Quảng Bình gỡ khó để phát triển kinh tế trang trại

Làm giàu từ trang trại

Người dân thôn Đại Phúc, xã Vạn Ninh, huyện Quảng Ninh (Quảng Bình) thường nhắc đến vợ chồng nông dân trẻ Trần Văn Nhân và Lê Thị Tý, chủ trang trại (TT) lớn trên địa bàn. Cách làm ăn của vợ chồng Trần Văn Nhân không mới nhưng được đánh giá cao dưới góc độ mạnh dạn và biết tính toán để việc đầu tư mang lại hiệu quả. Anh Nhân kể, ngày vợ chồng ra ở riêng, anh nhận một khoảng đồi trọc thưa thớt vài cây bạch đàn còi cọc ở thôn Đại Phúc để ở và tính chuyện làm ăn lâu dài.

Ban đầu, vợ chồng anh trồng bạch đàn, nuôi vài ba con lợn, bò, vài chục con gà và đào ao thả cá để “lấy ngắn nuôi dài”. Sau thời gian tích lũy được ít vốn, anh Nhân mua giống cây ăn quả như xoài, nhãn và trồng cao-su thay thế cho rừng bạch đàn. Dưới tán cây, họ khoanh thành từng ô, thửa để thả nuôi hàng nghìn con gà.

Đến nay, TT của vợ chồng Trần Văn Nhân nuôi hơn 3.000 con gà/lứa, bình quân ba tháng xuất chuồng một lần, mỗi năm thu khoảng một tỷ đồng và đây là nguồn thu cao nhất của trang trại. Ngoài ra, hằng năm anh chị xuất bán 400 con lợn thịt và đang xây dựng chuồng trại lạnh khép kín để đưa quy mô lên 1.000 con/đàn. Họ trồng hơn năm héc-ta cao-su vừa đưa vào khai thác mủ. Đặc biệt, TT thành công bước đầu với năm sào thanh long ruột đỏ - loại cây ăn quả lần đầu tiên được trồng trên đất Quảng Bình.

Vườn thanh long ruột đỏ không chỉ cho hiệu quả kinh tế cao mà còn làm dịu đi cái nắng như thiêu đốt trên vùng gò đồi rộng lớn Vạn Ninh. Chủ TT tuổi 38 này cho biết, mỗi năm gia đình thu nhập khoảng 1,5 tỷ đồng, số tiền lãi tiếp tục được vợ chồng anh đầu tư xây dựng thêm chuồng trại và mở rộng quy mô sản xuất. “Hướng chính của TT trong thời gian tới là chăn nuôi gà, phát triển diện tích cây cao-su và thanh long ruột đỏ” - anh Nhân nói.

Rời vùng đồi Vạn Ninh, chúng tôi tới thăm TT của anh Nguyễn Văn Bồn ở xã Trung Trạch, huyện Bố Trạch sau nhiều năm vượt khó của người nông dân nổi tiếng năng động này. Vợ chồng anh Bồn vốn thuê vùng đất trũng ở Trung Trạch để đào ao nuôi cá. Những mẻ cá đầu tiên khi ấy vừa mang lại cho gia đình anh nguồn thu, vừa giúp anh tích lũy thêm kinh nghiệm để sau này quyết định đầu tư hình thành nên TT trù phú hiện nay.

Trong TT rộng gần 7 ha, anh nuôi đủ loại gia súc, gia cầm, cá, vịt và bò với số lượng hàng trăm, hàng nghìn con mỗi loại. Mỗi năm doanh thu của TT hơn 3,5 tỷ đồng, sau khi trừ chi phí, anh Bồn thu lãi từ 500 - 700 triệu đồng, giải quyết việc làm cho năm lao động. Mới đây, vợ chồng anh đầu tư một tỷ đồng xây dựng hệ thống chuồng trại có điều hòa không khí bằng hơi nước để nuôi lợn với quy mô hàng nghìn con mỗi lứa.

Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN và PTNT) Quảng Bình, toàn tỉnh hiện có 690 TT đạt các tiêu chí quy định của Bộ NN và PTNT. Diện tích bình quân của một TT hơn bảy ha. Năm 2015, doanh thu của các TT hơn 615 tỷ đồng, bình quân đạt gần 900 triệu đồng/TT. Các TT đã giải quyết việc làm cho hơn 4.000 lao động với mức thu nhập bình quân gần 3,5 triệu đồng/người/tháng. Sản phẩm do TT sản xuất bán ra thị trường chiếm hơn 80% tổng sản phẩm nông nghiệp. Điều đó cho thấy, bước đầu các chủ TT đã sử dụng có hiệu quả đất đai, vốn, kỹ thuật theo hướng sản xuất hàng hóa, góp phần tăng giá trị sản xuất nông nghiệp.

Tháo gỡ vướng mắc

Theo Phó Chủ tịch Hội Làm vườn tỉnh Quảng Bình Đặng Văn Thủy, vướng mắc lớn nhất hiện nay là nhiều TT chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (thẻ đỏ) nên chưa mạnh dạn đầu tư phát triển sản xuất. Trong số 690 TT chỉ có 122 TT được cấp thẻ đỏ (chiếm 17,68%). Bố Trạch là huyện có số TT nhiều nhất tỉnh (485 TT) song mới chỉ có bốn TT được cấp thẻ đỏ- con số quá ít ỏi.

Theo Phòng NN và PTNT huyện Bố Trạch, phần lớn TT trên địa bàn đều là hợp đồng thuê, nhận khoán đất của xã với thời gian hàng chục năm. Ông Dương Văn An ở xã Đồng Trạch, huyện Bố Trạch cho biết: Năm 2003, thực hiện chủ trương chuyển đổi diện tích đất lúa kém hiệu quả của địa phương, ông mua lại hơn hai mẫu đất lúa với giá hơn 12 triệu đồng để cải tạo làm mô hình cá - lúa, rồi sau đó chuyển sang làm TT chăn nuôi. Hiện tại, TT của ông chăn nuôi hơn 60 con lợn, 100.000 con gà, ba hồ nuôi cá. Bình quân mỗi năm ông thu nhập hơn 500 triệu đồng.

Để yên tâm đầu tư làm ăn lớn, ông An đã nhiều lần gửi đơn xin chính quyền địa phương làm thủ tục cấp thẻ đỏ nhưng đến nay vẫn chưa được giải quyết. Không chỉ TT ông An mà tại xã Đồng Trạch hiện có hàng chục TT chưa được cấp thẻ đỏ. Một số chủ TT ở Đồng Trạch chia sẻ, họ có tâm trạng lo lắng đất của mình sẽ bị thu hồi bất cứ lúc nào do chưa “chính chủ”. Bên cạnh đó, do chưa có thẻ đỏ các chủ TT rất khó khăn khi vay vốn ngân hàng. Anh Nguyễn Văn Bồn ở xã Trung Trạch, huyện Bố Trạch nói, Nhà nước đã có chủ trương cho các TT vay không thế chấp số tiền lên đến 500 triệu đồng, nhưng trên thực tế, chủ TT chỉ được ngân hàng cho vay 50 triệu đồng mà thôi.

Mặt khác, theo Chi cục phó Chi cục Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Bình Trương Văn Lanh, vấn đề nổi cộm hiện nay là thiếu thị trường tiêu thụ sản phẩm. Các TT phát triển theo hướng sản xuất hàng hóa, tạo ra khối lượng sản phẩm khá lớn trong khi thị trường đầu ra chưa ổn định, tính liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm còn yếu. Hầu như năm nào sản xuất nông nghiệp cũng lâm vào cảnh “được mùa rớt giá, mất mùa trúng giá”.

Để tạo bước phát triển mạnh mẽ KTTT trong thời gian tới, tỉnh Quảng Bình có chủ trương tập trung phát triển TT chuyên canh trồng cây ăn quả, cao-su rừng nguyên liệu, chăn nuôi lợn, bò, hươu...; phấn đấu đến năm 2020, giá trị sản lượng hàng hóa và dịch vụ của TT chiếm 10% giá trị sản xuất ngành nông nghiệp; thu nhập bình quân mỗi TT đạt một tỷ đồng; giải quyết việc làm cho khoảng 6.000 - 6.500 lao động thường xuyên. Theo Chi cục phó Chi cục Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Bình Trương Văn Lanh, để tiếp sức cho KTTT phát triển tương xứng tiềm năng và lợi thế, tỉnh Quảng Bình cần có hệ thống chính sách đồng bộ cùng với sự vào cuộc tích cực và tâm huyết của chính quyền các cấp, các ngành liên quan.

Theo đó, tỉnh cần triển khai quy hoạch lâu dài, ổn định các vùng TT tập trung của các địa phương; khuyến khích chuyển đổi, chuyển nhượng, dồn điền, đổi thửa... tạo quỹ đất liền kề để phát triển sản xuất hàng hóa có quy mô lớn; chuyển đổi diện tích canh tác kém hiệu quả, nhất là tại các vùng trung du, gò đồi, vùng trũng ven biển... sang phát triển TT. Các TT được tạo điều kiện để vay vốn không có bảo đảm bằng tài sản tối đa đến một tỷ đồng theo Nghị định 55/2015 của Chính phủ; nới rộng điều kiện vay vốn, tăng nguồn cho vay trung, dài hạn và cho phép chủ TT có thể thế chấp bằng tài sản hình thành sau đầu tư.

Cùng với đẩy mạnh sản xuất là ưu tiên đầu tư cho ngành công nghiệp chế biến nông sản. Quy hoạch phát triển các TT gắn với định hướng thị trường để sản phẩm đáp ứng được yêu cầu của người tiêu dùng. Các cơ sở sản xuất, kinh doanh cần xây dựng thương hiệu sản phẩm, trong đó coi trọng chất lượng, mẫu mã và vệ sinh an toàn thực phẩm của nông sản...

Phó Chủ tịch Hội Làm vườn tỉnh Quảng Bình Đặng Văn Thủy cho rằng, sự phát triển của KTTT đã dần được khẳng định trong quá trình xây dựng nông thôn mới, đặc biệt là đã giải quyết được những vấn đề mà kinh tế hộ gia đình khó có thể làm được. Do vậy, cần chú trọng thành lập các hợp tác xã, tổ hợp tác chuyên ngành theo từng loại hình TT, các chi hội, câu lạc bộ TT để chia sẻ kinh nghiệm, liên doanh, liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.