Ngăn chặn tình trạng làm giả hồ sơ người có công để trục lợi

Từ đơn tố cáo của ông Đỗ Duy Hoàn, xã Hoàng Nam (Nghĩa Hưng, Nam Định), gần đây, Thanh tra Sở Lao động-Thương binh và Xã hội (LĐ-TB và XH) tỉnh Nam Định đã tiến hành xác minh, kết luận tám trường hợp ở xã Hoàng Nam, huyện Nghĩa Hưng đã khai man hồ sơ để được hưởng chế độ người HĐKC bị nhiễm CĐHH. Cả tám trường hợp kể trên đều sử dụng Huân chương, Huy chương Chiến sĩ giải phóng, giấy X Y Z không đúng quy định, để hợp thức hóa hồ sơ xét hưởng. Đơn cử như trường hợp ông Lê Minh Tuấn, nhập ngũ từ tháng 4-1967 đến tháng 10-1970, đóng quân tại Hà Tây nhưng ông Tuấn đã khai man tham gia chiến trường từ tháng 4-1967 đến tháng 12-1975. Trong hồ sơ của ông Lê Minh Tuấn có hai giấy tờ giả mạo là: Huân chương Chiến sĩ giải phóng hạng nhì và quyết định phục viên.

Theo tường trình của ông Tuấn thì ông đã nhờ người khác mua hộ huân chương này. Còn có một số trường hợp có được Huân chương, Huy chương là do khai man hồ sơ.

Để "lọt" những đối tượng giả mạo hồ sơ vẫn được hưởng chế độ người có công trong nhiều năm (từ năm 2008 đến 2012), trách nhiệm trước hết thuộc về những cán bộ, bộ phận chức năng được giao nhiệm vụ tiếp nhận, kiểm tra, thẩm định, xét duyệt hồ sơ từ cấp xã, huyện đến cấp tỉnh.

Cấp xã là cơ sở thiết lập hồ sơ ban đầu, các thành viên của Hội đồng xét duyệt Người có công xã Hoàng Nam là những người cùng sinh hoạt, công tác, sinh sống với đối tượng nhưng không phát hiện được những nội dung mà các đối tượng khai man, việc kiểm tra, xét duyệt hồ sơ quá đơn giản, dễ dàng. Cấp xã còn có trách nhiệm trong việc quản lý, nhận, cấp phát Huân chương, Huy chương, để đối tượng không đủ điều kiện, tiêu chuẩn vẫn được kê khai, rồi tổng hợp, đề nghị cấp có thẩm quyền thưởng Huân chương, Huy chương Chiến sĩ giải phóng. Đối với cấp huyện, Phòng LĐ-TB và XH huyện Nghĩa Hưng chỉ kiểm tra hồ sơ dựa trên các tài liệu, giấy tờ đối tượng cung cấp mà không xác định được tính trung thực của các tài liệu, giấy tờ trong hồ sơ, dẫn đến việc trình UBND huyện cấp Giấy chứng nhận người HĐKC bị nhiễm CĐHH không đúng đối tượng. Đối với cấp tỉnh, Phòng Người có công (Sở LĐTB và XH tỉnh Nam Định) là nơi có nhiệm vụ thẩm định, xét duyệt hồ sơ, nhưng vẫn để "lọt lưới" hồ sơ giả mạo, dẫn đến việc trình lãnh đạo Sở LĐ-TB và XH ra quyết định hưởng trợ cấp không đúng đối tượng.

Bên cạnh những sơ hở trong các khâu thẩm định, xét duyệt hồ sơ người HĐKC bị nhiễm CĐHH và việc quản lý, cấp phát Huân chương, Huy chương Chiến sĩ giải phóng, còn có những "kẽ hở" ngay từ các văn bản quy định của pháp luật như: Nghị định số 54/2006 của Chính phủ; Thông tư số 07/2006 và Thông tư số 08/2009 của Bộ LĐ-TB và XH; Quyết định 09/2008 của Bộ Y tế; Thông tư Liên tịch số 41/2013.

Đơn cử, Thông tư số 07/2006 hướng dẫn về hồ sơ, lập hồ sơ thực hiện chế độ ưu đãi người có công với cách mạng, không quy định cụ thể Sở LĐ-TB và XH nơi có đối tượng chuyển đến sau khi tiếp nhận hồ sơ phải kiểm tra đối chiếu với Sở LĐ-TB và XH nơi chuyển đi. Nhiều đối tượng đã lợi dụng "kẽ hở" này để khai man hồ sơ, làm giả cả con dấu, chữ ký của các cơ quan, cá nhân có thẩm quyền. (Hiện, Thông tư số 07/2006 đã được thay thế bằng Thông tư số 05/2013, quy định trách nhiệm của đơn vị tiếp nhận ngoài việc kiểm tra các thủ tục theo quy định phải thông báo đến Sở LĐ-TB và XH nơi chuyển đi).

Hay Thông tư Liên tịch số 41/2013, ngày 18-11-2013, của Bộ Y tế và Bộ LĐ-TB và XH đang có hiệu lực cũng bộc lộ "kẽ hở". Cụ thể là, trong danh mục 17 bệnh, tật nêu tại Thông tư này có quy định người nhiễm chất độc da cam/đi-ô-xin bị bệnh thần kinh ngoại biên cấp tính, bán cấp tính và tiểu đường tuýp 2.

Trên thực tế, ở độ tuổi hơn 50, rất nhiều người không sinh sống, hoạt động trong vùng bị rải chất độc da cam/đi-ô-xin vẫn bị mắc hai căn bệnh này do phơi nhiễm với nhiều chất độc hại từ môi trường sống và nguồn thực phẩm bị ô nhiễm. Lợi dụng kẽ hở này, nhiều đối tượng không tham gia kháng chiến, không bị nhiễm chất độc da cam nhưng vẫn làm hồ sơ để hưởng chế độ sai quy định. Thực hiện theo Thông tư 41/2013, tỉnh Nam Định hiện có khoảng 20 nghìn hồ sơ đang chờ xét hưởng người HĐKC bị nhiễm CĐHH. Riêng huyện Nghĩa Hưng, tính đến ngày 1-10-2014, đã có 567 hồ sơ đúng danh mục bệnh tật theo quy định, trong đó hơn 90% là bệnh thần kinh ngoại biên và bệnh tiểu đường tuýp 2. Rõ ràng, việc tăng đột biến bệnh án hai loại bệnh kể trên là bất thường.

Một điểm đáng lưu ý là, hầu hết các đối tượng khai man hồ sơ ở xã Hoàng Nam (Nghĩa Hưng, Nam Định) đều sử dụng Huân chương, Huy chương Chiến sĩ giải phóng không đúng quy định. Qua xác minh cho thấy, những Huân chương, Huy chương này có bản phôi là thật, chỉ có tên người nhận là không đủ tiêu chuẩn theo quy định. Vậy ai là người đã cung cấp cho các đối tượng những Huân chương, Huy chương này và nguồn cung cấp từ đâu?

Thực trạng khai man, làm giả hồ sơ để hưởng chế độ người HĐKC bị nhiễm CĐHH không chỉ xảy ra ở xã Hoàng Nam (Nghĩa Hưng, Nam Định) mà còn xảy ra ở một số địa phương khác trong cả nước, gây thất thoát ngân sách nhiều tỷ đồng và ảnh hưởng đến những người thật sự có công với cách mạng. Chúng tôi rất mong các cơ quan chức năng sớm điều tra, xác minh, làm rõ, xử lý nghiêm những đối tượng tiếp tay cho việc làm giả hồ sơ người có công để trục lợi.

"Hiện nay, mỗi xã chỉ có một cán bộ văn xã vừa làm công tác văn hóa, vừa làm công tác lao động - thương binh và xã hội. Hơn 80% số xã ở Nam Định có cán bộ văn xã kiêm cả xã đội phó, trong khi tất cả các công việc của ngành lao động -thương binh và xã hội đều bắt đầu triển khai từ cấp xã. Công việc quá tải, nhiều áp lực cũng là một nguyên nhân dẫn tới một số cán bộ làm việc thiếu thận trọng, thiếu trách nhiệm, còn để xảy ra sai sót".

NGUYỄN VĂN VINH Giám đốc Sở LĐ-TB và XH tỉnh Nam Định

"Từ sự việc xảy ra ở xã Hoàng Nam, chúng tôi kiến nghị cơ quan chức năng nên có quy định bổ sung về quy trình xác nhận của cơ quan quân sự về tính chính xác của loại giấy tờ, tài liệu liên quan như: Huân chương, Huy chương Chiến sĩ giải phóng, giấy X Y Z, quyết định phục viên...".

SÁI HỒNG THANH Chủ tịch UBND huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định

"Cần có cơ chế khuyến khích, ủng hộ và bảo vệ những người có công phát hiện những đối tượng làm giả hồ sơ để hưởng chế độ ưu đãi. Nên trích một khoản tiền trong số tiền truy thu được từ các đối tượng bị phát hiện để thưởng cho người tố cáo. Mặt khác, cần có chế tài xử lý nghiêm đối với những cán bộ, công chức thiếu trách nhiệm, thậm chí cố tình làm sai để trục lợi và cả những người làm chứng gian dối".

NGÔ BẢO TRỌNG (Xã Nghĩa Lâm, huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định)