Chiều 5-5, đoàn khảo sát gồm đại diện Viện Khảo cổ học, Sở Văn hóa Thông tin, BQL di tích và danh thắng Hà Nội và BQL dự an Nam Thăng Long đã xuống hiện trường khảo sát tình trạng ngôi mộ cổ. Theo nhận định ban đầu của TS Lê Đình Phụng - Trưởng phòng Nghiên cứu khảo cổ học thời đại lịch sử (Viện Khảo cổ học), ngôi mộ này (đầu quay về hướng đông bắc) có từ trước thế kỷ 18, nhiều khả năng là của quan lại hoặc nhà giàu. Căn cứ để xác định là thi hài được chôn cất theo kiểu hung táng (chôn một lần), là hình thức chôn cất phổ biến thời kỳ này. Sau thế kỷ 18, việc hung táng hầu như mất hẳn ở khu vực miền bắc, mà chuyển sang cải táng.
Phó GSTS Nguyễn Lân Cường (Viện Khảo cổ học) cho biết, điểm kỳ lạ nhất ở ngôi mộ này chính là thứ thuốc ướp xác, nó đã giúp giữ được xác trong tình trạng khá tốt, dù nắp áo quan đã mở nhiều ngày, và đặc biệt là không hề có mùi. Các ngôi mộ dạng nay luôn bốc mùi chỉ sau khi mở nắp áo quan được 5 phút. Chất nước thuốc này sẽ được chuyển tới Viện Khoa học tự nhiên và công nghệ Việt Nam để phân tích. Ngày 6-5, các chuyên gia sẽ tiến hành khai quật mộ.
Theo quan sát ban đầu, mộ nằm trên khu đất trồng đào, cách mặt đất khoảng 30cm, trong áo quan lại xâm xấp nước. Trên mặt mộ phủ một phiến đá mu rùa lớn có kích thước 2,6x1,2m bằng chất liệu bột đá trình (trộn) mật. Phiến đá này lại được gắn kết với khuôn mộ đá xây bên dưới - theo phỏng đoán của những người đào mộ - bằng sơn ta. Bên trong là hai lớp quan tài gỗ vàng tâm, lớp bên ngoài dày 10cm, lớp bên trong dày 4cm. Nắp áo quan có sáu đinh đồng lớn, mỗi đinh dài chừng 15cm và 14 đinh con. Điều đặc biệt là nước trong áo quan có màu xanh đen xỉn nhưng rất thơm, cách mấy mét vẫn toả mùi ngan ngát. Có lẽ đây là một loại thuốc ướp xác.
Sau khi bị khai quật 1 - 2 hôm, mặc dù nắp áo quan mở, nhưng thi hài còn khá nguyên vẹn như mới được chôn mấy hôm, da thịt chỉ khô đi nhưng chưa có hiện tượng rữa nát, vẫn còn nguyên râu tóc, lông mày. Một bên mắt đã đục, nhưng một bên vẫn còn đen. Khoang bụng còn nguyên lục phủ ngũ tạng. Thi hài có lẽ là một người đàn ông nhiều tuổi, cao khoảng 1,57m. Trong quan tài còn có chăn bông, gối đệm và 2 áo dài bằng lụa tơ tằm, tất cả cũng còn nguyên trạng, không bị rã nát.
Theo anh Chu Văn Cộng - phụ trách quản trang phường Nhật Tân, người đã trực tiếp khai quật mộ - thì ngôi mộ này trước đây nằm nổi trên mặt ruộng lúa của làng Nhật Tân. Mãi đến cuối thập niên 80 của thế kỷ trước, dân làng mới san đất để trồng đào. Khi khu đất này được giao cho dự án Nam Thăng Long, Ban quản trang đã được BQL dự án thuê tìm và di dời mộ vô chủ để giải phóng mặt bằng. Ngày 27-4, khi thăm dò khu đất, anh Cộng phát hiện ra ngôi mộ .
