Kết quả này cho thấy đà tăng trưởng tích cực của hoạt động thương mại hàng hóa, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng tăng trưởng, đa dạng hóa thị trường và tăng năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước.
Theo ước tính, riêng tháng 10/2026, kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa đạt 122,2 tỷ USD, tăng 47,6% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, xuất khẩu tiếp tục là điểm sáng khi kim ngạch 10 tháng ước đạt 499 tỷ USD, tăng 27,4%. Kết quả này tạo động lực để Việt Nam phấn đấu đạt và vượt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu 15-16% trong cả năm 2026.
Đặc biệt, tăng trưởng xuất khẩu được ghi nhận ở cả khu vực kinh tế trong nước và khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Nhóm hàng công nghiệp chế biến tiếp tục giữ vai trò chủ lực, chiếm 87,4% tổng kim ngạch xuất khẩu. Nhiều thị trường lớn như Trung Quốc, Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu (EU), Hàn Quốc và ASEAN tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng tích cực.
Về cán cân thương mại, tháng 10 ước xuất siêu 6,8 tỷ USD, đánh dấu tháng thứ hai liên tiếp đạt thặng dư thương mại, đưa mức nhập siêu lũy kế 10 tháng xuống còn khoảng 12,7 tỷ USD. Những kết quả này cho thấy hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế.
Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng quy mô kim ngạch mà còn phải nâng cao chất lượng và tính bền vững của hoạt động thương mại, tăng vai trò của doanh nghiệp trong nước và giảm mức độ phụ thuộc vào một số thị trường lớn.
Theo Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương), Bộ đang xây dựng Dự thảo Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, với định hướng thúc đẩy tăng trưởng xuất nhập khẩu gắn với nâng cao hàm lượng chế biến, khoa học, công nghệ và phát triển thị trường theo hướng đa dạng, bền vững.
Dự thảo đặt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu hàng hóa bình quân 15-16%/năm trong giai đoạn 2026-2030; nhập khẩu tăng bình quân 12-13%/năm. Cán cân thương mại hàng hóa hướng tới thặng dư bền vững, với tỷ trọng xuất siêu bình quân đạt 3-6% tổng kim ngạch xuất khẩu trong giai đoạn 2026-2030. Đến năm 2045, Việt Nam phấn đấu thuộc nhóm 10 nước có kim ngạch xuất khẩu và nhập khẩu lớn nhất thế giới.
Một định hướng đáng chú ý là nâng cao vai trò của khu vực doanh nghiệp trong nước trong hoạt động xuất khẩu. Theo dự thảo, tỷ trọng kim ngạch xuất khẩu của khu vực này phấn đấu đạt khoảng 28-30% vào năm 2030 và 38-40% vào năm 2045. Đồng thời, tỷ trọng hàng chế biến hoặc đã tinh chế trong tổng kim ngạch xuất khẩu dự kiến đạt 89-90% vào năm 2030 và vượt 92% vào năm 2045. Tỷ lệ giá trị xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao trong tổng giá trị xuất khẩu hàng chế biến, chế tạo hướng tới khoảng 50% vào năm 2030 và trên 55% vào năm 2045.
Cùng với nâng cao chất lượng hàng hóa, đa dạng hóa thị trường được xác định là giải pháp quan trọng nhằm giảm thiểu rủi ro trước những biến động của thương mại quốc tế. Dự thảo đặt mục tiêu đến năm 2030 không có thị trường nào chiếm quá 25% tổng kim ngạch xuất khẩu và không có thị trường nhập khẩu nào chiếm quá 35% tổng kim ngạch nhập khẩu. Tỷ trọng xuất khẩu cộng gộp của ba thị trường hoặc khu vực lớn nhất được định hướng giảm xuống dưới 55% vào năm 2030 và dưới 50% vào năm 2045.
Việt Nam cũng hướng tới mở rộng độ phủ thị trường, với số thị trường xuất khẩu đạt kim ngạch trên 1 tỷ USD vượt 45 thị trường vào năm 2030 và đạt 55 thị trường vào năm 2045. Tỷ trọng xuất khẩu sang các thị trường mới như Nam Á, Trung Đông, châu Phi và Mỹ Latinh phấn đấu đạt khoảng 10% vào năm 2030, tăng lên khoảng 15% vào năm 2045.
Trong quý IV/2026, Bộ Công thương xác định tiếp tục đẩy mạnh xuất khẩu, đa dạng hóa thị trường và nâng cao năng lực tuân thủ của doanh nghiệp. Trọng tâm là khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA) đã ký kết, mở rộng thị trường mới, đồng thời tăng cường cảnh báo sớm về các vụ việc phòng vệ thương mại, rào cản thuế quan, tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc và quy định xuất xứ.
Bên cạnh đó, Bộ Công thương sẽ hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu và minh bạch chuỗi cung ứng; thúc đẩy xuất khẩu chính ngạch, mở rộng các thỏa thuận, nghị định thư về kiểm dịch nông sản. Việc tăng cường đầu tư hạ tầng logistics lạnh, chuẩn hóa vùng trồng và cơ sở đóng gói theo quy định của từng thị trường đối tác cũng là những nhiệm vụ được chú trọng.
Việc kim ngạch xuất nhập khẩu vượt mốc 1.000 tỷ USD là dấu mốc đáng chú ý về quy mô thương mại hàng hóa của Việt Nam. Trong giai đoạn tới, cùng với duy trì đà tăng trưởng, yêu cầu quan trọng là chuyển mạnh từ mở rộng kim ngạch sang nâng cao giá trị gia tăng, phát huy năng lực của doanh nghiệp trong nước và xây dựng nền tảng xuất nhập khẩu bền vững hơn.