Nhịp sống mới miền núi Phú Yên

ND - Trong hai thời kỳ kháng chiến, miền núi Phú Yên là vùng căn cứ cách mạng vững chắc của tỉnh, góp nhiều sức người, sức của cho sự nghiệp giải phóng đất nước. Trên vùng đất giàu truyền thống cách mạng đó gồm 45 xã với dân số khoảng 203 nghìn người, trong đó có 22,3% là người dân tộc thiểu số đang làm chủ vùng cây công nghiệp vững nhịp cùng tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Diện mạo mới

Mừng Quốc khánh 2-9 năm nay, người dân miền núi Phú Yên có thêm niềm vui, khi chứng kiến sự kiện thông tuyến trục giao thông miền tây. Toàn bộ 11 chiếc cầu trên tuyến đã hoàn thành, những đoạn xung yếu đã được trải thảm bê-tông nhựa phẳng lỳ. Các phương tiện giao thông có thể đi liền một mạch 115,5 km từ Vân Canh (Bình Ðịnh) qua ba huyện miền núi của tỉnh là Ðông Xuân, Sơn Hòa, Sông Hinh để đến Ma Ð'rắc (Ðác Lắc) mà không còn lo ngại gặp sình lún, gây ách tắc giao thông trong mùa mưa lũ. Tuy đến đầu năm 2011, toàn bộ tuyến đường chiến lược này mới hoàn thành song khát vọng về một con đường thông thương giữa ba huyện miền núi với nhau từ bao đời nay đã thành hiện thực.

Diện mạo mới của miền tây Phú Yên càng dễ dàng nhận ra khi đến với những buôn làng vùng sâu, vùng xa. Ấn tượng nhất là kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội được tăng cường đáng kể làm thay đổi sâu sắc bộ mặt buôn làng. 100% số xã có đường ô-tô đến trung tâm được kiên cố hóa và hầu hết các xã có đường bê-tông xi-măng đến thôn, buôn. Ðiện lưới quốc gia đã về 100% số xã với hơn 90% số hộ được sử dụng điện trong sản xuất và sinh hoạt. 100% số xã có trạm y tế, bưu điện văn hóa xã, trường tiểu học, trường THCS. Phòng học dành cho học sinh mẫu giáo, tiểu học, nhà rông văn hóa, công trình cấp nước sinh hoạt đã hiện diện đều khắp buôn làng. Như già làng Ma Nghĩa, người dân tộc Ba Na ở thôn Phú Lợi (Phú Mỡ, Ðồng Xuân) bảo: "Nhờ sự đầu tư của Chính phủ và các cấp mà các xã đặc biệt khó khăn nay đã có những công trình hạ tầng "điện, đường, trường, trạm", chẳng kém các xã đồng bằng, cái bụng của dân làng ưng lắm. Chỉ có Ðảng và Nhà nước mới làm được vậy. Nhờ đó, mà đồng bào thoát khỏi cái đói, cái nghèo, có được ánh sáng điện, con em được học cái chữ, trạm xá có bác sĩ khám chữa bệnh cho bà con...". Nếu trước năm 2000, khu vực miền núi Phú Yên có 20 xã thuộc loại đặc biệt khó khăn thì đến năm 2005 còn 12 xã và năm 2008 chỉ còn 10 xã.

Cùng nhịp sống mới

Cuộc sống của người dân miền núi Phú Yên, nơi chiếm gần một phần tư dân số của tỉnh đang đổi thay từng ngày. Từ TP Tuy Hòa đã có những chuyến xe buýt tỏa về 3 huyện miền núi của tỉnh. Chuyến xe buýt ngược đường 645 vượt qua quãng đường dài gần 80 km đưa chúng tôi về trung tâm xã Ea Ly (Sông Hinh), vùng đất xa nhất về phía tây Phú Yên, nơi tiếp giáp với xứ sở cà-phê Ðác Lắc. Trải rộng ven đường, trên những sườn đồi bát úp ngút ngàn mầu xanh của vườn cà-phê trĩu hạt đang vào mùa thu hoạch, hoặc ruộng mía, nương sắn xanh tươi như hòa lẫn vào núi rừng. Ðiểm kinh tế mới Tân Lập ngày nào, nay là trung tâm xã Ea Ly hiện ra dáng dấp của một đô thị với những dãy nhà san sát, cao tầng kiến trúc hiện đại. Ðoạn đường 645 qua Tân Lập trở nên chật chội với những hàng quán thương mại, dịch vụ khá đa dạng hoạt động nhộn nhịp ngày đêm. Qua chặng đường dài từ Buôn Ma Thuột xuống hay từ Tuy Hòa lên, các phương tiện giao thông thường chọn nơi đây dừng chân.

Ở độ cao hơn 400m so với mặt nước biển, nối tiếp với Tây Nguyên nên mùa này khí hậu ở xã vùng cao này khá mát mẻ. Ðất đỏ ba-dan màu mỡ, khí hậu thuận lợi, phù hợp với nhiều loại cây công nghiệp nên Ea Ly trở thành vùng "đất hứa" của dân di cư. Từ một vùng đất hoang sơ với khoảng vài trăm hộ đồng bào Ê Ðê địa phương sinh sống, đến nay Ea Ly đã quy tụ hơn 5.000 dân thuộc 11 dân tộc anh em, chung tay đánh thức tiềm năng đất đai. Không ít gia đình từ miền núi phía bắc vào đây với hai bàn tay trắng giờ đã thành triệu phú, làm chủ cơ ngơi hàng chục ha đất xanh tươi vườn cà-phê, cao-su, mía, sắn như Lương Văn Pếu (người Tày), Hứa Văn Sláy (người Nùng), Bàn Nguyên Thành (người Dao), Triệu Văn Lá (người Nùng)... Bí thư kiêm Chủ tịch UBND xã Ðinh Ngọc Dạn phấn khởi giãi bày: Cuộc vận động "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh", xã Ea Ly đã huy động được các tầng lớp nhân dân tham gia các phong trào hành động cách mạng, trở thành một trong những điển hình tiêu biểu của Sông Hinh. Qua phong trào thi đua sản xuất, toàn xã hiện có 531 hộ nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi, chiếm 42,7% số hộ của xã, trong đó có 15 hộ đạt danh hiệu nông dân giỏi cấp trung ương với thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm.

Cũng như Ea Ly, ở những xã vùng sâu, vùng xa nơi tập trung sinh sống của đồng bào dân tộc thiểu số còn nhiều khó khăn đó, Nhà nước có nhiều chương trình, dự án phát triển kinh tế tiếp sức cho đồng bào vươn lên, thoát nghèo. Hầu hết các xã đặc biệt khó khăn đều có những công trình thủy lợi nhỏ giúp bà con dân tộc thiểu số trồng lúa nước để giải quyết lương thực tại chỗ. Nhiều cánh đồng lúa nước được thâm canh đạt hơn 5 tấn/ha như buôn Thứ, buôn Ken, buôn Kít, xã Ea Trol (Sông Hinh), các thôn Phú Giang, Phú Tiến xã Phú Mỡ (Ðồng Xuân), Phước Tân, Sơn Hội (Sơn Hòa)... Từ giải quyết được cái ăn, sản xuất nông nghiệp của miền núi xóa dần tính tự cung tự cấp, hướng đến sản xuất hàng hóa. Nương rẫy trồng màu, trồng lúa cạn bấp bênh ngày nào giờ đây nhường chỗ cho cây công nghiệp hình thành các vùng chuyên canh rộng lớn với hơn 15.200 ha mía, 12.000 ha sắn, cùng hàng nghìn ha cây công nghiệp dài ngày như cao-su, cà-phê, hồ tiêu... Gắn với vùng nguyên liệu đó, trên địa bàn các huyện miền núi có ba nhà máy đường, hai nhà máy tinh bột sắn, một nhà máy chế biến cà-phê nhân tiêu thụ nông sản cho bà con. Nhà nghiên cứu văn hóa dân tộc Ksô Liễng, nguyên Phó Giám đốc Sở Văn hóa thông tin Phú Yên nhận xét: "Lúc giải phóng, mùa xuân 1975, bà con về làng chỉ có cái gùi trên lưng và cái rựa trên tay, bữa đói bữa no, giờ đã biết lo cho con em đi học đại học. Ngày trước bà con nuôi bò chỉ để cúng Giàng, giờ biết bán bò xây nhà, mua xe máy, làm giàu. Sự thay đổi đó lớn lắm".

Nhà nước ưu tiên đầu tư cho vùng đồng bào dân tộc, vùng căn cứ cách mạng không chỉ thể hiện tình cảm đạo lý đối với vùng kháng chiến cũ, vùng căn cứ cách mạng, mà còn tạo điều kiện cho đồng bào khai thác tiềm năng thế mạnh, đẩy mạnh sản xuất vươn lên xây dựng cuộc sống ấm no hạnh phúc.

NGUYÊN TRƯỜNG