Ô nhiễm môi trường nghiêm trọng tại các làng nghề sản xuất bún ở Quảng Trị

Sống chung ô nhiễm

Tình trạng ô nhiễm môi trường ở các làng nghề sản xuất bún xảy ra phổ biến như ô nhiễm nguồn nước, ô nhiễm không khí, ồn và nóng. Vì vậy, tỷ lệ người dân mắc các bệnh về đường hô hấp, đau mắt, đường ruột, ngoài da cao hơn các làng thuần nông. Những dòng sông chảy qua các làng nghề hiện nay đang bị ô nhiễm nặng; nhiều ruộng lúa, cây trồng bị giảm năng suất do nước thải từ các cơ sở sản xuất bún...

Tỉnh Quảng Trị hiện có hơn 250 hộ gia đình làm nghề sản xuất bún, tập trung chủ yếu tại ba làng nghề là: Linh Chiểu, Thượng Trạch, xã Triệu Sơn (Triệu Phong) và làng Cẩm Thạch, xã Cam An (Cam Lộ). Duy trì và phát triển nghề làm bún vừa góp phần nâng cao đời sống cho người dân, vừa giữ gìn nghề truyền thống ở địa phương. Tuy nhiên, do chưa được đầu tư hệ thống xử lý nước thải cho nên hiện nay, cả ba làng nghề kể trên đều bị ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Mỗi ngày, hàng trăm mét khối nước thải xả trực tiếp ra vườn nhà, kênh, mương, bốc mùi hôi thối nồng nặc.

Chị Trần Thị Thu, ở thôn Cẩm Thạch, xã Cam An (Cam Lộ), chủ cơ sở sản xuất bún cho biết: Mỗi ngày gia đình sản xuất khoảng 300 kg bún nhưng nan giải nhất là hệ thống xử lý nước thải, vì không biết thoát vào đâu, đành phải thải ra vườn nhà… Hàng xóm nhiều lần phàn nàn cho nên cách đây hai năm, gia đình chị đầu tư đường ống nhựa dài hơn 200 m để xả nước thải ra xa khu dân cư và xây hệ thống bi-ô-ga xử lý. Tuy nhiên, do lượng nước thải quá lớn, cho nên vẫn gây ô nhiễm môi trường chung quanh.

Nhiều năm qua, gần 700 hộ dân ở hai thôn Linh Chiểu và Thượng Trạch (Triệu Sơn) phải sống chung tình trạng ô nhiễm từ các cơ sở sản xuất bún. Nguồn nước nhiễm bẩn không chỉ ảnh hưởng sức khỏe của người dân mà còn làm cho hơn 10ha trồng lúa phải chuyển sang trồng các loại cây trồng khác, giá trị kinh tế thấp và một số diện tích phải bỏ hoang. Chị Nguyễn Thị Hoa, ở thôn Linh Chiểu (Triệu Sơn) bức xúc nói: “Họ làm bún bán nâng cao thu nhập gia đình, còn người dân chúng tôi thì phải chịu đựng mùi hôi thối cả ngày lẫn đêm, ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe”.

Ông Phan Văn Trinh, ở thôn Thượng Trạch (Triệu Sơn) cho biết: “Trong thôn mùi hôi từ nước thải do sản xuất bún bốc lên không chịu nổi, nếu ở nhà thì phải đóng cửa cả ngày. Khách đến chơi hay con cái ở xa về đều nhận xét, ở đây ô nhiễm nặng, nhất là không khí”.

Phó Chủ tịch UBND huyện Triệu Phong Nguyễn Triều Thương thừa nhận, tình trạng ô nhiễm môi trường bắt nguồn từ quá trình sản xuất bún tại hai làng nghề Linh Chiểu và Thượng Trạch như phản ánh nêu trên là đúng. Thời gian qua, địa phương đã có những giải pháp thiết thực cùng các hộ gia đình xây dựng phương án xử lý nước thải ra môi trường như bể lắng, hầm bi-ô-ga nhằm hạn chế việc ô nhiễm nguồn nước, môi trường và không khí, tuy nhiên, vẫn chưa giải quyết được triệt để.

Sớm xây dựng điểm công nghiệp làng nghề tập trung

Hiện, toàn xã Triệu Sơn có hơn 25 hệ thống máy chế biến bún, với công suất 600 kg/ngày. Trong năm 2013, UBND tỉnh Quảng Trị đã phê duyệt dự án “Điểm công nghiệp làng nghề sản xuất bún Thượng Trạch, xã Triệu Sơn”, với kinh phí hơn bảy tỷ đồng, tạo nơi sản xuất cách xa khu dân cư cho 30 hộ gia đình làm bún. Tuy nhiên, sau khi giải phóng mặt bằng, dự án đã phải dừng lại do thiếu vốn, vì vậy, tình trạng ô nhiễm tại các làng nghề lại tiếp tục kéo dài.

Theo Chủ tịch UBND xã Triệu Sơn Phan Vọng: “Tình trạng ô nhiễm môi trường ở địa phương rất nghiêm trọng do nước thải trong quá trình sản xuất bún chưa được xử lý. Để giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường thì cần vốn đầu tư lớn, trong khi đó, địa phương lại không đủ khả năng. UBND xã đã nhiều lần kiến nghị các cấp chính quyền và ngành chức năng quan tâm đầu tư và có giải pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm ở các làng nghề, nhưng chưa được xem xét giải quyết”.

Phó Chủ tịch HĐND xã Cam An Nguyễn Văn Cẩm cho hay, toàn thôn Cẩm Thạch hiện có 40 hộ sản xuất bún, mang lại hiệu quả kinh tế ổn định. Tuy nhiên, người dân trong thôn đều bức xúc trước thực trạng ô nhiễm môi trường do nước thải từ các hộ gia đình sản xuất bún gây ra. Năm 2014, các ngành chức năng của tỉnh đã tổ chức khảo sát, thiết kế hệ thống xử lý nước thải của làng nghề, nhưng đến nay vẫn chưa thấy đầu tư.

Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Trị Nguyễn Trường Khoa cho biết: “Với chức năng quản lý của mình, chúng tôi sẽ phối hợp chính quyền địa phương và nhân dân hai huyện Triệu Phong và Cam Lộ cùng các ngành liên quan có giải pháp thích hợp để thực hiện tiêu chí về môi trường trong xây dựng nông thôn mới nói chung cũng như tiêu chí môi trường trong các làng nghề nói riêng. Lộ trình mà chúng tôi đề ra là giải quyết trong thời gian sớm nhất để vừa giúp người dân ổn định sản xuất, vừa không gây ảnh hưởng đến những người chung quanh”.

Để bảo đảm duy trì các làng nghề sản xuất bún một cách bền vững, đồng thời trả lại môi trường trong lành cho các hộ dân, các cơ quan chức năng của tỉnh Quảng Trị cần có biện pháp chỉ đạo quyết liệt hơn nữa để các hộ sản xuất bún quan tâm hơn đến việc xử lý chất thải của gia đình mình. Bên cạnh đó, cần sớm hoàn thành các dự án xây dựng làng nghề sản xuất bún tập trung, vừa tránh lãng phí, vừa bảo đảm việc sản xuất cũng như sinh hoạt cho người dân tại các làng nghề.