Tiềm ẩn nguy cơ cao
Trên địa bàn tỉnh Hải Dương có 176 chợ đã được quy hoạch, với gần 11 nghìn hộ kinh doanh, trong số này có nhiều chợ không đáp ứng các tiêu chí về phòng cháy, chữa cháy và tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây cháy chợ. Trao đổi ý kiến với chúng tôi, Trưởng phòng Kinh tế TP Hải Dương Nguyễn Văn Phong cho biết: "Nhiều chợ trong thành phố chật hẹp, xuống cấp nghiêm trọng, hệ thống điện không an toàn, thiếu bình chữa cháy, số hộ kinh doanh vượt nhiều so với quy hoạch nên dễ xảy ra cháy chợ khi người dân bất cẩn".
Ði sâu tìm hiểu một số vụ cháy chợ ở Hải Dương những ngày áp Tết và sau Tết Ất Mùi, chúng tôi ghi nhận được thông tin về hai vụ cháy lớn. Ðó là, chiều 22-2, chợ Ðồn ở thị trấn Kinh Môn bị cháy, lửa bùng phát thiêu rụi gần 100 ki-ốt, tuy không thiệt hại về người, nhưng gây thiệt hại lớn về kinh tế. Nguyên nhân cháy được xác định do một tiểu thương đốt vàng mã. Trước đó, chiều 7-2, tại Công ty Hồng Ngọc và Liên Hưng Phát (chế biến nông sản, thực phẩm xuất khẩu) ở thị trấn Nam Sách cũng xảy ra cháy lớn. Hậu quả, hơn 10 nghìn m2 nhà xưởng, các công trình phụ kiện sập đổ hoàn toàn, thiệt hại hàng tỷ đồng và làm đình trệ sản xuất. Hiện nguyên nhân vụ cháy vẫn đang được cơ quan chức năng điều tra.
Trao đổi với người dân, tại một số chợ trên địa bàn tỉnh Hải Dương, chúng tôi nhận thấy, có những chợ không đáp ứng các tiêu chí về phòng cháy, chữa cháy. Thí dụ như chợ Hải Tân (TP Hải Dương) có diện tích nhỏ, nằm ở trung tâm thành phố, phần mái lợp các gian hàng chỉ cao hơn 2m, bám sát các lối đi chật hẹp là 216 gian hàng và hệ thống đường điện đã cũ nát, xuống cấp. Chị Ðỗ Thị Hường, tiểu thương ở chợ Hải Tân cho biết: "Cả chục bếp lò ở dãy hàng ăn ủ lửa qua đêm nằm sát các sạp hàng vải, cộng với hệ thống đường điện cũ nát, chợ Hải Tân luôn thường trực nguy cơ phát hỏa. Nếu xảy ra cháy chợ về đêm sẽ vô phương cứu chữa".
Một số chợ khác với lưu lượng người luôn đông đúc cũng tiềm ẩn nguy cơ cháy, như chợ Sao Ðỏ ở thị xã Chí Linh có gần 450 hộ đăng ký kinh doanh, chợ Thanh Bình (TP Hải Dương) có hơn 500 hộ đăng ký kinh doanh, chợ Chi Lăng ở TP Hải Dương, chợ Leo ở thị trấn Thanh Miện, chợ Phủ ở Bình Giang. Các chợ này kinh doanh nhiều loại hàng hóa dễ cháy như quần, áo, giày, dép, đồ chơi... Trong khi không gian chợ bị bao vây bởi hàng trăm gian hàng "di động" cản trở đường đi của phương tiện chữa cháy. Bên cạnh đó, hệ thống điện tại các chợ này được giăng mắc tự phát, chạy nhằng nhịt trên gác mái bằng tre, gỗ; các cột kèo đỡ mái chợ trĩu nặng bởi sự đeo bám của hệ thống hộp công-tơ, ổ cắm, quạt, đèn chiếu sáng, các thiết bị điện... ẩn chứa nhiều nguy cơ gây hỏa hoạn.
Phòng, chống cháy thiếu hiệu quả
Trao đổi ý kiến với chúng tôi về công tác phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn tỉnh Hải Dương, Ðại tá Nguyễn Danh Thuy, Trưởng phòng Cảnh sát PCCC và cứu nạn cứu hộ Công an tỉnh Hải Dương cho biết: "Công tác tổ chức thực tập phương án chữa cháy phối hợp nhiều lực lượng tham gia ở một số cơ sở có nguy cơ cháy, nổ còn ít. Việc triển khai đề án Tăng cường công tác PCCC tỉnh Hải Dương giai đoạn 2008-2015 còn chậm, chưa đáp ứng yêu cầu theo tiến độ đề án đặt ra".
Thực tế các vụ cháy lớn tại Hải Dương thời gian qua cho thấy, công tác phòng cháy, báo cháy và chữa cháy kém hiệu quả, có vụ không có hiệu quả. Trong các vụ cháy Trung tâm Thương mại Hải Dương, vụ cháy Công ty Hồng Ngọc và Liên Hưng Phát, tỉnh Hải Dương đã huy động toàn bộ số xe chữa cháy trong tỉnh, thậm chí cả xe chữa cháy từ các tỉnh lân cận với số lượng khoảng 15 xe, song kết quả dập lửa chữa cháy gần như bằng không.
Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến việc các xe chữa cháy hoạt động kém hiệu quả là do lực lượng PCCC chậm nhận được tin báo. Ðiển hình ở vụ cháy Trung tâm Thương mại Hải Dương, đám cháy xảy ra vào khoảng hai giờ sáng, cách đơn vị PCCC chỉ một ki-lô-mét, nhưng hơn một giờ sau khi ngọn lửa đã bốc cao, lực lượng PCCC mới nhận được tin báo. Vụ cháy chợ Ðồn ở huyện Kinh Môn, vụ cháy Công ty Hồng Ngọc và Liên Hưng Phát ở Nam Sách, lực lượng PCCC cũng nhận được tin báo chậm và sau hơn một giờ, khi các đám cháy đã bùng phát dữ dội thì các xe chữa cháy mới xuất hiện.
Thiếu tá Nguyễn Văn Thế, Phó Ðội trưởng Ðội chữa cháy lực lượng PCCC tỉnh Hải Dương cho biết: "Lực lượng PCCC Công an tỉnh Hải Dương có chín xe chuyên dụng, trong đó có bảy xe chữa cháy, đa số được trang bị từ những năm 1970 đã cũ nát, trong đó hai xe có dung tích chứa 1,3 đến 1,5 m3 nước, bốn xe có dung tích khoảng 3,5 m3, chỉ có một xe dung tích 6 m3 là được trang bị từ năm 2010. Như vậy, tổng dung tích chứa của đội xe chữa cháy tỉnh Hải Dương trong điều kiện hoạt động tốt vào khoảng 22 m3 nước". Trên địa bàn Hải Dương còn có bốn xe chữa cháy của các đơn vị xăng dầu, của Công ty xi-măng Vicem Hoàng Thạch và Công ty Nhiệt điện Phả Lại. Nhưng thực tế, hoạt động của các xe chữa cháy này ít hiệu quả.
Có thể thấy, hầu hết các vụ cháy chợ vừa qua trên địa bàn tỉnh Hải Dương đều gây hậu quả nghiêm trọng và đều có nguyên nhân tương đồng, những nguyên nhân thuộc diện "biết rồi, khổ lắm, nói mãi". Trước hết, là do sự bất cẩn của con người trong quản lý, sử dụng điện, trong sản xuất, kinh doanh liên quan đến lửa và vật liệu dễ bắt lửa, trong sử dụng bếp ăn và thắp hương, hóa vàng, hút thuốc lá. Một mặt khác, là do lực lượng PCCC tại chỗ hoạt động không hiệu quả, báo cháy chậm, không linh hoạt xử lý sự cố ngay từ đầu, để thời gian cháy tự do kéo dài... Khi lực lượng chữa cháy chuyên nghiệp nhận tin báo cháy đến được nơi xảy ra cháy thì đã quá muộn. Thậm chí, như Trưởng phòng Kinh tế UBND thành phố Hải Dương Nguyễn Văn Phong đánh giá: "Hệ thống an toàn, phòng, chống cháy nổ ở nhiều khu chợ không còn phù hợp. Công tác phòng, chống cháy vẫn còn bị xem nhẹ. Vụ cháy Trung tâm Thương mại cho thấy hệ thống báo cháy tự động đã hoàn toàn bị tê liệt, nhiều bể nước ngầm cứu hỏa bị hư hỏng, máy bơm chữa cháy không thể vận hành".
Thiết nghĩ, để ngăn chặn kịp thời nguy cơ cháy chợ trên địa bàn tỉnh Hải Dương, đòi hỏi có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, với việc thực hiện đồng bộ các giải pháp, tăng cường đầu tư hệ thống trang thiết bị phòng cháy, báo cháy và chữa cháy hiện đại, đồng bộ. Trước mắt, các ngành chức năng của tỉnh khẩn trương rà soát công tác an toàn tại các chợ trọng điểm có nguy cơ cháy cao; chú trọng công tác phòng cháy và giáo dục ý thức phòng cháy cho các hộ kinh doanh tại các chợ và đông đảo quần chúng nhân dân. Các ban quản lý chợ cần tăng cường nhắc nhở và xử lý nghiêm những hộ kinh doanh bất cẩn trong việc sử dụng điện thắp sáng, đun nấu; không được tự ý câu mắc điện tràn lan, gây nguy cơ chập điện, sinh lửa; tuyệt đối không thắp hương, đốt vàng mã trong khu vực chợ. Các chợ cần được rà soát, kiểm tra, sắp xếp lại, không để hàng hóa dễ cháy ở khu vực gần nguồn lửa, bố trí các quán ăn có đun nấu ở khu vực xa hàng hóa dễ bén lửa; nghiêm cấm việc bán hàng xâm phạm lối đi, hành lang thoát hiểm phục vụ phòng cháy, chữa cháy; đầu tư lắp đặt thay thế những đường điện đã cũ nát. Ðồng thời, cần tăng cường biên chế và hoạt động của lực lượng chữa cháy tại chỗ, yêu cầu lực lượng này ứng trực thường xuyên cả ngày lẫn đêm tại các chợ, làm tốt nhiệm vụ theo dõi, phòng cháy, báo cháy, kịp thời xử lý đám cháy khi mới phát sinh, tránh cháy lan, cháy lớn, gây hậu quả nghiêm trọng.
Thiết bị điện lắp đặt chằng chịt tại chợ Chi Lăng (Hải Dương), tiềm ẩn nhiều nguy cơ cháy nổ.
