Mỹ ủng hộ mạnh mẽ Việt Nam gia nhập WTO

Hỏi: Mỹ được cho là đối tác khó đàm phán của Việt Nam trong quá trình gia nhập WTO. Theo ông, những vướng mắc gì đang gây cản trở việc đàm phán giữa hai nước?

Trả lời: Những cuộc đàm phán đi sâu vào chi tiết kỹ thuật và tôi không muốn tỏ ra là một chuyên gia trong chuyện này. Nhưng có hai trụ cột chính trong quá trình đàm phán là lĩnh vực dịch vụ và hàng hóa. Tôi không cho rằng Mỹ là một nước khó đàm phán, mà chúng tôi chỉ có một lập trường, đó là chúng ta chỉ có một WTO và tổ chức này chỉ có một bộ luật thôi. Điều chúng tôi đang làm là làm cho bộ luật này trở nên rõ ràng đối với Việt Nam để Việt Nam có thể gia nhập WTO một cách nhanh chóng. Hiện chúng tôi đang đàm phán sao cho Việt Nam có thể mở cửa các thị trường của mình để các công ty Mỹ tới Việt Nam hoạt động. Nếu có ai đó cho rằng Mỹ là nước đàm phán khó thì tôi xin nhắc lại là hãy nhớ cuộc đàm phán giữa hai nước về hiệp định thương mại song phương Việt - Mỹ. Khi đó, Việt Nam cũng nêu ra rất nhiều băn khoăn lo lắng nhưng rồi ai cũng thấy rằng hiệp định này mang lại kết quả tốt. Và tôi tin rằng khi Việt Nam gia nhập WTO cũng sẽ được hưởng nhiều lợi ích.

Hiện nay đang có những cuộc thảo luận về chuyến thăm Mỹ của Thủ tướng Phan Văn Khải. Có khả năng chuyến đi sẽ diễn ra trong năm nay, nhưng vẫn chưa có thảo luận cuối cùng giữa hai bên. Vấn đề là khi nào sẽ diễn ra chứ không phải liệu nó có diễn ra hay không. Tôi mong rằng khi chuyến đi được tiến hành, kết quả sẽ là sự hiểu biết tốt hơn giữa hai nước bởi vì khi lãnh đạo hai nước gặp nhau, quan hệ giữa hai nước sẽ được cải thiện.

Hỏi: Trong quá trình tiến tới gia nhập WTO, Việt Nam đã có một số động thái tích cực trong việc mở cửa thị trường dịch vụ, chẳng hạn như việc chuẩn bị mở cửa thị trường bảo hiểm, phía Mỹ đánh giá ra sao về động thái này?

Trả lời: Các công ty Mỹ đang chờ đợi để được cấp giấy phép đầu tư vào lĩnh vực bảo hiểm ở Việt Nam. Chúng tôi tin rằng nếu việc mở cửa diễn ra, nó sẽ tạo cơ hội đầu tư mới, tạo thêm công ăn việc làm, giúp Việt Nam cải thiện khả năng marketing.

Hỏi: Vừa rồi Chính phủ Mỹ đã cắt khoản tài trợ cho một dự án hợp tác nghiên cứu về ảnh hưởng của chất độc da cam, ông nghĩ sao về việc này?

Trả lời: Sự thật là chưa có một chứng cứ khoa học nào để ủng hộ cho những người nói rằng họ bị ảnh hưởng bởi chất độc da cam (?). Chúng ta cần làm việc cùng nhau để tiến hành cuộc nghiên cứu khoa học đủ tin cậy để đưa ra được những kết luận về khoa học. Về việc cắt viện trợ dự án nghiên cứu về chất độc da cam, tôi biết rất rõ về việc này và tôi cũng rất buồn, vì chúng tôi đã mất hai năm làm việc với Việt Nam để đạt được một thỏa thuận nghiên cứu. Nhưng về nguyên tắc, tiền ngân sách của chúng tôi không được nằm chết quá lâu.

Sau hai năm, dự án vẫn chưa đi đến thỏa thuận được nên số tiền ấy được đem đi sử dụng vào mục đích khác. Bản thân tôi sẽ nỗ lực tìm nguồn tài trợ mới cho những cuộc nghiên cứu mới, tiếp tục các công việc liên quan đến chất độc da cam, bởi vì nếu chúng ta không có được những kết luận mang tính khoa học thì sẽ dẫn đến việc cả hai phía hiểu sai về vấn đề chất độc da cam, thậm chí sẽ ảnh hưởng tới quan hệ hai nước.

Hỏi: Ông đánh giá thế nào về triển vọng của Việt Nam trong việc đạt được quy chế bình thường hóa quan hệ thương mại vĩnh viễn với Mỹ?

Trả lời: Vấn đề quy chế thương mại bình thường vĩnh viễn dành cho Việt Nam gắn chặt với việc Việt Nam gia nhập Tổ chức WTO. Có hai vấn đề phải được giải quyết trước khi Quốc hội Mỹ thông qua quy chế này. Những quan chức Mỹ và Việt Nam đang làm việc rất tích cực với nhau để đạt được thỏa thuận song phương về việc Việt Nam gia nhập WTO. Tháng trước, hai bên đã tiến hành một loạt cuộc đàm phán rất có tính xây dựng. Hiện nay hai bên đang nghiên cứu lập trường của nhau để tiếp tục đàm phán. Đó là vấn đề cần giải quyết thứ nhất.

Còn đây là vấn đề thứ hai: tại Geneva, các thành viên còn lại của WTO cũng cần nghiên cứu bản chào của Việt Nam. Phần này liên quan rất nhiều đến quá trình lập pháp và các văn bản pháp luật của Việt Nam. Việt Nam cũng đang quan tâm đến việc chuẩn hóa các văn bản cho phù hợp với WTO. Mỹ ủng hộ mạnh mẽ việc Việt Nam gia nhập WTO và việc cải thiện văn bản pháp luật là vấn đề quan trọng cần giải quyết.