Mùa “hái lộc” nhung hươu

Hằng năm, cứ từ tháng giêng cho tới đầu tháng tư âm lịch, Cúc Phương lại bước vào mùa “hái lộc” nhung hươu. “Cúc Phương mùa này tất bật đón khách đến mua nhung hươu nên khá bận anh ạ”, Bí thư Đảng ủy xã Cúc Phương Đinh Thúc Chiến nói khi chúng tôi vừa xuống xe.

Với đặc điểm cư dân đặc thù của một xã vùng cao, mỗi gia đình sử dụng hàng chục sào đất canh tác chủ yếu là trồng ngô, khoai, sắn, thu nhập thấp so với mức bình quân chung của huyện. Từ xuất phát điểm như vậy, không phải hộ nào cũng có thể mua được hươu giống về nuôi. Bài toán đặt ra cho các cán bộ là muốn mở rộng mô hình nuôi hươu, phải giúp người dân có hươu để nuôi. Vừa trông vào chính sách hỗ trợ vay vốn của ngân hàng, các dự án phát triển kinh tế của Chính phủ vừa phát huy nội lực tại địa phương, nhất là bằng tình cảm và trách nhiệm, tấm lòng tương thân tương ái của cộng đồng, các gia đình có hươu giống sẵn sàng "bán chịu" hoặc "cho vay" hươu giống. Đầu tiên là trong họ hàng, anh em, bạn bè thân thiết, rồi dần dần mở rộng khắp các thôn, bản. Ngày qua ngày, tháng qua tháng, năm qua năm, hươu sinh sôi nảy nở như lá cây rừng.

Anh Đinh Ngọc Lan, thôn Nga 2 là nhân viên của đội khai thác nhung hươu xã Cúc Phương cho biết: Đội có năm người, chuyên đi thu hoạch khi hươu cho nhung ở các gia đình. Việc thu hoạch nhung hươu cũng là cả một nghệ thuật theo đúng quy trình. Công thu hoạch nhung hươu hiện có giá từ 250 đến 300 nghìn đồng/con. Toàn xã có khoảng 500 con hươu. Vào mùa thu hoạch nhung, đội khai thác sẽ thu hoạch lộc cho hơn 400 con hươu, không chỉ tạo việc làm và thu nhập cho các thành viên trong đội, mà còn góp phần thúc đẩy nghề nuôi hươu trên địa bàn ngày càng phát triển.

Anh Bùi Văn Tuyên, thôn Nga 2 dẫn chúng tôi ra khu chuồng trại của gia đình giới thiệu về những con hươu đực nuôi lấy nhung. Khi hươu mọc nhung, người chăn nuôi theo dõi quá trình phát triển của nhung, đánh dấu đủ ngày đủ tháng để cắt lộc bảo đảm lộc nhung vừa đủ tuổi (không quá già hoặc quá non), đạt tiêu chuẩn chất lượng về dinh dưỡng và để bảo đảm sức khỏe cho hươu nhằm tái lộc đúng vụ năm sau. Hơn 10 năm nuôi hươu, từ vài con ban đầu, đến nay gia đình anh Tuyên đang nuôi 14 con hươu đực và tất cả đều đang cho thu hoạch lộc.

Anh Tuyên cho biết, nuôi hươu không khó, chỉ cần một diện tích nhất định đủ xây dựng chuồng trại cho hươu ở, khoảng sân cho hươu đi lại, chạy nhảy. Quan trọng hơn là cần lao động hằng ngày đi lấy những loại lá rừng (có tám loại lá rừng hươu thường ăn), trong đó phải có một số lá cây mà loài hươu yêu thích như lá dướng, lá sung, vải… để bảo đảm đủ thành phần dinh dưỡng cho hươu nhanh lớn, phát triển khỏe mạnh. Hiện nay, giá mỗi con hươu giống từ 15 đến 17 triệu đồng/con, nuôi sau một năm là có thể thu hoạch lộc nhung. Mỗi năm, một con hươu khỏe mạnh, nhung phát triển bình thường có thể cho sáu đến bảy lạng, con nhiều cho chừng 1 kg nhung, với giá bán trên thị trường hiện nay là 1,8 đến 2 triệu đồng/lạng, trung bình mỗi con hươu cho thu hoạch 13 đến 15 triệu đồng/năm. Dự kiến mùa lộc nhung năm nay, 14 con hươu nhà anh Tuyên sẽ cho thu hoạch từ 8 đến 10kg nhung, thu về 150 đến 160 triệu đồng. Ngoài công lao động bỏ ra, mọi chi phí cho cả đàn hươu một năm chỉ bằng giá trị của một bộ nhung hươu. Từ khi vợ chồng anh lấy nhau, tài sản gần như chẳng có gì, sau hơn mười năm phát triển nuôi hươu lấy nhung đã xây dựng được cơ ngơi khang trang, tiện nghi đầy đủ và số vốn kha khá. Anh Tuyên dự định sắp tới nuôi thêm khoảng năm con nai, bởi theo tìm hiểu thị trường thì giá nhung của nai tuy thấp hơn nhưng mỗi con nai lại cho lộc nhung nhiều hơn, đấy là chưa kể thịt nai thương phẩm đang là hàng đặc sản khan hiếm trên thị trường.

Theo Bí thư Đảng ủy xã Cúc Phương Đinh Thúc Chiến, nghề nuôi hươu ở đây từ hàng chục năm nay, tuy không mở rộng nhưng duy trì chăn nuôi tại gần 200 hộ với tổng đàn khoảng 500 con. Đáng lưu ý, mỗi ngày một chú hươu có thể ăn hết vài chục ki-lô-gam lá cây các loại, do đó để nuôi được hươu, ngoài đầu tư số vốn ban đầu khá lớn xây dựng chuồng trại và mua con giống, các gia đình chăn nuôi cần có lực lượng lao động nhất định để chăm sóc hươu. Nhiều gia đình chăn nuôi quy mô lớn hàng chục con nay tính đến phương án trồng thêm cây nguyên liệu như cỏ voi, ngô để chủ động nguồn thức ăn cho hươu. Nhiều năm nay, nhờ giá lộc hươu luôn ổn định cho nên nghề nuôi hươu lấy nhung mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người chăn nuôi. Ngoài bán lộc tươi, một số gia đình còn nuôi hươu sinh sản để bán giống và nuôi hươu thương phẩm cung cấp thịt cho thị trường trong và ngoài tỉnh.

Đầu tư nuôi hươu lấy nhung đang là hướng đi đúng của nhiều hộ đồng bào dân tộc Mường trên địa bàn xã Cúc Phương cùng với nhiều con nuôi đặc sản khác như nhím, ong, lợn rừng… Những con nuôi cho giá trị kinh tế cao, phù hợp với địa hình, đồng đất địa phương đang tiếp tục được Đảng bộ, chính quyền và nhân dân trong xã chỉ đạo mạnh dạn đầu tư chăn nuôi, góp phần làm cho chất lượng cuộc sống người dân Cúc Phương ngày càng được nâng cao.