Những con số "biết nói"
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Việt Nam có từ 20 đến 50% dân số có thể bị nhiễm giun, trong đó phần lớn là trẻ em, học sinh. Tỷ lệ trẻ em nhiễm giun ở khu vực phía nam là 10-50%, trong khi ở miền bắc có nơi đến hơn 80%. Như vậy, với khoảng 20-40 triệu người dân nhiễm giun, Việt Nam hiện đang là nước có số người nhiễm giun đường ruột cao ở châu Á. Theo Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương (NIMPE), TP Hồ Chí Minh là địa phương có tỷ lệ dân số nhiễm giun thấp nhất ở nước ta nhưng cũng có đến 9,2% dân số (chủ yếu là trẻ em 6-11 tuổi) bị nhiễm.
Viện trưởng NIMPE Trần Thanh Dương cho biết: Trẻ em thường nhiễm hai loại giun đũa và giun kim. Đối với một quốc gia đang phát triển và nằm trong khu vực khí hậu nhiệt đới như Việt Nam, tỷ lệ mắc các bệnh truyền nhiễm lây qua đường tiêu hóa như dịch tả, tiêu chảy cấp, các bệnh ký sinh trùng đường ruột là khá cao. Nhu cầu trong bữa ăn của người Việt thường tiêu thụ nhiều chất xơ có trong rau, củ, quả là rất lớn. Nếu các loại rau, quả này không bảo đảm vệ sinh, không loại trừ được các mầm bệnh sẽ là một trong những nguyên nhân làm gia tăng khả năng nhiễm các bệnh về giun tại cộng đồng. Bệnh gây nên nhiều tác hại khác nhau như thiếu máu, thiếu các vi chất, suy dinh dưỡng, gây bệnh ở gan, mật, phổi, ảnh hưởng đến sự phát triển về thể chất và tinh thần cho người bệnh, nhất là ở trẻ em và phụ nữ mang thai. Nghiêm trọng hơn là các triệu chứng, biến chứng do các bệnh giun đường ruột, các bệnh sán lá gan, sán lá phổi, bệnh ấu trùng sán lợn gây nên như viêm đường mật, viêm tụy cấp, tắc ruột, tổn thương gan, xơ gan, tổn thương hệ thần kinh. Với những người có sức đề kháng cơ thể yếu thì bệnh lý ngày càng xấu và thậm chí có thể dẫn đến tử vong.
Chỉ cần vệ sinh đúng cách
Theo một bác sĩ ở Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP Hồ Chí Minh, chu kỳ phát triển của giun tóc là 60 đến 70 ngày và mỗi con giun có thể đẻ 3.000 - 20.000 trứng và có thể sống dai từ 5 đến 10 năm. Trong một ngày, 20 con giun có thể sử dụng 2,8g chất bột và 0,7mg chất đạm của người bị nhiễm. Ở giun móc, người bị nhiễm sẽ thiếu máu nhược sắc, suy tim, phù nề...
Theo Trung tâm y tế dự phòng thành phố, rất ít người dân có thói quen tẩy giun định kỳ tối thiểu hai lần trong năm hoặc chỉ quan tâm tẩy giun cho trẻ, trong khi bất kỳ ai cũng có khả năng bị lây nhiễm qua môi trường sinh hoạt chung, lây nhiễm qua da (nếu đối tượng đi chân đất, làm việc và tiếp xúc với đất). Vì thế, tẩy giun trên diện rộng là vô cùng quan trọng. Không nên tẩy giun đơn lẻ mà cần phải tẩy giun cho trẻ, cho những cá nhân tiếp xúc với trẻ và người thân trong gia đình định kỳ ít nhất hai lần mỗi năm. Do giun có thể bị nhiễm qua đường ăn uống, qua ăn các loại rau sống chưa được rửa sạch, qua bàn tay bẩn, qua nguồn nước không vệ sinh, qua sinh hoạt hằng ngày tiếp xúc trực tiếp với môi trường đất và qua cả nguồn không khí bị ô nhiễm... nên khả năng tái nhiễm rất cao. Nếu chỉ tẩy giun cho trẻ, tẩy giun cho cá nhân hoặc chỉ tẩy giun một lần trong năm là chưa đủ.
Trên thực tế, nhiễm giun đường ruột cho đến nay vẫn bị xếp vào nhóm bệnh nhiệt đới ít được quan tâm do các triệu chứng, các biểu hiện không "dữ dằn" như nhiều bệnh truyền nhiễm cấp tính khác. Vì vậy, việc nâng cao nhận thức, tuyên truyền đến cộng đồng đề phòng nhiễm giun và tẩy giun cần sự quan tâm đúng mức không chỉ của ngành y tế mà còn của chính quyền các địa phương, ngành giáo dục và phụ huynh học sinh.
