Rốn lũ Hội An

Hội An, lũ chồng lên lũ

Mọi con đường về Hội An - "rốn lũ" hạ lưu sông Thu Bồn đều bị nước lũ cắt đứt. Từ Ðà Nẵng đi Hội An chỉ còn một con đường duy nhất vẫn đi lại được là đường ven biển Sơn Trà-Ðiện Ngọc. Nước lũ dâng cao làm cho khu phố cổ và một xã phường trên địa bàn thị xã mênh mông biển nước.

Ngày 12-11, 5/13 xã phường tại Hội An ngập chìm trong lũ sâu từ 1 đến 1,7 m nước, có nơi ngập 2 m như xã Cẩm Kim, phường Cẩm Phô, khu phố cổ phường Minh An... Phương tiện đi lại của người dân nơi đây đều bằng thuyền, thúng, bè.

Theo ghi nhận của chúng tôi, cho đến 16 giờ 12-11, công tác sơ tán dân bị kẹt do lũ vẫn tiếp tục. Tại khu phố cổ đã bị lũ phong tỏa, gần 300 tiểu thương chợ Hội An dẹp hàng chạy lũ. Hàng trăm quán bar, nhà hàng, quầy vải, quầy lưu niệm ngưng hoạt động.

Có mặt tại Ðồn Biên phòng Cửa Ðại chiều 12, Ðại tá Lê Thanh Tùng, Chỉ huy trưởng Biên phòng tỉnh Quảng Nam thông báo: Theo người dân cho hay, hiện có khoảng 70 chiếc thuyền cùng ngư dân đang trôi dạt trên biển.

Chúng tôi đã huy động lực lượng kịp thời thu gom, lai dắt được 10 tàu, thuyền với hơn 50 ngư dân bị trôi dạt trên biển vào đảo Cù lao Chàm an toàn. Ðặc biệt, trong ngày 12-11, 80 cán bộ, chiến sĩ cứu hộ, giúp dân tránh, trú bão an toàn và di chuyển hơn 1.000 hộ dân ở xã Cẩm Kim, Cẩm Nam, Cẩm Phô (Hội An) đến nơi an toàn. 

Ngày 13-11, tại Hội An mưa rất to, nước lũ ở thượng nguồn các sông đổ về làm 9/13 xã phường bị ngập nặng, toàn bộ khu vực phố cổ thuộc quần thể Di sản văn hóa thế giới chìm ngập trong lũ dữ. Lâu lắm rồi, người Hội An mới chứng kiến con nước dâng cao mênh mông như thế.

Trưa ngày 13-11, sóng nước đã dập dềnh mái ngói âm dương của những ngôi nhà cổ. Khoảng 6.000 hộ, với hơn 10.000 nhân khẩu xã Cẩm Kim bị lũ nhấn chìm và đe dọa đến tính mạng người dân.

Tại phường Cẩm Nam, ông Trần Ðắc Ðông, Phó Ðồn trưởng Ðồn Biên phòng Cửa Ðại đang khẩn trương sơ tán dân, cho biết: "Ðồn đã huy động 40 cán bộ, chiến sĩ cùng với năm phương tiện chia làm hai tốp. Một tốp tiếp tục cứu hộ, cứu nạn tất cả tàu, thuyền bị trôi trên biển. Còn tại đây, chúng tôi đã sơ tán hơn 80 người già, trẻ em lên chỗ an toàn, tránh lũ. Hiện mưa lũ còn rất phức tạp".

Chị Nguyễn Thị Diệu, thôn Châu Trung, Cẩm Nam cùng với ba đứa con đang được các chiến sĩ biên phòng đưa lên thuyền sơ tán, nói như khóc: Lũ lên nhanh quá, không trở tay kịp. Nước ngập hết nhà, bao nhiêu tài sản, đồ dùng tích góp mấy năm bị lũ lấy đi hết rồi.

Ông Lê Văn Giảng, Chủ tịch UBND thị xã Hội An cho hay: "Tính đến 15 giờ ngày 14, thị xã đã cứu trợ khẩn cấp 3.850 thùng mì tôm, 1.000 thùng nước uống, khoảng 9 nghìn ổ bánh mì cho dân".

Chiều 15-11, tại thị xã Hội An, mực nước lũ vẫn còn trên báo động 1, nước sông Hoài xuống đáng kể, nhưng hai con đường Bạch Ðằng và Nguyễn Thái Học (Minh An) vẫn còn bị ngập sâu. Những ngôi nhà đã hàng trăm năm tuổi, những khu phố và hình ảnh Chùa Cầu xơ xác, ngổn ngang rác thải, bùn đất. Dấu vết mực nước lũ dâng cao vẫn còn in nguyên trên tường những ngôi nhà cổ.

Lũ trước chưa dứt, lũ sau lại đến.

Ngày 18-11, mức lũ đo được tại Hội An là 1,7 bằng báo động 3. Ðường Bạch Ðằng, đường Nguyễn Thái Học và nhiều nơi khác bị nhấn chìm dưới độ sâu 1,5 m.

Cứu dân và giữ gìn di tích

Theo Báo cáo nhanh ngày 15-11 của UBND thị xã Hội An, hơn 10 nghìn nhà (trong đó có 958 di tích) bị ngập nước, 50 khách sạn bị ngập sâu, hệ thống giao thông, điện lưới bị hư hỏng nặng. Hàng trăm ha nuôi tôm, nuôi cá bị cuốn trôi, 70 ha hoa màu bị hư hại hoàn toàn. Thiết bị dạy học, tài liệu và dụng cụ y tế, thuốc chữa bệnh bị hư hỏng. Hàng nghìn tấn vải của các shop bị lũ ngâm, hiện vẫn không đủ chỗ phơi bởi lượng vải quá lớn. Nguy cơ bệnh dịch đang rình rập vì nạn rác thải tại Hội An là rất cao.

Thị xã Hội An quyết định cứu trợ khẩn cấp 15 tấn gạo trích từ 40 tấn do tỉnh cứu trợ xuất ngay cho xã đảo Tân Hiệp (Cù lao Chàm). Gần một tháng nay, bị ảnh hưởng thời tiết xấu, biển động liên tục mọi phương tiện không thể tiếp cận được với đảo, người dân đang thiếu lương thực, vì thế phải khẩn trương tìm mọi cách vận chuyển số gạo này ra đảo. Nếu không, trong vài ngày tới biển động mạnh trở lại thì nguy cơ thiếu đói đối với người dân trên đảo rất cao.

Ông Lê Thành Trung, Thượng úy, Ðại đội Ðặc công 2, Tiểu đoàn 409, Bộ Tham mưu Quân khu V cho biết: Chúng tôi đã có mặt ở Hội An từ những ngày đầu khi lũ tràn về để giúp đỡ nhân dân sơ tán, nhất là đưa hơn 100 du khách ra khỏi nơi nguy hiểm và tổ chức cứu trợ, cứu nạn. Khi nước lũ vừa rút, đơn vị cùng nhân dân dọn vệ sinh cho các trường học, trạm y tế và giúp đỡ các gia đình chính sách, gia đình neo đơn sửa chữa lại nhà cửa sau lũ.

Ðặc biệt, tại Trường Phù Ðổng, 40 chiến sĩ đang lau chùi bàn ghế, dọn dẹp các phòng học và trong dịp này anh em trong đơn vị cũng đã đóng góp trao tặng 1 triệu đồng và mì tôm cho người dân gặp khó khăn ở phường Minh An.

Hai bên bờ sông Hoài, chúng tôi được chứng kiến không khí lao động khẩn trương của cán bộ, chiến sĩ  Ðồn Biên phòng 260 Quảng Nam; Trung tâm huấn luyện Bộ đội Biên phòng Quảng Nam thu gom rác dưới sông, dọn vệ sinh bên đường.

Tại phường Cẩm Nam, Tiểu đoàn 2, Sư 375 đã huy động 70 cán bộ, chiến sĩ  tập trung dọn dẹp, lau chùi nhà cho các hộ chính sách, khó khăn và thu gom rác, bùn non trên các con đường. Binh nhì Khúc Văn Khởi nói: Gia đình em cũng bị nước ngập hết nhà, nhưng chấp hành lệnh cấp trên nên em vẫn yên tâm ở lại Hội An giúp đỡ nhân dân và làm cho phố cổ sạch đẹp trở lại.

Anh Lý Ðăng Khoa, nhà ở đường Bạch Ðằng kể lại: Nước dâng lên quá bất ngờ, nên mọi thứ trong nhà ngập ướt hết. Ngôi nhà này hơn 100 năm tuổi, nay lại bị nước lũ ngâm lâu ngày nền móng bị lỗ chỗ nhiều nơi, các trụ cột gỗ và cánh cửa bị mục, hư hỏng hết. Trên mái nhà, mè đã bị mọt ăn, có cây không còn khả năng chống đỡ nổi mái ngói được nữa. Ngồi trò chuyện với anh trong ngôi nhà này, chúng tôi không khỏi nơm nớp lo sợ. Các trụ cột đã xuất hiện mối mọt, xiên xẹo, một số viên ngói bị vỡ. Anh Khoa cho biết, mỗi khi có mưa to, người nhà phải dùng thùng hứng nước từ mái chảy xuống.

Trên con đường Nguyễn Thái Học, nhiều ngôi nhà cổ, nền móng đều bị ảnh hưởng do ngâm trong nước lũ bẩn, bùn đất nhiều ngày nên rất dễ gây hư hỏng nhất là những ngôi nhà gỗ.

Ðưa chúng tôi đến đường Trần Phú, anh Cao Thanh Tâm, Phó Chủ tịch phường Minh An chia sẻ: "Nhiều nhà cổ ở đây cũng rơi vào tình trạng xuống cấp. Ðiển hình như ngôi nhà số 7 Trần Phú, khi đến mùa bão lũ là phải chằng chống vì đã hư hỏng, mối mọt rất nhiều". Chủ ngôi nhà, ông Nguyễn Kim Bảo cho hay: "Gia đình cũng thấp thỏm, lo sợ nhà sẽ đổ sập bất cứ lúc nào nhưng vì đang chờ đợi trùng tu nên phải sống tạm cảnh này".

Trong khi chờ đợi triển khai dự án trùng tu, phục hồi lại nhà cổ, lãnh đạo chính quyền Hội An đã chỉ đạo Trung tâm Quản lý và Bảo tồn di tích thị xã, phối hợp cùng phường Minh An rà soát lại những di tích có nguy cơ sụp đổ. Ðồng thời, huy động hơn 100 đoàn viên, thanh niên xung kích đến giúp đỡ các chủ hộ chằng chống, dùng dây cột chặt các sườn nhà lại với nhau.

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Chí Trung, Giám đốc Trung tâm Quản lý và Bảo tồn di tích Hội An cho biết: "Thiệt hại về nhà cổ là rất lớn vì sau mấy ngày ngâm trong nước lũ thì tuổi thọ của các căn nhà sẽ bị giảm đáng kể".

Số liệu thống kê của Trung tâm cung cấp, riêng hai năm 2006 và 2007, thị xã Hội An đã đầu tư trùng tu hoàn thành 30 di tích, hiện đang trùng tu 25 di tích. Hiện có 82 di tích, nhà cổ bị hư hỏng ở các mức độ nặng, nhẹ khác nhau. Trong đó, có 20 nhà cổ cần phải trùng tu gấp, nếu không sẽ có nhiều khả năng đổ sập. Tổng kinh phí dự toán đầu tư trùng tu nhà cổ lên đến gần 48 tỷ đồng.

Ðây là số tiền không nhỏ cho công tác trùng tu. Bởi, hầu hết chủ nhân nhà cổ Hội An đều thuộc diện khó khăn, cho dù Nhà nước hỗ trợ 45-75% tổng kinh phí đầu tư. Một khó khăn nữa đó là những di tích, nhà cổ cần trùng tu được lập dự trù kinh phí từ năm 2004, nhưng đến nay, giá cả vật liệu tăng cao đã làm cho lộ trình trùng tu nhà cổ Hội An chậm tiến độ.