Những biến chuyển ở một vùng châu thổ sông Hồng

Hải Dương giải bài toán tối ưu

Nằm trong tam giác động lực phát triển kinh tế phía bắc Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, tỉnh Hải Dương đồng thời là giao điểm

của hệ thống giao thông liên vùng:  Hà Nội - Hải Dương - Hải Phòng và Thái Bình, Hưng Yên - Hải Dương - Quảng Ninh. Thành phố Hải Dương lại cách thủ đô Hà Nội và thành phố cảng Hải Phòng không xa. Ðấy là lợi thế địa lý kinh tế của Hải Dương mà không phải nơi nào cũng có được. Bởi vậy, Hải Dương đang cố gắng tận dụng và phát huy lợi thế đó trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Về thăm Hải Dương lần này, Chủ tịch nước Trần Ðức Lương tới thăm KCN Ðại An, do Công ty cổ phần Ðại An đang thi công các hạng mục hạ tầng kỹ thuật đồng bộ của giai đoạn 1, với tổng mức đầu tư là 101 tỷ đồng trên diện tích 74 ha. Tuy mới triển khai được gần một năm, nhưng diện tích đất ở KCN này được các nhà máy đăng ký thuê đã đạt 70%. Chỉ từ đầu năm đến nay, có tám doanh nghiệp đăng ký đầu tư với tổng vốn 45,6 triệu USD với dự kiến số lượng công nhân khoảng 4.000 người. Ðiển hình là Công ty SUMIDENSO - VIỆT NAM, liên doanh của Công ty Ðiện tử Hà Nội với Tập đoàn SUMITOMO WIRING - Nhật Bản, có vốn đăng ký hơn 16,6 triệu USD; Nhà máy may xuất khẩu Mạnh Ðức có vốn đầu tư ba triệu USD; Nhà máy sản xuất ván sàn Việt Nam đầu tư ba triệu USD...

Cùng với việc triển khai KCN, ấn tượng khi đến Hải Dương hôm nay là các khu đô thị mới ở phía đông và phía tây thành phố đang được Công ty đầu tư xây dựng đô thị Nam Cường triển khai trong một năm qua. Khu đô thị mới phía đông có diện tích 78 ha liền kề trung tâm thành phố Hải Dương và khu văn hóa, thể thao, vui chơi giải trí rộng 30 ha đang được khẩn trương xây dựng và đã hoàn thành cơ bản hệ thống cơ sở hạ tầng. Ðây sẽ là một trung tâm mới của thành phố Hải Dương. Nằm giữa quốc lộ 5 hiện nay và đường cao tốc trong tương lai, khu đô thị mới phía tây được quy hoạch trên diện tích 433 ha với sự gắn kết trục đường chính 54 m chạy qua khu đô thị nối liền hai tuyến đường cao tốc.

Theo dự tính, quý I sang năm, khu đô thị này sẽ hoàn thành hệ thống hạ tầng kỹ thuật của một số hạng mục chính như Quảng trường lớn, Trung tâm thương mại và phố chợ Hội Ðô. Với quy mô lớn được quy hoạch tiên tiến và hiện đại, khu đô thị phía tây này xứng đáng trở thành khu đô thị vệ tinh của thủ đô Hà Nội. Ðáng chú ý là hệ thống điện, hệ thống cấp thoát nước và thông tin liên lạc... đều được thiết kế ngầm dưới đất đến từng căn hộ. Thăm công trường rộng lớn ở đây, Chủ tịch nước Trần Ðức Lương phấn khởi trước bước tiến khá nhanh của vùng đất này, đang tạo ra những tiền đề căn bản cho quá trình CNH, HÐH nông nghiệp, nông thôn. Chủ tịch căn dặn lãnh đạo tỉnh và các nhà đầu tư xây dựng, khi quá trình đô thị hóa mới bắt đầu cần chú trọng ngay vấn đề bảo vệ môi trường, phải có hệ thống xử lý rác và nước thải, tránh xả thẳng ra các dòng sông. Theo Chủ tịch, ngay trong quy hoạch đô thị mới cần có tầm nhìn từ 20 đến 30 năm để không bị lạc hậu sớm trước sự phát triển của xã hội. Phải tránh cách làm "cần đến đâu làm đến đấy", vì đến bước phát triển sau sẽ gặp nhiều khó khăn do chính mình tạo ra.

Trong chuyến đi này, Chủ tịch nước Trần Ðức Lương về thăm xã Hưng Ðạo thuộc huyện Tứ Kỳ, một xã có phong trào chuyển dịch cơ cấu kinh tế khá mạnh ở Hải Dương. Ngoài việc trồng lúa ở đây với các giống mới có năng suất đến 12,5 tấn/ha, nông dân trong xã đã chuyển vụ đông thành vụ chính, trồng các loại rau màu được thị trường ưa chuộng, có giá trị cao gấp bốn, năm lần trồng lúa... Mặt nước, ao hồ ở trong xã được người dân đua nhau nuôi cá, tôm có giá trị cao. Xã này còn có nghề thêu cổ truyền, được phát huy bởi hai doanh nghiệp tư nhân và hàng chục tổ hợp hộ gia đình, thu hút hơn 1.500 lao động nữ với mức thu nhập 500 nghìn đồng/người/tháng. Chủ tịch nước rất vui khi thấy sự năng động của người dân nơi đây.

Theo Chủ tịch, cần cổ vũ và biểu dương cả những người đi khắp nơi học hỏi, mang về làng những nghề mới, tổ chức làm ăn có hiệu quả, đem lại thu nhập cải thiện đời sống cho dân làng. Họ chính là những người có công của làng, xã trong thời kỳ mới. Hải Dương hôm nay trong quá trình phát triển còn đứng trước nhiều khó khăn, thử thách. Trong đó, như Chủ tịch nước chỉ rõ, phải giải quyết tốt bài toán đất đai để bảo đảm an ninh lương thực và mở ra các KCN, đô thị mới trong quá trình CNH, HÐH nông nghiệp, nông thôn. Cần có những tư duy mới để bảo đảm tốt nhất cả hai mục tiêu này trong xu thế phát triển bền vững.

Hưng Yên Chăm lo chất lượng nguồn nhân lực

Dọc hai bên đường 5, cách Hà Nội không xa và thuộc địa phận tỉnh Hưng Yên, chúng ta thấy san sát những cơ sở sản xuất nằm trong các KCN.

Tới Hưng Yên, Chủ tịch nước Trần Ðức Lương đi thăm một số cơ sở sản xuất ở đây. Cán bộ, công nhân Nhà máy phôi thép Hòa Phát thuộc Công ty cổ phần thép Hòa Phát, vui mừng đón Chủ tịch nước tới thăm. Thật ấn tượng khi cả một nhà máy thép lớn, từ lúc triển khai, lắp ráp để đi vào hoạt động chỉ trong vòng 10 tháng. Theo báo cáo của lãnh đạo nhà máy với Chủ tịch nước, đến tháng 10 này, sau ba tháng đi vào hoạt động, nhà máy sẽ đạt 70% công suất và đến cuối năm nay sẽ đạt 100% công suất thiết kế, cho ra lò 180 nghìn tấn phôi thép mỗi năm, cung cấp cho Nhà máy cán thép Hòa Phát ở Như Quỳnh, cách đó không xa. Nó sẽ góp phần vào việc bình ổn giá thép trong nước, bớt đi sự phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu và giá cả thị trường thế giới. Thăm Nhà máy sản xuất và lắp ráp ô-tô nông dụng Cửu Long, nơi xuất xưởng những chiếc ô-tô tải loại vừa và nhỏ, Chủ tịch nước bày tỏ sự quan tâm việc phát triển công nghiệp cơ khí, chế tạo của nước nhà. Chủ tịch thăm các dây chuyền sản xuất và xem xét việc chạy thử của lô xe chuẩn bị xuất xưởng. Ðược biết, hiện nay tỷ lệ nội địa hóa ô-tô của nhà máy là 20%, sang năm khi mở rộng sản xuất, tỷ lệ đó sẽ là 70%, Chủ tịch nước rất vui và hẹn khi đó sẽ lại tới thăm nhà máy...

Tâm huyết với sự nghiệp giáo dục, đào tạo, Chủ tịch nước dành nhiều thời gian tới thăm Trường đại học Sư phạm kỹ thuật Hưng Yên, nơi đào tạo các giáo viên dạy nghề. Ðông đảo các thầy giáo, cô giáo và sinh viên nhà trường vui mừng và nồng nhiệt đón Chủ tịch nước. Ngoài việc đi thăm cơ sở vật chất của nhà trường, nơi ăn ở của sinh viên, Chủ tịch còn hỏi kỹ tình hình sinh viên ra trường tìm việc làm thế nào? Mối quan hệ giữa các doanh nghiệp, các nhà đầu tư với nhà trường ra sao?

Tại giảng đường lớn của nhà trường, Chủ tịch Trần Ðức Lương có cuộc gặp gỡ thân mật, trò chuyện, giao lưu cùng các thầy giáo, cô giáo và sinh viên toàn trường. Khi nói chuyện tại đây và đồng thời giải đáp những câu hỏi mà các sinh viên nêu ra chung quanh việc phát triển nguồn nhân lực ở nước ta hiện nay, Chủ tịch khẳng định, không thể tiến hành CNH, HÐH đất nước khi không đào tạo được nguồn nhân lực đủ sức đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Cho dù có được tài nguyên thiên nhiên ưu đãi, nhưng như Ðảng ta đã chỉ rõ, yếu tố con người là quyết định cho sự phát triển của đất nước.

Theo Chủ tịch, có thể thấy được sự đổi thay hạ tầng cơ sở hiện nay thật nhanh chóng, nhưng phần quan trọng nhất phải là chất lượng nguồn nhân lực, là nâng cao dân trí, mới có thể tạo ra chất lượng cuộc sống và phát triển bền vững. Việc học tập suốt đời như Hội Khuyến học nêu ra là định hướng cho mọi người, để nâng cao dân trí và xây dựng một xã hội học tập. Mỗi lớp người mới phải được kế thừa những tri thức tiên tiến của nhân loại, do đó phải nâng cao chất lượng giáo dục để đáp ứng yêu cầu. Với tinh thần đó, Chủ tịch cho rằng, bằng cấp chỉ là một điều kiện, còn thực chất kiến thức, tay nghề mới là quan trọng. Chúng ta cần thay đổi tư duy về việc coi trọng bằng cấp, điều mà xã hội đang cần chính là nguồn nhân lực được đào tạo nghề giỏi, có chuyên môn sâu, là những người có thực chất, thực tài và thật sự có ích cho xã hội. Chủ tịch bày tỏ mong muốn, nhà trường phải là một trung tâm đào tạo có uy tín không chỉ ở Hưng Yên mà cả vùng phía bắc. Các doanh nghiệp, các nhà đầu tư cần gắn bó với nhà trường, tạo điều kiện cho sinh viên tiếp xúc sớm với công việc, am hiểu nghề nghiệp để có cơ hội khẳng định mình...

Trường đại học Sư phạm kỹ thuật - Hưng Yên hiện có hơn 3.500 sinh viên, vốn là trường đào tạo giáo viên dạy nghề cho các trường công nhân kỹ thuật ra đời cách đây hơn 30 năm. Với trang thiết bị giảng dạy khá hiện đại, hiện nay nhà trường có hơn 30 chương trình đào tạo cho 12 ngành nghề như: Cơ khí, điện, điện tử, công nghệ thông tin, may công  nghiệp và thời trang, các ngành tự động hóa, cơ - điện tử... Với những ngành nghề bám sát nhu cầu thị trường cho nên khi ra trường có tới 80% các em có việc làm ngay. Nhiều nhà máy ở KCN Hưng Yên, Hải Dương đã tiếp nhận các em ra trường và có em nay đã là quản đốc phân xưởng.

Hà Nam phát huy sức mạnh tổng hợp

Từ thị xã Hưng Yên - Phố Hiến cổ kính, qua cầu Yên Lệnh mới xây là sang đất Duy Tiên, tỉnh Hà Nam. Dưới chân cầu là sông Hồng đỏ nặng phù sa và những con đê xanh mướt cỏ. Phải nói rằng, đây là một vùng quê đẹp và trù phú. Trong làng cây cối xanh um xen lẫn những ngôi nhà ngói đỏ và đây đó là những hồ sen rộng vừa qua mùa thu hoạch. Thôn Nha Xá thuộc xã Mộc Nam, huyện Duy Tiên, là nơi mà Chủ tịch nước đến thăm có khung cảnh như vậy. Ðây cũng là nơi có nghề dệt lụa cổ truyền nổi tiếng. Từ xa xưa đã có câu phương ngôn: "Lụa Nha Xá - cá sông Lảnh". Ngoài thần tích của đình làng Nha Xá ghi công vị tướng thời nhà Trần là Trần Khánh Dư, đem nghề dệt săm, rồi thành nghề dệt lụa cho làng Nha Xá, thì ở đây cũng có những tài liệu của Công ty Ðông Ấn (Hà Lan) cho hay, từ thế kỷ 17 việc xuất khẩu tơ tằm ở Ðàng ngoài phải có sự đóng góp của làng lụa Nha Xá. Ngày nay, Nha Xá đang phát huy tốt nghề truyền thống này với các mặt hàng như lụa sa-tanh kẻ, lụa tơ tằm hoa, tơ tằm trơn, đũi các loại... cho tiêu dùng và xuất khẩu.

Chủ tịch nước chăm chú xem các sản phẩm lụa của Nha Xá tại nhà trưng bày của xã và tới thăm các gia đình của những người thợ giỏi, tài hoa ở trong làng. Toàn thôn hiện có hơn 250 máy dệt lụa các loại nằm ở các hộ gia đình, cho ra mỗi năm tới 500 nghìn mét sản phẩm, có doanh số 6,5 tỷ đồng. Thu nhập bình quân từ nghề này đạt 450 nghìn đồng/lao động/tháng, một con số đáng quý ở vùng quê. Ðến nay thôn Nha Xá không còn nhà tranh, tre, nứa lá mà có tới quá nửa là nhà xây kiên cố, cao tầng. Ðiều đáng quý ở Nha Xá, khi cả thôn có của ăn, của để, được Chủ tịch nước động viên và biểu dương, là cả thôn có tới 90% số hộ đạt gia đình văn hóa và 100% các em đến tuổi đều được đến trường, nhiều em đạt các giải cao trong học tập. Ở làng quê yên bình nơi đồng bào lương, giáo đoàn kết xây dựng đời sống mới này, các tệ nạn xã hội không có chỗ chen chân... Sâu xa hơn, văn hóa làng xã là nền tảng để tạo dựng một cuộc sống ấm no, an lành.

Những "bức tranh quê" đẹp như ở Nha Xá thì Hà Nam không có nhiều. Ðây là một tỉnh còn nhiều khó khăn, chưa phát huy và tạo ra được lợi thế. Hằng năm, thu ngân sách địa phương mới chỉ đáp ứng 30% nhu cầu chi. Tuy nhiên, cho đến nay tỉnh cũng đã triển khai được nhiều việc. Hơn 6.000 ha đất đồng trũng được quy hoạch sang sản xuất đa canh. Hiện có 1.600 ha được chuyển đổi có hiệu quả, trong đó có 700 ha nuôi trồng thủy sản như nuôi cá rô phi đơn tính, tôm càng xanh... Chăn nuôi được định hướng là khâu đột phá, chủ yếu là nuôi gia cầm, bò thịt, bò sữa. Nhưng, bước chuyển đổi này mới chỉ ở mức tiêu dùng nội địa là chính, chưa hướng mạnh được sang chế biến, xuất khẩu. Tỉnh cũng đã quy hoạch và triển khai các KCN, cụm công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, làng nghề với diện tích khoảng 1.000 ha, đang thu hút các nhà đầu tư...

Với nguồn tài nguyên đá vôi, có trữ lượng khoảng 10 tỷ m3, chất lượng tốt, tập trung ở phía tây tỉnh, có thể phục vụ cho ngành công nghiệp vật liệu xây dựng với quy mô lớn. Hiện nay, nhiều doanh nghiệp dân doanh trong tỉnh phát triển được, giàu lên nhờ khai thác đá. Ngành sản xuất xi-măng đang trở thành ngành công nghiệp mũi nhọn của tỉnh, với sáu nhà máy xi-măng có tổng công suất 2 triệu tấn/năm. Chủ tịch nước Trần Ðức Lương tới thăm Nhà máy xi-măng Bút Sơn, thuộc Tổng công ty xi-măng Việt Nam nằm ở đây. Ðây là nhà máy có công nghệ sản xuất lò quay vào loại hiện đại nhất nước ta hiện nay, có công suất 1,4 triệu tấn/năm. Sau hơn 5 năm hoạt động, với những thành công bước đầu của dây chuyền 1, Công ty xi-măng Bút Sơn được cho phép đầu tư tiếp dây chuyền 2 với công suất thiết kế 1,6 triệu tấn/năm, tổng vốn đầu tư là 2.807 tỷ đồng, tiến độ thực hiện 42 tháng.

Trong thời gian ở Hà Nam, Chủ tịch nước Trần Ðức Lương đã tới thăm khu quy hoạch du lịch Tam Chúc - Ba Sao ở huyện Kim Bảng. Ðây là vùng đất trũng rộng hơn 700 ha đang được Công ty Xuân Trường đầu tư đắp đập để biến nơi đây thành một khu du lịch "sơn thủy hữu tình", nằm trong quần thể du lịch Hà Nam, cách Cúc Phương 15 km và cách khu du lịch Hương Tích, Hà Tây khoảng ba km... Trước mắt, Hà Nam đang tìm cách phát huy thế mạnh của ngành sản xuất vật liệu xây dựng và phát triển du lịch ở một nơi cách Hà Nội  khoảng 40 km.

Tìm tòi để vượt  khó vươn lên. Hà Nam cần chú trọng rút kinh nghiệm từ thực tiễn, từ những mô hình sản xuất, kinh doanh giỏi trong nhân dân. Như Chủ tịch nước mong muốn, Hà Nam cần tập trung tạo điều kiện, khuyến khích để khu vực kinh tế dân doanh phát triển mạnh hơn nữa, đấy cũng chính là phát huy nội lực. Ðồng thời, Hà Nam cũng cần được sự quan tâm, giúp đỡ có hiệu quả nhiều hơn nữa của các bộ, ngành trung ương và các doanh nghiệp để tạo đà phát triển mạnh trong những năm tới.