Nhân rộng những mô hình hợp tác xã hiệu quả ở Vĩnh Long

Tổ chức lại sản xuất, kinh doanh

Htx bưởi Năm Roi Mỹ Hòa, xã Mỹ Hòa, thị xã Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long là đơn vị có thương hiệu "bưởi Năm Roi" được biết đến trên phạm vi cả nước và thế giới. Thế nhưng, từ khi thành lập (tháng 7-2006) đến nay, HTX đã trải qua "ba đời" Ban chủ nhiệm. Từ năm 2011 đến năm 2013, HTX bưởi Năm Roi Mỹ Hòa "sống" vật vờ với muôn vàn khó khăn. Hoạt động xuất khẩu cũng gặp ách tắc bởi thời hiệu công nhận Global GAP trên 26 ha bưởi nguyên liệu đã hết, trong khi HTX không có tiền để tái đánh giá. Trước thực trạng này, Liên minh HTX Vĩnh Long đã tiến hành củng cố hoạt động, tổ chức lại sản xuất, kinh doanh của HTX bằng cách tổ chức đại hội bất thường để bầu ra Ban chủ nhiệm mới. Đồng thời phối hợp Trung tâm khuyến nông tỉnh hỗ trợ kinh phí thực hiện chứng nhận lại Global GAP trên diện tích bưởi nguyên liệu, giúp sản phẩm bưởi Năm Roi trở lại thị trường xuất khẩu.

Bên cạnh HTX bưởi Năm Roi, còn có nhiều HTX khác ăn nên làm ra. Tại HTX Rau an toàn Phước - Hậu, Chủ nhiệm HTX Trần Văn Hiền cho biết: Diện tích trồng rau của đơn vị khoảng 100 ha, mỗi ngày cung ứng 300 kg rau các loại ra thị trường. HTX đã ký được hợp đồng cung ứng rau sạch cho Siêu thị Co.opMart Vĩnh Long, Metro Cần Thơ và hiện đang mở rộng thị trường lên TP Hồ Chí Minh.

Còn HTX nông nghiệp Tân Bình lại thể hiện được vai trò "nhạc trưởng" trong liên kết bốn nhà, gắn kết nông dân với doanh nghiệp để ổn định đầu ra cho nông sản. HTX thành lập năm 2008 với 10 xã viên và diện tích chỉ 10 ha nhưng đến nay, diện tích trồng rau màu đã tăng lên 100 ha. Theo Chủ nhiệm HTX nông nghiệp Tân Bình Nguyễn Cao Miên, từ khi mới thành lập, Ban chủ nhiệm HTX đã nhận trách nhiệm tìm đầu mối tiêu thụ nông sản của xã viên và nông dân làm ra. Sau một thời gian, HTX đã ký được hợp đồng liên kết với hai Công ty Cổ phần Thủy sản Bạc Liêu và Công ty Cổ phần Duyên Hải (TP Hồ Chí Minh). Ngay từ đầu vụ, phía công ty ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm đậu bắp của HTX với số lượng không hạn chế và mức giá luôn cao hơn thị trường từ 10% đến 15%. Công ty sẽ cung ứng hạt giống đậu bắp xanh cho HTX để phân phối cho nông dân. Sau đó, đơn vị này cử kỹ sư xuống tận đồng ruộng hướng dẫn kỹ thuật canh tác, cách làm đất, chỉ định dùng phân bón, thuốc trừ sâu, thời gian cách ly thuốc đến khi thu hoạch và kích cỡ trái đậu bắp đúng trên chuẩn xuất khẩu. "Mỗi năm HTX cung ứng khoảng 500 tấn đậu bắp cho doanh nghiệp thu mua xuất khẩu với giá ổn định từ 3.500 đến 7.000 đồng/kg, tùy theo thời điểm. Nhờ vậy, nông dân lãi từ 100 triệu đồng/ha, diện tích trồng năm sau cao hơn năm trước nhưng đều được công ty hợp đồng bao tiêu. HTX còn được công ty trích hoa hồng 100 đồng/kg, nhờ vậy có kinh phí quản lý hoạt động, thành viên Ban chủ nhiệm đều được "trả lương", Chủ nhiệm Nguyễn Cao Miên phấn khởi nói.

Khó khăn lớn nhất là vốn

Các HTX hoạt động trong lĩnh vực tiểu thủ công nghiệp (TTCN), nhất là ngành nghề đan lát, gia công hàng thủ công mỹ nghệ xuất khẩu cũng có những khởi sắc. Hiện nay, toàn tỉnh có 32 HTX hoạt động trong lĩnh vực TTCN, trong đó có chín HTX thành lập mới trong năm 2013. Bên cạnh hiệu quả về kinh tế, các HTX còn góp phần tạo việc làm cho hơn 4.500 lao động nhàn rỗi ở nông thôn với thu nhập trung bình từ 1,5 đến 2 triệu đồng/người/tháng. Trong số này có HTX đan lát thủ công mỹ nghệ Thanh Thanh, xã Long Phước, huyện Long Hồ tạo việc làm thường xuyên cho hơn 150 lao động địa phương. Chủ nhiệm HTX Đoàn Thanh Tâm cho biết, HTX có đội ngũ thợ tay nghề kỹ thuật cao, chuyên đan các loại giỏ nhựa xuất khẩu với sản lượng khoảng 7.000 chiếc/tháng. Tuy nhiên, Chủ nhiệm Đoàn Thanh Tâm cũng chia sẻ, khó khăn lớn nhất của HTX hiện nay là vốn. Đơn đặt hàng nhiều cũng đồng nghĩa phải nhập nguyên vật liệu sản xuất nhiều hơn. Rồi phải mua sắm, trang bị máy móc để tăng năng suất, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng quốc tế. Trong khi vốn điều lệ của HTX thì có giới hạn. Còn việc tiếp cận với nguồn vốn vay của các tổ chức tín dụng thì quá khó khăn bởi hầu hết HTX hiện nay đều không có tài sản thế chấp ngân hàng.

Chủ tịch Liên minh HTX Vĩnh Long Nguyễn Văn Bé Ba cho biết: Trong tổng số 112 HTX hiện có trên địa bàn toàn tỉnh thì các HTX hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp và TTCN là hiệu quả nhất. Năm qua, Liên minh HTX Vĩnh Long đã mạnh dạn giải thể tám HTX không còn khả năng củng cố, đồng thời nhân rộng các mô hình HTX hoạt động hiệu quả. Tuy nhiên, những HTX mới ra đời phải đối mặt với nhiều khó khăn, nhất là về vốn, thiếu máy móc, thiết bị kỹ thuật. Thực lực của HTX mặc dù đã được nâng lên, nhưng nhìn chung quy mô còn nhỏ, vốn của các HTX chưa đáp ứng nhu cầu hoạt động sản xuất, kinh doanh, cho nên cần có sự chung tay tháo gỡ khó khăn từ các cấp chính quyền và các chính sách hỗ trợ, khuyến khích phát triển kinh tế tập thể.