Nằm trong khuôn khổ chuỗi sự kiện “Ngày chuyển đổi xanh 2026” do báo Lao Động tổ chức thường niên nhằm tháo gỡ những rào cản, tìm ra giải pháp thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh tại Việt Nam. Ngày 9/6, tại Hà Nội, Báo Lao Động đã phối hợp Bộ Công thương tổ chức Hội thảo “Chuyển dịch năng lượng - Động lực cho mục tiêu tăng trưởng hai con số” với sự tham gia của các nhà quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp.
Từ mục tiêu tăng trưởng hai con số đến khát vọng trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phải đẩy mạnh phát triển những động lực tăng trưởng mới. Tại Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã nhấn mạnh xác lập mô hình tăng trưởng mới của Việt Nam dựa trên các trụ cột kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn; đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và chuyển đổi năng lượng.
Định hướng này cũng được khẳng định trong Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Tuy nhiên, quá trình chuyển dịch năng lượng tại Việt Nam hiện vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức.
Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Đức Thành - Phó Tổng biên tập Thường trực Báo Lao Động nhấn mạnh: “Chúng ta đã chứng kiến sự phát triển nhanh chóng của năng lượng tái tạo như điện mặt trời, điện gió, các mô hình sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, cũng như những bước tiến trong việc hoàn thiện thị trường điện cạnh tranh. Đặc biệt, việc triển khai sử dụng xăng sinh học E10 trên phạm vi toàn quốc từ ngày 1/6 là một dấu mốc quan trọng trong lộ trình phát triển nhiên liệu sạch, góp phần giảm phát thải, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh trong lĩnh vực giao thông vận tải”.
Các ý kiến tại hội thảo cho rằng, nhu cầu điện của Việt Nam sẽ tiếp tục tăng mạnh những năm tới khi nền kinh tế bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng cao hơn, đặc biệt ở các lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ cao, trung tâm dữ liệu và kinh tế số. Trong bối cảnh đó, ngành năng lượng cần đi trước một bước, bảo đảm cung ứng đủ điện cho sản xuất, kinh doanh và đời sống nhân dân.
Ông Trịnh Quốc Vũ, Phó Cục trưởng Cục Điện lực, Bộ Công thương cho biết: những năm qua, tốc độ tăng trưởng kinh tế ở nước ta luôn được giữ ở mức cao so với các nước trong khu vực và trên thế giới, cùng với đó nhu cầu về năng lượng nói chung và nhu cầu điện nói riêng cũng tăng lên nhanh chóng. Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV đặt ra mục tiêu tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn 2026-2030 từ 10%/năm trở lên. Việc cung cấp đủ điện cho phát triển kinh tế-xã hội đóng vai trò hết sức quan trọng.
“Dưới sự nỗ lực chỉ đạo, điều hành của Chính phủ và các ban, bộ, ngành, địa phương, chúng ta đã cơ bản bảo đảm cung cấp đủ điện và năng lượng cho phát triển kinh tế đất nước trong giai đoạn vừa qua, tuy nhiên, ngành năng lượng nước ta vẫn còn nhiều hạn chế, mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia còn nhiều thách thức, các nguồn cung trong nước không đủ đáp ứng yêu cầu, tỉ trọng năng lượng sơ cấp phải nhập khẩu ngày càng lớn”, ông Trịnh Quốc Vũ nhấn mạnh.
Theo định hướng tại Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, Việt Nam đặt mục tiêu bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội với tốc độ tăng trưởng GDP bình quân khoảng 10%/năm trong giai đoạn 2026-2030. Điện thương phẩm dự kiến đạt từ 500 đến 600 tỷ kWh vào năm 2030.
Đóng góp ý kiến tại hội thảo, các chuyên gia cũng nhận định, chuyển dịch năng lượng không chỉ là yêu cầu để giảm phát thải khí nhà kính, ứng phó biến đổi khí hậu mà còn là cơ hội tạo động lực tăng trưởng mới. Việc phát triển các nguồn năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời, cùng các giải pháp lưu trữ năng lượng và sử dụng năng lượng hiệu quả sẽ góp phần nâng cao tính tự chủ của nền kinh tế, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu và thúc đẩy hình thành các ngành công nghiệp mới.
Bên cạnh phát triển nguồn điện, nhiều ý kiến cho rằng cần đẩy nhanh đầu tư hạ tầng truyền tải, hoàn thiện cơ chế vận hành thị trường điện và tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế. Đây là những điều kiện quan trọng để khai thác hiệu quả các nguồn năng lượng tái tạo và thu hút nguồn lực xã hội tham gia đầu tư vào lĩnh vực năng lượng.
Các đại biểu cũng nhấn mạnh vai trò của doanh nghiệp trong quá trình chuyển dịch năng lượng. Trước những yêu cầu ngày càng cao của các thị trường xuất khẩu về giảm phát thải và phát triển xanh, việc đầu tư công nghệ tiết kiệm năng lượng, sử dụng năng lượng sạch và nâng cao hiệu quả sản xuất không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế mà còn gia tăng năng lực cạnh tranh trong dài hạn.
Theo các chuyên gia, để chuyển dịch năng lượng trở thành động lực cho tăng trưởng kinh tế, cần có hệ thống chính sách ổn định, minh bạch; đồng thời huy động hiệu quả các nguồn lực trong nước và quốc tế cho phát triển hạ tầng năng lượng. Cùng với đó, việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và làm chủ các công nghệ chiến lược sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, tạo nền tảng cho tăng trưởng nhanh và bền vững.