Sau một thời gian sát cánh cùng nhân dân các tỉnh Quảng Trị, Thừa Thiên và đặc khu Vĩnh Linh chung sức xây dựng tỉnh Bình Trị Thiên hợp nhất trong điều kiện đất nước mới giải phóng, ngày 1-7-1989, Quảng Bình chính thức trở về với địa giới hành chính cũ theo Nghị quyết kỳ họp thứ năm, Quốc hội khóa VIII và Quyết định của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng.
Những ngày đầu mới tách tỉnh, hậu quả chiến tranh vẫn còn nặng nề, cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật và những yếu tố vật chất bảo đảm cho sản xuất còn thiếu thốn, yếu kém. Ðời sống vật chất và tinh thần của người dân còn nghèo nàn. Quá trình xây dựng và phát triển, có thời điểm tỉnh Quảng Bình đứng trước những khó khăn, thử thách gay gắt… Nhưng với sự nỗ lực, phấn đấu không mệt mỏi, 30 năm qua, Quảng Bình đã và đang đạt được những thành tựu to lớn, quan trọng. Tốc độ tăng trưởng GRDP đạt khá, quy mô nền kinh tế không ngừng được nâng lên, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tích cực. Tăng trưởng kinh tế bình quân thời kỳ 1989-2019 đạt 8,2%. So với năm 1989, quy mô kinh tế năm 2019 tăng 119 lần; GRDP bình quân đầu người tăng 89 lần; tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ tăng, giảm tỷ trọng nông, lâm nghiệp và thủy sản. Xu hướng tỷ trọng công nghiệp - xây dựng, dịch vụ tăng nhờ tốc độ tăng trưởng của ngành công nghiệp, dịch vụ luôn duy trì ở mức cao hơn so với ngành nông, lâm nghiệp và thủy sản. Ðặc biệt, trong thời kỳ 2010-2019, ngành du lịch có nhiều khởi sắc và dần trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh. Phong Nha - Kẻ Bàng hai lần được vinh danh Di sản thiên nhiên thế giới, Quảng Bình đang trở thành điểm đến hấp dẫn và hướng đến phát triển thành một trung tâm du lịch lớn của cả nước trong tương lai.
Sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản phát triển khá toàn diện và bền vững theo hướng sản xuất hàng hóa ngày càng rõ nét. Tốc độ tăng trưởng bình quân thời kỳ 1990- 2019 đạt 5,3%; đã xuất hiện nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sạch, sản xuất theo chuỗi giá trị. Tỷ trọng ngành chăn nuôi không ngừng tăng, đạt 47,5% năm 2019. Lâm nghiệp chuyển đổi theo hướng lâm nghiệp xã hội; công tác quản lý và bảo vệ rừng được tăng cường. Thủy sản phát triển theo hướng khai thác vùng biển xa, sản phẩm chất lượng, giá trị được nâng cao. Hiện, Quảng Bình có đội tàu đánh bắt vùng biển xa đứng thứ ba toàn quốc.
Sản xuất công nghiệp tăng trưởng tốc độ bình quân 14,1%/năm, quy mô giá trị sản xuất công nghiệp tăng gần 46 lần, tốc độ tăng trưởng cao nhất trong nền kinh tế của tỉnh. Một số sản phẩm công nghiệp đã khẳng định được thương hiệu như: xi-măng Sông Gianh, xi-măng Văn Hóa, xi-măng Vạn Ninh, phân bón Sông Gianh, bia, may xuất khẩu,... Mạng lưới kinh doanh thương mại dịch vụ phát triển nhanh đến tận cơ sở, vùng sâu, vùng xa. Thị trường xuất khẩu được mở rộng. Thương hiệu du lịch Quảng Bình được khẳng định ở tầm quốc gia, khu vực, là điểm sáng trên bản đồ du lịch Việt Nam. Các dịch vụ vận tải, bưu chính - viễn thông, tài chính, bảo hiểm, ngân hàng... không ngừng được mở rộng với sự tham gia tích cực của các thành phần kinh tế.
Thu ngân sách nhà nước trên địa bàn được tăng bình quân 21%/năm, chiếm tỷ trọng 12,3% GRDP toàn tỉnh. Hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật, đô thị của tỉnh được đầu tư ngày càng đồng bộ, hiện đại. Ðến nay, Quảng Bình đã có sân bay, cảng biển, đường sắt, đường bộ, hệ thống thủy lợi,... Các khu kinh tế, khu công nghiệp, khu kinh tế cửa khẩu quốc tế đã và đang phát huy hiệu quả, thu hút nhiều dự án đầu tư; 100% số xã có đường ô-tô, 99,8% điện lưới quốc gia đến trung tâm xã; mạng lưới bưu chính - viễn thông, phát thanh truyền hình phủ kín 100% số xã; chủ động nước tưới cho 100% diện tích lúa đông xuân; 90% số dân ở nông thôn được cung cấp nước sinh hoạt hợp vệ sinh. Ðồng Hới từ một thị xã hoang vắng, đến nay đã trở thành thành phố đô thị loại II sầm uất, năng động và hiện đại. Ba Ðồn trở thành thị xã trực thuộc tỉnh. Hoàn Lão, Kiến Giang trở thành đô thị loại IV, đang chuẩn bị lộ trình đi lên thị xã... Nhiều công trình, dự án có quy mô lớn, có thương hiệu quốc tế đã và đang đi vào hoạt động. Môi trường thu hút đầu tư ngày càng thông thoáng, hấp dẫn, đã khơi dậy và phát huy mọi nguồn lực xã hội cho đầu tư phát triển; các vùng kinh tế động lực được hình thành ngày càng rõ nét. Có thể nói, đó thật sự là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Các thành phần kinh tế phát triển nhanh. Số lượng doanh nghiệp năm 2018 tăng hơn 50 lần so với năm 1990. Số lượng doanh nghiệp nhà nước giảm, số lượng doanh nghiệp dân doanh tăng mạnh.
Sau 30 năm tái lập tỉnh, giáo dục và đào tạo Quảng Bình phát triển khá toàn diện. Hệ thống trường lớp ngày càng hoàn thiện, chất lượng đội ngũ giáo viên, học sinh được nâng cao. Quảng Bình đã có học sinh xuất sắc hai năm liên tục (2016 và 2017) đoạt Huy chương vàng Olimpic Vật lý quốc tế. Công tác bảo vệ và chăm sóc sức khỏe nhân dân từng bước có sự thay đổi cơ bản. Năm 2015, Quảng Bình là tỉnh đầu tiên trong cả nước đạt tiêu chí loại trừ bệnh phong quy mô cấp huyện. Mạng lưới y tế phát triển rộng khắp, phủ kín 100% địa bàn cấp xã, bao gồm 4 tuyến: Trung ương, tỉnh, huyện, xã, với số giường bệnh gấp 2,5 lần năm 1990, nhân lực ngành y tế tăng gấp 2,7 lần, riêng bác sĩ gấp 3,7 lần. Bên cạnh đó, khu vực y tế ngoài nhà nước cũng phát triển mạnh mẽ với 861 cơ sở hành nghề y, dược tư nhân hoạt động. Số dân có thẻ bảo hiểm y tế hiện nay đạt 91,7%.
Phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa" phát triển sâu rộng. Thể thao thành tích cao vươn tầm quốc tế, một số vận động viên bơi lội của Quảng Bình trở thành những gương mặt xuất sắc đại diện cho thể thao cả nước đoạt những tấm huy chương danh giá đầu tiên ở bộ môn này tại đấu trường khu vực, châu lục và quốc tế; vận động viên nam đầu tiên của Việt Nam đạt chuẩn A Olimpic... Công tác xóa đói, giảm nghèo đạt kết quả quan trọng, đời sống nhân dân được cải thiện, không còn hộ đói, tỷ lệ hộ nghèo từ 44,4% năm 1993, giảm xuống còn 6,98% năm 2018. Công tác giải quyết việc làm và thực hiện các chính sách xã hội trên địa bàn tỉnh có nhiều tiến bộ. Tình hình an ninh chính trị trên địa bàn ổn định, quốc phòng, an ninh được bảo đảm, trật tự, an toàn xã hội được tăng cường, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội.
Công tác xây dựng Ðảng được chú trọng thường xuyên và đạt nhiều kết quả. Thường xuyên tự đổi mới, tự chỉnh đốn, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng các cấp và chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên. Giữ vững sự đoàn kết thống nhất trong toàn Ðảng bộ; tinh thần, trách nhiệm trong cấp ủy, tổ chức đảng và hệ thống chính trị các cấp được phát huy, tạo được niềm tin và sự đồng thuận của nhân dân. Coi trọng rèn luyện phẩm chất đạo đức cách mạng, phát huy tính tiên phong, gương mẫu của đội ngũ cán bộ, đảng viên, trước hết là cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp. Tập trung lãnh đạo xây dựng, củng cố, kiện toàn tổ chức đảng, phát triển và nâng cao chất lượng đảng viên, phát triển tổ chức đảng trong các doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước, đổi mới và tạo chuyển biến trong công tác cán bộ. Từ hơn 25 nghìn đảng viên năm 1989, đến nay Ðảng bộ đã có trên 73 nghìn đảng viên sinh hoạt ở 622 tổ chức cơ sở đảng của 13 đảng bộ trực thuộc. Công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Ðảng được tăng cường lãnh đạo theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả kiểm tra, giám sát; Công tác dân vận được quan tâm lãnh đạo và từng bước đổi mới...
Ðồng hành cùng đất nước, 30 năm qua, dù phải đương đầu với rất nhiều khó khăn, thử thách, song vượt lên tất cả, Quảng Bình đã có bước phát triển mạnh mẽ cả về quy mô và diện mạo với những kết quả toàn diện, tích cực, có ý nghĩa lịch sử. Bài học kinh nghiệm sâu sắc mà Ðảng bộ tỉnh Quảng Bình rút ra trong 30 năm qua, đó là: Trong bất kỳ hoàn cảnh nào cũng phải tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng quê hương, giữ vững vai trò lãnh đạo của Ðảng bộ, vận dụng một cách sáng tạo đường lối của Ðảng vào thực tiễn địa phương. Tuy nhiên, hiện nay Quảng Bình vẫn đang đứng trước nhiều khó khăn thách thức trong quá trình phát triển. Ðể phát huy được tiềm năng lợi thế đẩy nhanh tốc độ và nâng cao chất lượng phát triển kinh tế - xã hội, Quảng Bình cần tiếp tục cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư nhằm thu hút những dự án lớn, định hướng công nghệ cao, tạo đột phá trong phát triển kinh tế - xã hội, trước hết là phát triển công nghiệp và du lịch, dịch vụ. Ðẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp và kinh tế nông thôn theo hướng sản xuất hàng hóa, gắn với xây dựng nông thôn mới. Coi trọng hơn nữa đến phát triển văn hóa, xã hội, giáo dục, y tế, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, chăm lo cải thiện đời sống nhân dân; giữ vững ổn định chính trị - xã hội, tạo môi trường thuận lợi cho phát triển. Chăm lo xây dựng Ðảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới...
Những thành tựu đạt được trong 30 năm qua của Ðảng bộ và nhân dân Quảng Bình rất đáng trân trọng và tự hào. Với vùng đất có bề dày truyền thống lịch sử, văn hóa và cách mạng, trong chặng đường đi tới, Quảng Bình sẽ biến khó khăn thành lợi thế, khơi dậy mọi tiềm năng để tiếp tục phát triển. Kế tục truyền thống cách mạng của cha anh, phát huy tinh thần đoàn kết, sáng tạo, nhân nghĩa và ân tình, Ðảng bộ và nhân dân tỉnh Quảng Bình quyết tâm xây dựng quê hương sớm trở thành một tỉnh phát triển khá trong khu vực.
HOÀNG ĐĂNG QUANG
Ủy viên Trung ương Ðảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HÐND tỉnh Quảng Bình
