Nhật ký chiến tranh Việt Nam hâm nóng truyền thông quốc tế

Những kỷ vật gồm: một cuốn nhật ký, chứng minh thư, hai đồng tiền cũ và một bức ảnh nhỏ, được một lính Mỹ tìm thấy trên thi thể liệt sỹ Vũ Đình Đoàn, hy sinh ngay trên giá súng sau một trận chiến ở tỉnh Quảng Ngãi, miền trung Việt Nam.

Tại buổi lễ tiếp nhận kỷ vật, con trai liệt sỹ Vũ Đình Đoàn - anh Vũ Đình Sơn xúc động, nói: “Tôi chưa bao giờ biết mặt cha tôi, nhưng tôi luôn mơ về cha và giờ đây tôi có cơ hội biết thêm, hiểu thêm về bố”.

Cuối nhật ký nhỏ kể chi tiết về những ngày gian khổ mà ông Đoàn phải đối mặt. Người cha của bốn người con, nhập ngũ năm 1965, ghi trong nhật ký: “Buổi sáng, ăn sáng với cơm và muối. Cuộc sống của tôi khó khăn, nhưng tràn đầy hy vọng và tự hào. Chúng tôi tiếp tục chiến đấu sau sáu đêm không ngủ”.

Cuốn Nhật ký được viết bằng mực đỏ, tuy đã nhạt mầu nhưng còn dễ đọc và những kỷ vật đã được Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Leon Panetta trao lại cho Bộ trưởng Quốc phòng Phùng Quang Thanh nhân chuyến thăm Việt Nam hồi tháng Sáu vừa qua, một biểu tượng của sự hàn gắn vết thương chiến tranh, kết thúc năm 1975.

Việt Nam cũng đã trao cho phía Mỹ những bức thư của các quân nhân Mỹ góp nhặt được, bao gồm những bức thư của Trung sĩ Steve Flaherty gửi về gia đình.

Các quan chức Mỹ đã hoan nghênh sự trao đổi có ý nghĩa lần đầu tiên này.

Thắp hương trước di ảnh liệt sỹ Đoàn, hy sinh năm 31 tuổi, một quan chức quân đội đã trao cuốn nhật ký nhỏ đã ngả mầu nâu sẫm và các giấy tờ khác cho người con trai liệt sỹ, lúc mới chập chững biết đi thì bố lên đường ra chiến trường.

“Việc trao trả của cuốn nhật ký và các giấy tờ là một điều rất quý giá. Tôi tin sẽ có một thông điệp gì đó từ cha tôi muốn gửi gắm chúng tôi” – Anh Sơn cho biết thêm trong khi người em của anh Sơn khóc to trước cuốn nhật ký và một bức ảnh nhỏ kẹp bên trong.

Bộ Quốc phòng Mỹ cho biết, liệt sỹ Đoàn hy sinh tháng 3-1966 trong trận đánh phía Mỹ đặt tên gọi là Chiến dịch Indiana. Trong trận này, Mỹ mất 11 lính thủy đánh bộ và 55 người khác bị thương.

Trong thông cáo báo chí vào tháng Bảy-2012, Bộ Quốc phòng Mỹ cho biết, khi giao tranh kết thúc, Robert Frazure, thuộc Trung đoàn số 7 lính thủy đánh bộ Mỹ, thấy cuốn nhật ký nhỏ mầu đỏ nằm trên ngực người lính Việt Nam đã hy sinh. Robert Frazure giữ lại số kỷ vật này và sau đó mang về Mỹ.

Ông Frazure đã lưu giữ các kỷ vật của liệt sỹ Đoàn trong suốt 46 năm. Cho đến gần đây ông mới quyết định cần phải tìm cách trao trả lại những kỷ vật này cho gia đình người lính ấy và ông đã liên lạc với Tổ chức chuyền thông PBS của Mỹ để nhờ họ giúp đỡ.

“Tôi không bao giờ hình dung được cuốn nhật ký này sẽ được trao trả về cho gia đình” - ông Vũ Bá Côn, 66 tuổi, bạn chiến đấu với liệt sĩ Đoàn nhớ lại trận đánh mà bạn ông đã hy sinh.

Ông Côn, cho biết: “Chúng tôi bị khoảng 100 lính địch tấn công. Anh Đoàn có trách nhiệm bảo vệ… Tôi rất buồn khi được tin anh đã hy sinh. Năm người trong làng chúng tôi cùng nhập ngũ thì hai người hy sinh”.

Tại buổi lễ, anh Sơn cho biết, mẹ anh qua đời vào đầu năm nay. “Nhưng trước khi nhắm mắt, mẹ tôi đã rất vui khi biết đươc kỷ vật của bố sẽ được trao trả cho gia đình”- Anh Sơn nói: “Những gì mà người lính Mỹ đã làm chứng tỏ ông ấy là người có đạo đức tốt. Với những gì ông ấy đã làm, mặc dù muộn, nhưng đã làm cho chúng tôi cảm thấy vô cùng hạnh phúc”.

Một bức ảnh của hai người phụ nữ trẻ kẹp trong cuốn nhật ký. Bà Tô Thị Yến, 70 tuổi, nói với AFP rằng: “Bà đã chụp ảnh đó lúc khoảng 22 tuổi cùng với một người bạn và khi đó đang là dân quân”.

Bà Yến nói: “Chúng tôi tặng những người nhập ngũ ảnh của chúng tôi khi họ lên đường để động viên. Khi tôi nghe tin có một bức ảnh của tôi được tìm thấy, tôi rất hạnh phúc và ngạc nhiên. Nó nhìn vẫn rất đẹp, dù đã 40 năm”.

Theo báo Quân đội Nhân Dân, sáng 21-9, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam phối hợp với các cơ quan chức năng của Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị QĐND Việt Nam tổ chức Lễ trao trả kỷ vật của Liệt sĩ Vũ Đình Đoàn cho thân nhân liệt sĩ ở thôn Cậy, xã Long Xuyên, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương, nơi ông Đoàn đã sinh ra và lớn lên.