Từ ngày 1-5-2006, nhưng đến nay, lượng xe ô-tô cũ đã qua nhập khẩu về các cảng chưa nhiều. Tại cảng Hải Phòng, đến ngày 2-6, mới có bốn xe được Phòng thông quan. Vì sao có sự chậm trễ như vậy?
Được biết, để hạn chế xe cũ, kém chất lượng, ảnh hưởng tới môi trường, các xe cũ nhập khẩu phải là những xe sản xuất từ năm 2001 trở lại đây, đã chạy 10 nghìn km, đồng thời để tránh gian lận trong nhập khẩu, các xe cũ còn phải có giấy chứng nhận đăng ký xe, giấy phép lưu hành của cơ quan có thẩm quyền tại nước xuất khẩu xe cấp.
Theo cơ quan đăng kiểm, để quản lý, kiểm tra, đánh giá chất lượng xe cũ nhập khẩu các xe ô-tô cũ chỉ được phép nhập khẩu qua bốn cảng biển lớn, đó là Hải Phòng, Cái Lân, Đà Nẵng và Sài Gòn. Sau khi được kiểm tra chất lượng, đủ điều kiện lưu hành tại Việt Nam, các DN nhập khẩu được làm thủ tục nộp thuế nhập khẩu.
Theo quy định tại Thông tư liên bộ Tài chính - Thương mại - Giao thông và Công an, ngoài thuế nhập khẩu tuyệt đối do Nhà nước quy định theo chỗ ngồi, dung tích xi-lanh của xe, các xe ô-tô cũ nhập khẩu còn phải chịu thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế giá trị gia tăng. Hai loại thuế này được tính theo giá trị thực của xe.
Qua thực tế lô xe đầu tiên nhập khẩu về hai cảng Hải Phòng và Sài Gòn, các DN đều chấp nhận nộp thuế nhập khẩu tuyệt đối, riêng thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế giá trị gia tăng thì DN và hải quan chưa có tiếng nói chung.
Phía DN có dấu hiệu khai thấp giá trị xe nhập khẩu so với giá thực đã thanh toán để trốn thuế. Thí dụ: Xe MercederBenz S500 dung tích 4966cc sản xuất năm 2002 của Công ty TNHH Vĩnh Hoàng có giá nhập khẩu 14.200 USD; xe BMW 525i dung tích 2499cc sản xuất năm 2004 của Công ty thương mại và đại lý dầu Bà Rịa - Vũng Tàu có giá nhập khẩu 9.000 USD...
Thấy có sự không hợp lý, cơ quan hải quan đã phải tham khảo giá của các loại xe này trên thị trường trong nước và quốc tế, từ đó định lại giá trị thực cho từng loại xe đã nhập khẩu để tính thuế (tăng từ 1,5 đến gần ba lần so với giá của DN tự khai), dẫn đến các DN không chấp nhận mức giá mới để nộp thuế.
Theo ngành hải quan, nhằm bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền lợi của DN và người tiêu dùng, cần xác định đúng giá trị thực của xe ô-tô cũ nhập khẩu để có mức thuế đúng. Đây là giải pháp tránh thất thu thuế cho Nhà nước, tạo sự bình đẳng trong kinh doanh của các DN. Tổng cục Hải quan đã có công văn hướng dẫn cục hải quan các tỉnh, thành phố có đặt điểm làm thủ tục nhập khẩu ô-tô dưới 16 chỗ ngồi đã qua sử dụng phải tuân thủ các nguyên tắc kiểm tra, xác định giá tính thuế quy định tại các Nghị định 155/2005/NĐ-CP ngày 15-12-2005, Thông tư số 113/2005/TT-BTC ngày 15-12-2005 và Quyết định số 640/QĐ-TCHQ ngày 3-4-2006. Đồng thời tổ chức kiểm tra, hướng dẫn chỉ đạo thống nhất việc áp giá tính thuế giữa các chi cục trực thuộc, tránh tình trạng chênh lệch giá giữa các cửa khẩu đối với cùng một loại xe.
Tuy nhiên, qua thực tế đang diễn ra tại các cảng Hải Phòng, Sài Gòn, số lượng xe cũ nhập khẩu về chưa nhiều và một số doanh nghiệp đã chấp nhận nộp thuế để nhận xe, nhưng chưa "tâm phục, khẩu phục" phương pháp xác định giá xe cũ của hải quan, dẫn đến tranh chấp, khiếu nại.
Nên chăng, các bộ, ngành liên quan cần sớm đưa ra một phương án tối ưu, gỡ vướng cho việc tính thuế nhập khẩu xe ô-tô cũ. Tổ chức thực hiện có hiệu quả Quyết định số 69/2006/QĐ-TTg ngày 28-3-2006 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành mức tính thuế tuyệt đối thuế nhập khẩu xe ô-tô đã qua sử dụng nhập khẩu được xây dựng khá công phu, chi tiết, đối với từng loại xe theo dung tích xi-lanh, chỗ ngồi,... và bước đầu được các DN chấp nhận. Cần có bảng quy định thực tế giá xe cũ trên thị trường thế giới và trong nước, đăng công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng để các DN kinh doanh xe ô-tô cũ biết. Nếu thấy có thể kinh doanh được thì nhập khẩu, hoặc chuyển sang kinh doanh xe mới hay ngành nghề khác.
Các cơ quan chức năng cần có giải pháp ngăn chặn và xử nghiêm các cá nhân và tổ chức có biểu hiện trốn thuế, gian lận thương mại trong nhập khẩu xe ô-tô cũ.
