Nâng khống 60% giá trị công trình
Dự án cải tạo, xây dựng NTND theo tiêu chí nông thôn mới được UBND xã Đồng Lạc triển khai tại chín NTND thuộc 10 thôn, gồm: Nhân Lễ, Cẩm La, Trâm Kiều, Trúc Khê, Nham Cáp, Đông Duệ, Tháp Phan, Miếu Lãng, Quan Đình và Hảo Thôn theo phương thức Nhà nước và nhân dân cùng làm. Công trình do UBND xã Đồng Lạc làm chủ đầu tư (CĐT) và được bàn giao đưa vào sử dụng tháng 5-2012. Tổng số tiền quyết toán là hơn 20,7 tỷ đồng, trong đó nhân dân đóng góp 20%, số còn lại được đầu tư từ nguồn ngân sách xã và huyện. Ngay từ khi triển khai dự án, người dân nhiều lần kiến nghị kiểm tra làm rõ những khuất tất tại công trình này, nhưng chỉ đến khi Thanh tra huyện Nam Sách vào cuộc, những sai phạm mới được làm sáng tỏ.
Theo Thanh tra huyện Nam Sách, trong quá trình triển khai dự án, CĐT là UBND xã Đồng Lạc và các đơn vị thi công, tư vấn thiết kế, giám sát thi công đã để xảy ra hàng loạt sai phạm, vi phạm nghiêm trọng các quy định về đầu tư xây dựng, dẫn đến tổng mức đầu tư công trình bị nâng khống lên hơn 60% so thực tế. Vì thế, tổng mức đầu tư được quyết toán lên hơn 20,7 tỷ đồng, nhưng giá trị xây lắp thực tế chỉ là 8,3 tỷ đồng. Cụ thể, tổng quyết toán vốn đầu tư hoàn thành công trình xây dựng NTND thôn Quan Đình - Hảo Thôn và Miếu Lãng đã được phê duyệt tại Quyết định số 1205/QĐ-UBND ngày 11-6-2013 và Quyết định số 3035/QĐ-UBND ngày 27-12-2012 của UBND huyện Nam Sách là hơn 9,3 tỷ đồng, nhưng giá trị xây dựng thực tế là 3,5 tỷ đồng. Tổng chi phí đã được quyết toán của bảy công trình còn lại là hơn 11,3 tỷ đồng, nhưng qua thanh tra xác định, giá trị thực tế xây dựng chỉ hơn 4,8 tỷ đồng. UBND huyện Nam Sách đã yêu cầu thu hồi toàn bộ hơn 12 tỷ đồng quyết toán sai so thực tế; đồng thời yêu cầu UBND xã Đồng Lạc trả lại số tiền mà người dân trong xã đã đóng góp để xây dựng công trình theo kết luận thanh tra.
Thanh tra huyện Nam Sách xác định, CĐT trong quá trình thực hiện dự án không thuê đơn vị khảo sát độc lập mà do đơn vị tư vấn thiết kế thực hiện. Việc khảo sát không đúng trình tự, thủ tục; thiết kế dự toán tính tăng khối lượng, áp dụng sai định mức, đơn giá; công tác quản lý dự án và giám sát thi công xây dựng có nhiều sai phạm; nghiệm thu quyết toán công trình không đúng nguyên tắc, không căn cứ vào khối lượng thực tế thi công mà căn cứ vào khối lượng thiết kế, dự toán được phê duyệt; không phát hiện thiết kế dự toán tính sai tăng, cho nên đã nghiệm thu, quyết toán tăng giá trị của chín công trình.
CĐT thuê Công ty TNHH Tư vấn và xây dựng Hùng Cường thực hiện thẩm tra hồ sơ thiết kế và dự toán công trình. Tuy nhiên, Công ty TNHH Tư vấn và xây dựng Hùng Cường không phát hiện những bất hợp lý trong bản vẽ thiết kế và dự toán của đơn vị lập báo cáo kinh tế kỹ thuật. Công tác tư vấn, lựa chọn nhà thầu thi công xây lắp các công trình thực hiện không đúng quy định tại Điều 41, Nghị định số 85/2009/NĐ-CP ngày 15-10-2009 của Chính phủ về Hướng dẫn thi hành Luật Đấu thầu và lựa chọn nhà thầu xây dựng theo Luật Xây dựng, khi CĐT ký hợp đồng với Công ty TNHH Xây dựng và thương mại Thăng Long thực hiện tư vấn lựa chọn nhà thầu đối với gói thầu số 03 (thi công công trình). Tuy nhiên, Công ty TNHH Xây dựng và thương mại Thăng Long không thực hiện hợp đồng mà để cho một đơn vị khác không được UBND xã ký hợp đồng thực hiện (Công ty TNHH Tư vấn và xây dựng Hùng Cường) trình chủ đầu tư phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu thi công. Vì vậy, việc tổ chức lựa chọn nhà thầu, thẩm tra hồ sơ thiết kế và dự toán công trình mang tính hình thức, không hiệu quả.
Đối với nhà thầu xây lắp, Công ty CP Xây dựng Nam Linh và Công ty CP Xây dựng và thương mại Sao Vàng đã vi phạm các quy định về thi công xây dựng công trình, thực hiện bản vẽ hoàn công, nghiệm thu, lập hồ sơ quyết toán chi phí xây dựng công trình không đúng thực tế thi công, làm tăng giá trị quyết toán vốn đầu tư xây dựng công trình với giá trị lớn, tổng giá trị đã quyết toán không đúng của bảy công trình NTND các thôn Đông Duệ, Tháp Phan, Trâm Kiều, Nham Cáp, Cẩm La, Nhân Lễ, Trúc Khê là hơn 5,8 tỷ đồng (trong đó, Công ty CP Xây dựng Nam Linh là hơn một tỷ đồng, Công ty CP Xây dựng và thương mại Sao Vàng là hơn 4,7 tỷ đồng). Hai công trình NTND ở thôn Miếu Lãng và Quan Đình-Hảo Thôn do Công ty CP Xây dựng Nam Linh thi công có tổng giá trị xây lắp đã quyết toán không đúng là hơn 5,2 tỷ đồng.
Theo phản ánh của ông Lê Văn Dư, thôn Miếu Lãng và bà Nguyễn Thị Liên, thôn Quan Đình, xã Đồng Lạc, trong quá trình triển khai xây dựng NTND, chính quyền xã Đồng Lạc đã vi phạm Quy chế dân chủ ở cơ sở, không có kế hoạch cụ thể hướng dẫn các thôn tổ chức họp nhân dân bàn bạc thống nhất về quy mô xây dựng, chi phí xây dựng, kinh phí nhân dân phải đóng góp và thực tế các thôn không tổ chức họp dân để bàn bạc các nội dung này. Trong quá trình thi công, người dân trong xã không được cung cấp số liệu dự toán, quy mô công trình cho nên không có căn cứ để so sánh và giám sát. Do đó, khi quyết toán công trình, UBND xã và trưởng các thôn thông báo số tiền nhân dân phải đóng góp, một số đảng viên và nhân dân không đồng tình, đề nghị xã công khai quy hoạch chi tiết, dự toán và quy mô công trình để nhân dân giám sát nhưng không được đáp ứng. Trong khi đó, Phòng Tài chính - Kế hoạch và Phòng Kinh tế - Hạ tầng huyện Nam Sách cho biết, việc thẩm định các hạng mục của công trình hoàn toàn dựa trên hồ sơ của CĐT cung cấp và không xuống thực địa để kiểm tra, đối chiếu cho nên không phát hiện sai phạm của CĐT và nhà thầu thi công, do vậy đã tham mưu với Chủ tịch UBND huyện ra quyết định phê duyệt báo cáo kinh tế kỹ thuật và quyết toán kinh phí của dự án không chính xác.
Cần xử lý nghiêm những cán bộ sai phạm
Chủ tịch UBND huyện Nam Sách Bùi Văn Thăng cho biết, trách nhiệm trong việc để xảy ra sai phạm tại các công trình nêu trên trước hết thuộc về UBND xã Đồng Lạc (giai đoạn 2010-2015) mà cụ thể là Chủ tịch UBND xã Lê Văn Phàn và Phó Chủ tịch UBND xã Đào Xuân Biên. Trong quá trình tổ chức, triển khai xây dựng chín công trình, hai cán bộ này đã thiếu trách nhiệm, buông lỏng công tác quản lý chất lượng, quản lý chi phí đầu tư xây dựng, dẫn đến những vi phạm nghiêm trọng các quy định của Nhà nước từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư đến khi kết thúc xây dựng, đưa công trình vào sử dụng. Nhận thấy các đồng chí Lê Văn Phàn và Đào Xuân Biên thiếu trách nhiệm, buông lỏng quản lý trong việc xây dựng các công trình NTND, tháng 4-2016, Ban Thường vụ Huyện ủy Nam Sách đã quyết định thi hành kỷ luật bằng hình thức khai trừ khỏi Đảng. Tổ chức kiểm điểm rút kinh nghiệm hai đơn vị tham mưu của huyện là Phòng Tài chính - Kế hoạch và Phòng Kinh tế - Hạ tầng huyện Nam Sách; đồng thời xử phạt hành chính đối với các đơn vị thi công để xảy ra sai sót tại dự án.
Tuy nhiên, theo phản ánh của người dân trong xã, những sai phạm trong quá trình thực hiện dự án liên quan đến nhiều cán bộ xã Đồng Lạc và huyện Nam Sách, trong đó có một số cán bộ đã chuyển công tác sang những vị trí cao hơn. Do vậy, Ban Thường vụ Huyện ủy Nam Sách chỉ xem xét xử lý kỷ luật đối với Chủ tịch và Phó Chủ tịch UBND xã Đồng Lạc là chưa thỏa đáng. Người dân trong xã đề nghị, các ngành chức năng cần xem xét tính chất nghiêm trọng của vụ việc, nếu có dấu hiệu tham nhũng, vi phạm pháp luật, cần chuyển hồ sơ vụ việc sang cơ quan điều tra để xử lý, bảo đảm sự nghiêm minh của pháp luật.
Ngày 24-4-2016, xã Đồng Lạc tổ chức lễ đón Bằng công nhận xã đạt chuẩn nông thôn mới. Qua 5 năm xây dựng nông thôn mới, xã Đồng Lạc đã huy động tổng nguồn vốn hơn 74 tỷ đồng, trong đó nhân dân đóng góp 7,5 tỷ đồng, tham gia hàng nghìn ngày công lao động, hiến 5.219 m2 đất trị giá hàng tỷ đồng để mở rộng đường giao thông và các công trình phúc lợi. Công tác quy hoạch và chỉnh trang các NTND theo hướng văn minh, được nhân dân toàn xã đồng lòng ủng hộ. Nhưng nếu không có sự đấu tranh chống tiêu cực quyết liệt của người dân trong xã, sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan chức năng huyện Nam Sách, thì những sai phạm trong xây dựng nghĩa trang lên tới hàng chục tỷ đồng đã không được phát hiện và xử lý. UBND huyện Nam Sách và tỉnh Hải Dương cần xem xét xử lý nghiêm những cán bộ có sai phạm trong quá trình triển khai dự án, cũng như tăng cường công tác kiểm tra, rà soát các dự án đầu tư trên địa bàn huyện đang triển khai, bảo đảm thực hiện đúng quy định của pháp luật.
