Chiến lược này thể hiện quyết tâm cao, mang tính đột phá của thành phố nhằm tháo gỡ tình trạng nghiên cứu khoa học khó thương mại hóa thành sản phẩm ứng dụng trong thực tiễn.
Theo khảo sát của Trung tâm Thông tin và Thống kê khoa học và công nghệ (Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh), giai đoạn 2014-2018, số lượng nhiệm vụ khoa học, công nghệ có kết quả được thương mại hóa thành công chỉ chiếm tỷ lệ 13%. Trong khi đó, số lượng nhiệm vụ khoa học, công nghệ đã ở mức độ hoàn thiện sẵn sàng để chuyển giao nhưng chưa được thương mại hóa chiếm 37%. Điều này cho thấy tiềm năng thương mại hóa của hoạt động nghiên cứu tại Thành phố Hồ Chí Minh vẫn chưa được khai thác tối ưu.
Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh Lâm Đình Thắng cho biết: Thành phố đang bước vào giai đoạn phát triển mới, với tiềm lực khoa học, công nghệ lớn, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo năng động, đội ngũ nhà khoa học, viện, trường và doanh nghiệp đông đảo. Tuy nhiên, cần thẳng thắn nhìn nhận, tỷ lệ thương mại hóa các kết quả nghiên cứu sử dụng ngân sách nhà nước hiện nay chỉ đạt khoảng 5%. Đáng chú ý, có khoảng 37% số kết quả nghiên cứu đã sẵn sàng chuyển giao nhưng vẫn chưa được đưa vào thực tiễn, chủ yếu do vướng mắc về cơ chế định giá, thủ tục giao quyền và tâm lý e ngại rủi ro trong quá trình thực thi công vụ. Ngoài ra, mối liên kết giữa Nhà nước-nhà khoa học-doanh nghiệp chưa đủ chặt chẽ, thiếu các cơ chế đủ mạnh để doanh nghiệp tham gia ngay từ đầu, cùng chia sẻ rủi ro và đồng hành trong quá trình phát triển sản phẩm. Những bất cập này nếu không được tháo gỡ kịp thời sẽ làm chậm quá trình chuyển hóa tri thức khoa học thành giá trị kinh tế-xã hội, đồng thời làm giảm hiệu quả đầu tư của Nhà nước cho hoạt động khoa học, công nghệ.
Để thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học, công nghệ, Thành phố Hồ Chí Minh triển khai Đề án Thí điểm chính sách tạo động lực thương mại hóa, đưa nhanh kết quả nghiên cứu, tài sản trí tuệ được tạo ra từ ngân sách nhà nước vào sản xuất, kinh doanh (Đề án). Việc triển khai Đề án là rất cấp thiết trong kỷ nguyên mới với ba lý do:
Thứ nhất, tận dụng tối đa những cơ chế, chính sách, trong đó có Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia để tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc hiện hành.
Thứ hai, tận dụng tiềm năng, nguồn lực nghiên cứu mạnh mẽ về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo của Thành phố Hồ Chí Minh.
Thứ ba, thương mại hóa thành công sẽ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo động lực cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Theo bà Nguyễn Thị Thu Sương, Trưởng phòng Phát triển Khoa học và Công nghệ (Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh), giai đoạn thí điểm 2026-2028, Thành phố Hồ Chí Minh đặt mục tiêu hỗ trợ thương mại hóa thành công ít nhất 10 sản phẩm khoa học, công nghệ; tỷ lệ tài sản trí tuệ hình thành từ nhiệm vụ khoa học và công nghệ sử dụng ngân sách được thương mại hóa đạt từ 8-10%; hình thành ít nhất 5 mối liên kết hợp tác giữa cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp.
Theo các chuyên gia, Đề án hướng tới nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước dành cho khoa học và công nghệ, đồng thời thúc đẩy mô hình hợp tác ba nhà “Nhà nước-nhà khoa học-doanh nghiệp” trong quá trình khai thác và ứng dụng kết quả nghiên cứu. Trên cơ sở đó, các cơ chế mới được thiết kế nhằm chia sẻ rủi ro, khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư vào quá trình hoàn thiện và thương mại hóa công nghệ. Qua đó, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.
Ông Lâm Đình Thắng cho biết thêm: Đề án thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Thành phố Hồ Chí Minh trong việc chủ động thí điểm, xác định rõ trách nhiệm và dám chịu trách nhiệm trong thực hiện. Thành phố chọn đi đầu ở những lĩnh vực khó, sẵn sàng hành động thực tiễn, tháo gỡ điểm nghẽn, thương mại hóa khoa học, công nghệ. Đồng thời, đồng hành, chia sẻ rủi ro với các tổ chức, cá nhân triển khai đúng quy định, đúng mục tiêu nhằm đưa khoa học, công nghệ vào thực tiễn nhanh nhất. Năm 2026, Thành phố Hồ Chí Minh xác định là năm then chốt để triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Theo đó, địa phương này xác định trọng tâm là chuyển mạnh từ hoàn thiện thể chế sang tổ chức thực hiện thực chất, bảo đảm các chính sách đi vào cuộc sống và tạo ra kết quả đo lường cụ thể, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội.
Để cụ thể hóa Đề án, Thành phố Hồ Chí Minh vừa công bố danh mục gồm 54 sản phẩm khoa học, công nghệ của 29 tổ chức đăng ký tham gia đợt 1 Đề án. Trong số này, có chín doanh nghiệp đăng ký tham gia 22 sản phẩm (chiếm 41% tổng số sản phẩm).
Tổng kinh phí dự kiến triển khai của các đơn vị vượt hơn 500 tỷ đồng, trong đó phần kinh phí đề xuất hỗ trợ từ ngân sách nhà nước là hơn 200 tỷ đồng. Trong 54 sản phẩm khoa học, công nghệ (có 30 sản phẩm thuộc danh mục công nghệ chiến lược quốc gia) thuộc nhiều lĩnh vực như: UAV-kinh tế tầm thấp; AI-chuyển đổi số-đô thị thông minh; công nghệ sinh học-y sinh-dược, nông nghiệp công nghệ cao-công nghệ sinh học nông nghiệp...
Các sản phẩm này đến từ Trường đại học Bách khoa, Trường đại học Khoa học tự nhiên, Trường đại học Công nghệ thông tin (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh); Công ty cổ phần Real-time Robogtics Việt Nam; Công ty TNHH Saolatek; Công ty TNHH Service Aviation General; Viện Khoa học sự sống…
