Ngộ độc thực phẩm do tồn dư thuốc bảo vệ thực vật trong rau quả tươi

Theo các khảo sát mới đây của các cơ quan chức năng có liên quan, thì tại các vùng trồng rau ở ngoại thành Hà Nội, bà con nông dân thường dùng 7-12 loại thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) thuốc nhóm lân hữu cơ và pyrethroit phun cho rau quả để phòng trừ sâu bệnh. Có hộ nông dân vẫn còn phun các loại thuốc BVTV cấm sử dụng và hạn chế sử dụng (cấm sử dụng trên rau, chè, cây dược liệu) cho rau. Còn theo số liệu thống kê tại các tỉnh trồng nho ở miền Trung cho thấy có hộ nông dân đã phun thuốc tới 75-80 lần cho một vụ nho.

Trong các loại rau quả thì rau cải, đậu đỗ và nho tươi thường phát hiện thấy tồn dư thuốc BVTV thậm chí vượt quá mức dư lượng tối đa cho phép.

Về thời gian cách ly sau phun thuốc, theo điều tra nhiều hộ nông dân không giữ đúng thời gian cách ly. Điều bất cập trong việc tuân thủ thời gian cách ly là thời vụ của các loại rau ăn lá khá ngắn trong khi theo thói quen bà con nông dân vẫn dùng các loại thuốc có thời gian cách ly dài ngày đã cấm dùng cho rau.

Hãy tự bảo vệ lấy mình trong lĩnh vực an toàn thực phẩm theo các cách sau:

Phương pháp rửa trôi

Một tác giả nước ngoài đã công bố kết quả một khảo sát về tồn dư của một loại thuốc bảo vệ thực vật trước và sau khi rửa sạch cho thấy sau khi rửa sạch 80% lượng thuốc tồn dư đã mất đi.

Chúng ta thường có thói quen rửa rau trong các xô, chậu. Trong trường hợp muốn giảm thiểu tối đa trừ tồn dư của thuốc BVTV trên rau tươi cách rửa tốt nhất là rửa dưới vòi nước chảy (rửa trôi).

Theo các số liệu khảo sát mới đây bằng cách rửa hai lần dưới vòi nước chảy và hai lần rửa trong chậu từ 10-90% lượng tồn dư Methamidophos (hoạt chất của Monitor hay Filitox một loại thuốc đã bị cấm sử dụng) trên rau cải đã mất đi. Còn theo một thí nghiệm khác thì từ 1/2 đến 3/5 lượng tồn dư của Dipterex trên rau cải mất đi sau khi ngâm trong nước 10 phút và rửa 3 lần dưới vòi nước.

Đặc tính của một số thuốc BVTV gốc lân hữu cơ là tan rất nhiều trong nước (thí dụ độ tan trong nước của Methamidophos là 200gr/100ml, của Dipterex là 154gr/1.000ml). Vì vậy, bằng cách ngâm và rửa trôi chúng ta hoàn toàn có thể loại bỏ được tồn dư của Methamidophos và các lân hữu cơ khác trên bề mặt lá rau.

Đối với các loại đậu ăn quả việc ngâm và rửa trôi trước khi nấu đạt hiệu quả khá cao vì sau khi ngâm nước 15-20 phút ta thấy nước ngâm có mầu vàng đó là sản phẩm phân hủy của các thuốc BVTV có gốc lân hữu cơ.

Việc loại bỏ tồn dư các loại thuốc BVTV đã hấp thụ vào rau qua bộ rễ rất phức tạp. Cách tốt nhất là giữ đúng thời gian cách ly của thuốc.

Phương pháp nấu chín

Các thuốc bảo vệ thực vật gốc lân hữu cơ rất dễ bị phân hủy trong nước nhất là khi ở nhiệt độ cao (thí dụ 50% Wofatox bị phân hủy ở nhiệt độ 70oC sau 12 giờ. Vì vậy, nấu chín các loại rau là phương pháp triệt để nhất để loại trừ tồn dư của thuốc. Theo các kết quả khảo sát mới đây thì 80-90% lượng tồn dư của Methamidophos tồn dư trong rau cải đã mất đi sau khi nấu chín.

Cách tốt nhất trước khi nấu rau ta nên chần qua một lần bằng nước đang sôi, bỏ phần nước này đi. Trong khi nấu rau, luộc rau phải luôn luôn mở vung để thuốc có thể bay hơi.

Hướng dẫn sử dụng đúng cách thuốc BVTV

Việc sử dụng thuốc BVTV thời gian vừa qua còn bộc lộ nhiều vấn đề cần sớm được khắc phục để vừa đạt được hiệu quả cao trong phòng trừ sâu bệnh bảo vệ mùa màng vừa bảo đảm an toàn cho người, động vật và môi trường sinh thái.

Tình trạng sử dụng thuốc BVTV không đúng hướng dẫn như đã nói ở trên là rất phổ biến đặc biệt là ở các vùng chuyên canh rau, nho, chè. Vì vậy cần thực hiện một số giải pháp cho vấn đề an toàn thực phẩm trong sản xuất như sau:

Cán bộ BVTV cơ sở ở các địa phương cần tăng cường hướng dẫn việc sử dụng thuốc BVTV cho người sử dụng. Thường xuyên thông báo trên các phương tiện thông tin đại chúng các phương pháp sử dụng an toàn có hiệu quả các loại thuốc BVTV, đặc biệt là các loại thuốc hạn chế sử dụng, sử dụng thuốc BVTV theo phương châm 4 đúng: đúng thuốc, đúng nồng độ, đúng lúc, đúng cách. Tuân thủ nghiêm ngặt thời gian cách ly của từng loại thuốc đối với các loại cây trồng.

Các Trung tâm y tế dự phòng thường xuyên đẩy mạnh việc tuyên truyền hướng dẫn các biện pháp đề phòng ngộ độc thức ăn do tồn dư thuốc BVTV. Phổ biến cách xử lý, chế biến rau quả tươi trong bữa ăn hằng ngày nhằm hạn chế tối đa ngộ độc. Khi xảy ra ngộ độc, ngoài việc tích cực cứu chữa người bệnh, cần xác minh nguyên nhân, lấy bệnh phẩm xác định độc tính lấy mẫu rau, quả, thực phẩm để xác định dư lượng và hủy ngay các loại rau quả có tồn dư thuốc BVTV.

Đẩy mạnh Chương trình trồng rau an toàn, chương trình quản lý phòng trừ dịch hại tổng hợp (IPM) trên rau. Thông qua các lớp huấn luyện nông dân nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người sản xuất rau đối với sức khỏe người tiêu dùng và cộng đồng.