Nên mở rộng quyền của cơ quan kiểm sát?

Xem xét khôi phục lại chức năng kiểm sát chung của VKSND

Viện trưởng VKSND TP Hà Nội Nguyễn Quang Thành cho hay, thực tiễn 10 năm không thực hiện chức năng kiểm sát chung (trong lĩnh vực hành chính, kinh tế, xã hội) theo quy định của Luật tổ chức VKSND 2002, nhiều vấn đề bất cập đã nẩy sinh.

Tình trạng vi phạm về quản lý đất đai, vi phạm về ban hành văn bản quy phạm pháp luật trong thời gian qua đã xảy ra có nơi, có lúc nghiêm trọng như vụ cưỡng chế thu hồi đất ở Tiên Lãng (Hải Phòng), cũng như đã xảy ra nhiều trường hợp xử phạt hành chính không đúng pháp luật, bỏ lọt tội phạm, gây thiệt hại cho Nhà nước, cá nhân dẫn đến nhiều vụ khiếu kiện hành chính kéo dài, vượt cấp.

Công tác quản lý xã hội, quản lý kinh tế còn nhiều sơ hở, bất cập... đã và đang tạo nên nhiều bức xúc trong dân. Trong khi, đây là cơ chế kiểm tra nội bộ nên rất khó bảo đảm tính khách quan trong quá trình kiểm tra vi phạm cũng như quyết định xử lý vi phạm theo quy định của pháp luật đối với các vi phạm của các cơ quan hành chính công.

Ông Thành cho rằng nên giao chức năng kiểm sát văn bản pháp quy, kiểm sát việc xử lý vi phạm hành chính cho VKS để bảo đảm pháp luật được thực thi thống nhất, hạn chế những hậu quả lớn do việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật không phù hợp với hiến pháp và pháp luật ở các cấp, qua đó góp phần thực hiện cơ chế kiểm soát quyền lực, cải cách tư pháp.

Tuy nhiên lãnh đạo VKSNDTC cũng cho rằng cần nghiên cứu thấu đáo để thực hiện những vấn đề đặt ra như vị trí của VKSND trong bộ máy nhà nước; phạm vi chức năng kiểm sát đến đâu, phương thức thực hiện như thế nào để không trùng lắp với các nhiệm vụ thanh tra, kiểm tra của các cơ quan khác.

Trao VKSNDTC thẩm quyền điều tra tội phạm tham nhũng?

Bàn về giải pháp nâng cao hơn nữa tính hiệu quả trong hoạt động của cơ quan kiểm sát trong tình hình mới, theo Viện trưởng VKSND tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Tiến Sơn, công tác đấu tranh phòng chống tham nhũng là một yêu cầu cấp bách, quyết liệt của Đảng, Nhà nước ta với sự kỳ vọng rất lớn của nhân dân trong giai đoạn hiện nay. Do đó, trong lần sửa đổi, bổ sung Hiến pháp này cần thiết đề cập đến nhiệm vụ trọng yếu trên.

Ông Sơn kiến nghị Quốc hội có thể thành lập Ủy ban về phòng chống tham nhũng hoặc Quốc hội trao cho VKSNDTC có thẩm quyền điều tra tội phạm về tham nhũng . Tuy nhiên theo Viện trưởng VKSND tỉnh Lâm Đồng trao thẩm quyền cho VKSNDTC là khả thi hơn bởi lẽ tổng kết thực tiễn hoạt động của cơ quan điều tra VKSNDTC ba năm gần đây cho thấy, số lượng các vụ án tham nhũng được phát hiện trong hoạt động tư pháp chiếm tỷ lệ khá cao (41,8%) trong tổng số các vụ án đã khởi tố, điều tra, thụ lý.

Nếu được tăng cường lực lượng và thành lập các phòng điều tra ở khu vực và được mở rộng thẩm quyền điều tra đối với tội phạm về tham nhũng ở tất cả các lĩnh vực thì cơ quan điều tra của VKSND sẽ có điều kiện và khả năng đáp ứng nhiệm vụ đấu tranh phòng chống tham nhũng.

Nếu vậy, nhiệm vụ và quyền hạn của Quốc hội trong Hiến pháp sẽ thêm quyền quyết định thành lập cơ quan độc lập về phòng chống tham nhũng. Căn cứ vào quy định này, Luật tổ chức VKSND, Bộ luật tố tụng hình sự, Luật tổ chức cơ quan điều tra hình sự sẽ quy định cụ thể về tổ chức và hoạt động, thẩm quyền của VKSND trong việc đấu tranh phòng chống tham nhũng.

Không chỉ có “thế mạnh” trong việc điều tra tội phạm tham nhũng mà pháp luật hiện hành còn giao VKS thực hiện một số nhiệm vụ như: thống kê tội phạm; làm đầu mối tương trợ tư pháp về hình sự; dẫn độ; chuyển giao người đang chấp hành hình phạt tù. Theo bà Nguyễn Thị Thủy, Phó Viện trưởng Viện khoa học kiểm sát (VKSNDTC), các nhiệm vụ này không thuộc chức năng công tố, cũng không thuộc phạm vi chức năng kiểm sát các hoạt động tư pháp. hai chức năng hiến định của cơ quan này. Do vậy, để phù hợp với các chức năng, nhiệm vụ VKS được giao đảm nhiệm, đáp ứng các yêu cầu mới cần có sự quy định ngay trong Hiến pháp.