Nước mắm Phú Quốc: Báu vật quốc gia của Việt Nam

Tờ "Người hướng dẫn khoa học đạo Cơ đốc" (Mỹ) ngày 25-3 đã đăng bài của Simon Montlake khi ông đến thăm Phú Quốc. Ông nhận xét rằng nước mắm Phú Quốc đối với Việt Nam cũng giống như rượu cô nhắc đối với nước Pháp vậy.

Đây là báu vật quốc gia không thể làm được ở bất cứ nơi nào khác. Người dân trên đảo này chỉ dùng cá trích đen (black Anchovies) loại tốt nhất, cùng với gia vị thiên nhiên và những phương pháp ủ truyền thống để làm nên nước mắm, giống như họ đã làm như vậy từ một thế kỷ nay hay hơn thế.

Tác giả cũng chỉ ra những nguy cơ đang đe dọa sản phẩm nước mắm Phú Quốc, hiện do hơn 80 nhà sản xuất làm ra: Đó là tình trạng các nhà buôn tư nhân ở đất liền kiểm soát hoạt động buôn bán nước mắm đặc sản của Phú Quốc, họ pha nước mắm Phú Quốc với nước mắm chất lượng thấp và đem bán với nhãn hiệu Phú Quốc. Chính phủ Việt Nam đã nhận ra điều này và năm 2001 đã quy định rằng chỉ có nước mắm được sản xuất và đóng chai tại Phú Quốc mới được sử dụng nhãn hiệu Phú Quốc, giống như bản quyền về địa lý mà rượu vang và phomát châu Âu đang được hưởng. Mặc dù vậy, nhiều công ty ở đất liền mua nước mắm chai và thùng ở Phú Quốc vẫn tiếp tục sử dụng nhãn hiệu nước mắm Phú Quốc.

Theo tác giả, từ năm 2002, hãng Mittal Univer, của Anh và Hà Lan cũng đã vào Phú Quốc để xây dựng một nhà máy sản xuất chai trị giá 1 triệu USD và bắt đầu bán nước mắm nhãn hiệu Knorr ở Việt Nam. Hành động này đã gây khó chịu đối với một số người muốn bảo tồn truyền thống. Hiện tại, khoảng 1-3 nước mắm hạng nhất của Phú Quốc, tức là 2.500 tấn, được bán dưới nhãn hiệu Knorr ở Việt Nam.

Một nguy cơ nữa mà ngành công nghiệp nước mắm Phú Quốc đang phải đối phó là vấn đề tính bền vững trong chất lượng sản phẩm. Người dân ngày càng khó đánh bắt được cá trích đen ở vùng biển xung quanh Phú Quốc, do nguồn cá ngày càng cạn kiệt, và họ buộc phải đi đánh bắt xa hơn. Phạm Huynh Quốc, người được thừa kế một doanh nghiệp sản xuất nước mắm cỡ trung bình ở Phú Quốc than thở: "Ở đây có quá nhiều người sản xuất nước mắm, và tôi nghĩ rằng trong tương lai sẽ khó tìm đủ nguồn cá cung cấp".