Công trình xây dựng với giấy phép có thời hạn hết hiệu lực, có được bồi thường khi thu hồi đất?

Trả lời: Liên quan đến vấn đề bạn đọc hỏi, Luật sư Nguyễn An Bình (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội) trả lời như sau:

Theo quy định của Luật Đất đai năm 2024, việc bồi thường đối với nhà ở, công trình xây dựng theo giấy phép có thời hạn phụ thuộc trực tiếp vào hiệu lực của giấy phép tại thời điểm thu hồi đất.

Cụ thể, nếu tại thời điểm cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành quyết định thu hồi đất mà giấy phép xây dựng có thời hạn vẫn còn hiệu lực, công trình được xác định là hợp pháp. Khi đó, chủ sở hữu được xem xét bồi thường theo quy định, với mức bồi thường căn cứ vào giá trị xây dựng mới của công trình có tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương hoặc thiệt hại thực tế.

Ngược lại, trường hợp giấy phép xây dựng có thời hạn đã hết hiệu lực tại thời điểm thu hồi đất, công trình không còn đủ điều kiện pháp lý để được bồi thường. Quy định tại Điều 105 Luật Đất đai năm 2024 nêu rõ, tài sản gắn liền với đất là công trình xây dựng theo giấy phép có thời hạn mà đến thời điểm thu hồi đất giấy phép đã hết thời hạn thì không được bồi thường.

Tại Điều 105 Luật Đất đai 2024 quy định: Trường hợp không được bồi thường tài sản gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất

1. Tài sản gắn liền với đất thuộc một trong các trường hợp thu hồi đất quy định tại các khoản 1, 2, 4, 5 và 8 Điều 81, điểm b và điểm c khoản 1 Điều 82 của Luật này.

2. Tài sản gắn liền với đất được tạo lập trái quy định của pháp luật hoặc tạo lập trong thời hạn hiệu lực của thông báo thu hồi đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của Luật này.

3. Tài sản gắn liền với đất là phần công trình xây dựng theo giấy phép xây dựng có thời hạn theo pháp luật về xây dựng mà đến thời điểm thu hồi đất giấy phép đã hết thời hạn.

Chủ sở hữu tài sản quy định tại khoản này được hỗ trợ để tháo dỡ, phá dỡ, di dời.

4. Công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và công trình xây dựng khác mà chủ sở hữu công trình xác định không còn nhu cầu sử dụng trước thời điểm có quyết định thu hồi đất của cơ quan có thẩm quyền.

Tuy nhiên, nhằm bảo đảm quyền lợi của người dân, pháp luật vẫn có quy định hỗ trợ trong trường hợp này. Theo đó, chủ sở hữu công trình được xem xét hỗ trợ chi phí để tháo dỡ, phá dỡ, di dời theo quy định của cơ quan có thẩm quyền.

Liên quan đến nguyên tắc bồi thường, Điều 102 Luật Đất đai năm 2024 quy định, đối với nhà ở và công trình phục vụ đời sống phải tháo dỡ khi Nhà nước thu hồi đất, việc bồi thường được thực hiện theo giá trị xây dựng mới của công trình có tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương. Trường hợp công trình bị tháo dỡ một phần hoặc toàn bộ mà phần còn lại không bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật thì cũng được bồi thường theo nguyên tắc này; nếu phần còn lại vẫn bảo đảm tiêu chuẩn, việc bồi thường được tính theo thiệt hại thực tế.

Từ các quy định nêu trên có thể thấy, yếu tố thời điểm và hiệu lực của giấy phép xây dựng đóng vai trò quyết định trong việc xác định quyền được bồi thường. Do đó, người dân cần theo dõi chặt chẽ thời hạn giấy phép xây dựng, đồng thời cập nhật kịp thời các thông báo thu hồi đất của cơ quan chức năng để chủ động trong việc bảo đảm quyền lợi hợp pháp của mình.

Việc hiểu đúng và thực hiện đầy đủ các quy định của pháp luật về đất đai và xây dựng không chỉ giúp hạn chế rủi ro thiệt hại mà còn góp phần giảm thiểu các tranh chấp, khiếu kiện trong quá trình triển khai các dự án phát triển kinh tế-xã hội.