, vở học sinh, tài liệu giảng dạy… có giải pháp chống độc quyền, bảo đảm môi trường cạnh tranh trong lĩnh vực này.

Trong khi Đảng ủy Sở GD và ĐT tỉnh Hà Giang mới chỉ có báo cáo rất chung chung với Thường trực Tỉnh ủy về kết quả kiểm điểm cán bộ, thì ngày 12-5-2017, "không hiểu vì sao", UBND tỉnh Hà Giang lại ban hành Văn bản số 1704/UBND-KGVX, giao Sở GD và ĐT "tiếp tục đưa bộ vở luyện viết, tập viết vào sử dụng trong năm học 2017 - 2018; chỉ đạo biên tập lại bộ tài liệu "Bài tập củng cố kiến thức, kỹ năng môn Toán, tiếng Việt" theo chương trình SEQAP có bổ sung nội dung giáo dục lịch sử, văn hóa địa phương". Cần nói rõ thêm, toàn tỉnh Hà Giang chỉ có 40 trong số 226 trường TH đã được làm quen chương trình SEQAP. Các trường còn lại, chủ yếu là các trường vùng khó khăn, nếu đưa bộ sách "Bài tập củng cố kiến thức, kỹ năng môn Toán, tiếng Việt" theo chương trình này vào giảng dạy sẽ là gánh nặng cho học sinh. Chưa kể, nội dung sách chưa được thẩm định, chưa thông qua nhận xét, đánh giá của các tổ, nhóm chuyên môn ở cơ sở, không căn cứ tình hình thực tế xã hội của địa phương, đời sống người dân. Việc Sở GD và ĐT tỉnh Hà Giang ra văn bản chỉ đạo các trường vận động học sinh mua sách là trái quy định của Bộ GD và ĐT.