Buổi trình diễn nấu ăn bằng bếp năng lượng mặt trời do Tổ chức Phục vụ năng lượng mặt trời (Solar Serve) và Trường đại học Đà Nẵng tổ chức tại thành phố Đà Nẵng vừa qua đã gây ấn tượng mạnh cho những người chứng kiến và mở ra một hướng đi mới góp phần giải bài toán cạn kiệt các nguồn nhiên liệu…
Nấu cơm và lọc nước bằng mặt trời
Buổi trình diễn nấu ăn bằng bếp sử dụng năng lượng Mặt TrờI diễn ra vào ngày 2-6-2007 tại thành phố Đà Nẵng. Ngay từ sáng sớm, rất đông người đã có mặt tại công viên nước của thành phố để tận mắt chứng kiến những "chiếc bếp kỳ diệu".
Ông Nguyễn Tấn Bích, Giám đốc Tổ chức Solar Serve, nhà đồng tổ chức chương trình vừa chỉ đạo việc sắp đặt các thiết bị vừa liên tục trả lời rất nhiều câu hỏi của hàng chục nhà báo: 7 giờ 45 phút sáng, nắng đã rất nóng, chiếc bếp chảo parabol đường kính 1 mét hướng tiêu điểm về phía mặt trời. Ngay sau đó, ông Bích chứng minh tính năng của nó với mọi người bằng cách cầm tờ giấy châm lửa, ngọn lửa bốc cháy ngùn ngụt. Các ấm đun nước, nồi luộc thịt gà, nồi hấp cá mực được đặt lên các bếp và tất cả đều hoạt động trong sự theo dõi rất sát sao của những người có mặt cùng các ống kính camera và máy ảnh. Ông Bích giải thích, nguyên lý hoạt động của những chiếc bếp năng lượng mặt trời là khi ánh nắng chiếu vào sẽ bị hấp thụ tập trung về một điểm có thể cho nhiệt độ như ngọn lửa tự nhiên, nấu chín tất cả thức ăn. Chiếc bếp có thể điều chỉnh nhiệt độ nấu bằng cách điều chỉnh tiêu điểm ánh sáng rất đơn giản. Ngoài bếp cho các gia đình, còn có cả bếp nấu cho tập thể. Chiếc bếp tập thể là một chảo parabol rộng 8m2 . Nó tập trung ánh sáng tại một điểm bên trong bức tường nhà bếp. Nhiệt độ đạt tới 450 độ C, có thể hầm xương nhừ như bún và nấu cho 50 người ăn hằng ngày. Loại bếp này theo dự kiến sẽ đưa vào sử dụng phổ biến từ năm 2008. Trong khi các nhà báo còn đang chạy đôn chạy đáo lấy thông tin về những chiếc bếp này thì cũng là lúc mấy chị em nhà bếp đã chuẩn bị xong một mâm cơm đầy đủ các món với mùi thơm rất hấp dẫn. Ngay cạnh đó, một thiết bị lọc nước bằng năng lượng mặt trời đã cho ra sản phẩm là loại nước tinh khiết. Tất cả các loại nước thải, nước ô nhiễm đưa vào lọc đều cho ra nước tinh khiết có thể sử dụng được ngay.
Sở dĩ những người có mặt dù khó tính đến mấy cũng vẫn hoàn toàn yên tâm cầm cốc nước lên uống ngay tại chỗ bởi họ được tận mắt chứng kiến quy trình chưng cất. Hệ thống chưng cất bằng năng lượng mặt trời là một chiếc hộp không thấm nước với một tấm kính che phía trên. Nước bị nhiễm bẩn sẽ được dẫn vào trong hộp. Ánh nắng sẽ làm nhiệt độ của nước tăng lên, giết chết tất cả các loại vi trùng và mầm bệnh nguy hiểm. Nước bên trong hộp sẽ bay hơi và ngưng tụ ngoài mặt kính được đặt nghiêng. Như vậy, nước bên trong và bên ngoài hoàn toàn không tiếp xúc với nhau mà được ngăn cách nhau bằng lớp kính. Nước sạch bên ngoài tấm kính có được là do chênh lệch nhiệt độ làm ngưng tụ. Lượng nước ngưng tụ này sẽ chảy xuống thiết bị đựng.
Tiết kiệm chi phí, bảo vệ môi trường
Giá thành của một chiếc bếp loại chảo parabol cho gia đình chỉ khoảng 900 nghìn đồng. Số tiền này được coi là khá thấp so với những tiện ích mà nó mang lại. Từ khi dự án của Solar Serve triển khai tại Đà Nẵng năm 2000, dưới sự giám sát của Trường đại học Đà Nẵng, tới nay đã có 1.200 chiếc bếp như thế này được cấp miễn phí cho người nghèo vùng sâu vùng xa. Solar Serve là tổ chức phi lợi nhuận, trước mắt công ty này không nhằm tới các đô thị, thành phố, mà là những đồng bào nghèo, đặc biệt là đồng bào ven biển và những vùng cao chưa có điện.
Với những người nghèo, thu nhập thấp, những chiếc bếp này sẽ giải quyết một phần quan trọng chi phí chất đốt. Tuy nhiên, với những người thực hiện dự án, họ còn hướng tới việc bảo vệ môi trường, điều mà cả thế giới đang quan tâm. Khi đun bằng củi, than sẽ tạo ra khí CO2, loại khí điển hình gây ô nhiễm môi trường, gây hiệu ứng nhà kính làm Trái Đất nóng lên. Bếp năng lượng Mặt Trời đã khắc phục được nhược điểm đó. Dự án này cũng nhằm bảo vệ sức khỏe cho người dân; mà phổ biến là những người phụ nữ hằng ngày phải tiếp xúc với khói bụi, khí độc gây bệnh tật cho con người. Tại Đà Nẵng, những chiếc bếp này đã đến với đồng bào nghèo bị thiệt hại nặng trong cơn bão số 6 năm 2006 vừa qua.
Năng lượng Mặt Trời, nguồn năng lượng được coi là vô tận đã được sử dụng khá phổ biến trên thế giới nhưng nó vẫn mới mẻ với Việt Nam. Đáng tiếc là những chương trình về năng lượng sạch như trên vẫn mang tính đơn độc, nhỏ lẻ chứ chưa được nhân rộng hay phát động rộng rãi. Tất nhiên, những thiết bị sử dụng năng lượng Mặt Trời chưa thể thay thế hoàn toàn các nhiên liệu khác như than, củi, ga, điện... bởi điều thiết yếu của nó là phải có ánh nắng Mặt Trời, điều này thì không phải ở đâu, mùa nào cũng có. Tuy nhiên, với những tiện ích và hiệu quả đã được chứng minh, năng lượng Mặt Trời sẽ là một giải pháp rất hữu hiệu cho bài toán thiếu hụt năng lượng và bảo vệ môi trường hiện nay.
