Mễ Trì: Những khó khăn của thời đô thị hóa

Ðô thị hóa, đời sống khá hơn

Ông Ðào Tăng Quýnh, Phó Chủ tịch UBND xã Mễ Trì cho biết: "Mễ Trì trước đây có 450 ha đất sản xuất nông nghiệp, là một trong địa bàn có diện tích sản xuất nông nghiệp lớn nhất của huyện Từ Liêm. Từ năm 1999 đến nay, xã đã thu hồi 280 ha đất sản xuất  nông nghiệp để bàn giao cho 30 dự án, trong đó có nhiều dự án trọng điểm của quốc gia và thành phố."

Tốc độ đô thị hóa nhanh chóng đã làm thay da, đổi thịt, tạo diện mạo mới cho vùng quê thuần nông này. Bao quanh hoặc cắt ngang qua Mễ Trì hôm nay là đường Láng-Hòa Lạc, đường Phạm Hùng (đường vành đai ba của thành phố), đường Lê Ðức Thọ... những con đường lớn và hiện đại, rộng năm, sáu làn xe.

Giao thông thuận tiện khiến Mễ Trì nhanh chóng trở thành một khu đô thị mới và hấp dẫn, thu hút nhiều nhà đầu tư trong, ngoài nước. Hiện tại, hơn mười dự án đang thi công trên địa bàn xã làm cho quang cảnh Mễ Trì giống như một công trường lớn. Phía góc đường Phạm Hùng- Láng-Hòa Lạc, công trường Trung tâm Hội nghị quốc gia đang bước vào giai đoạn thi công nước rút. Tiếng phương tiện, máy móc vận hành ba ca liên tục, rộn rã suốt ngày đêm. Ngay cạnh đó, dự án mở rộng đường Láng-Hòa Lạc, dự án xây dựng đường vành đai ba, cũng đang được khẩn trương triển khai, để kịp thời đưa công trình vào phục vụ Hội nghị APEC diễn ra vào cuối năm nay. Dọc theo những con đường mới mở, trên những cánh đồng lúa năm xưa, nay hiện lên sừng sững những chung cư cao tầng hiện đại của các khu đô thị Mễ Trì Hạ, Mỹ Ðình - Mễ Trì, Nam Trung Yên, The Mannor...

Ði sâu vào trong làng thì thấy nhà cửa của các hộ dân được xây dựng khang trang hơn trước. Nhiều ngôi nhà ba, bốn tầng, lợp mái đỏ, mầu sơn còn mới, thấp thoáng đường nét kiến trúc hiện đại. Trên các trục đường vào thôn xóm, hầu hết các gia đình có nhà mặt đường đều mở cửa hàng kinh doanh hoặc làm dịch vụ.

Ông Quýnh cho biết: "Ðô thị hóa đã làm thay đổi nhận thức của người dân, đồng thời cải thiện rõ rệt đời sống của người dân." Sau những đợt thu hồi đất, trung bình mỗi hộ dân có được vài ba chục triệu đồng từ tiền đền bù giải phóng mặt bằng. Phần lớn người dân đều sử dụng tiền đó để xây dựng lại chỗ ở, mua sắm vật dụng trong gia đình, hoặc đầu tư sản xuất, kinh doanh... Theo số liệu khảo sát của UBND huyện Từ Liêm, thu nhập bình quân của người dân Mễ Trì hiện nay đạt khoảng từ năm đến sáu triệu đồng/năm, xã không còn hộ đói, số hộ có mức sống khá ngày càng nhiều.

Những khó khăn mới

Tuy nhiên, bên cạnh sự chuyển biến đáng mừng, người dân Mễ Trì phải đối mặt với nhiều khó khăn mới nảy sinh sau khi bị thu hồi đất canh tác. Ðại diện của UBND xã cho biết: Khó khăn lớn nhất mà người dân Mễ Trì gặp phải là tình trạng thiếu việc làm. Trước đây, Mễ Trì là vùng quê thuần nông với 100% số hộ dân sinh sống chủ yếu bằng nghề trồng lúa và chăn nuôi. Ngoài ra, người dân còn có các nghề phụ là làm bún và làm cốm. Thế nhưng, những nghề này đang mai một dần. Ðến nay, Mễ Trì chỉ còn lại 170 ha đất sản xuất nông nghiệp, trong đó chỉ còn khoảng 50 ha là có thể canh tác được. Nguyên nhân là do các công trình của 30 dự án triển khai trên địa bàn đã làm hỏng hệ thống tưới tiêu. Một số cánh đồng bị ô nhiễm bụi từ các công trình xây dựng.

Xã có khoảng 8.000 người trong độ tuổi lao động đang phải đối mặt với tình trạng không có việc làm ổn định. Giải quyết việc làm cho người dân là việc làm rất cấp bách để ổn định và phát triển kinh tế-xã hội của địa phương. Tuy nhiên, đây là việc rất khó khăn, nằm ngoài khả năng của xã. Mặc dù khi lấy đất của xã để phục vụ các dự án, các đơn vị đều cam kết sẽ ưu tiên tuyển dụng con em địa phương vào làm việc, nhưng cũng chỉ có một số đơn vị tuyển dụng một số lao động của xã. Tuy nhiên, tiêu chuẩn tuyển chọn thường là những lao động trẻ, có trình độ văn hóa và tay nghề cao. Trong khi, người lao động của xã phần lớn đã có tuổi, chưa qua đào tạo, trình độ tay nghề không có, cho nên nếu có được nhận vào làm, cũng chỉ là những công việc giản đơn, nhưng đòi hỏi nhiều thời gian, công sức, thu nhập thấp, vì vậy họ  bỏ dần. Trước tình trạng này, Ðảng ủy và chính quyền xã đã tuyên truyền, định hướng các hộ dân sử dụng tiền đền bù giải phóng mặt bằng một cách hợp lý, tập trung đầu tư cho việc học tập của thế hệ trẻ, phát triển các nghề truyền thống và hoạt động kinh doanh, dịch vụ...

Trong các nghề phụ truyền thống ở Mễ Trì, hiện tại chỉ có nghề làm bún vẫn phát triển ở Phú Ðô. Ðồng chí Bùi Quang Cảnh, Trưởng thôn Phú Ðô cho biết: Làm bún bây giờ đã trở thành nghề chính, nguồn thu nhập chính cho người dân Phú Ðô. Hiện nay, hơn 700 hộ dân chiếm 65% số hộ dân của thôn làm bún, cung cấp cho cả thị trường Hà Nội. Các hộ còn lại làm các dịch vụ hỗ trợ cho nghề bún như sửa chữa máy móc, thiết bị, kinh doanh, vận chuyển gạo, chất đốt... Tuy nhiên, theo ông Cảnh, công việc làm bún rất vất vả, lãi không cao, chủ yếu là lấy công làm lãi. Trung bình mỗi ngày, bốn thành viên trong gia đình ông Cảnh vừa làm vừa bán được 100 kg bún,  lãi khoảng 60 nghìn đồng. Số tiền ấy phải chi tiêu tằn tiện lắm mới đủ  cho gia đình sáu người của ông.

Còn ở thôn Mễ Trì Thượng và Mễ Trì Hạ, nghề làm cốm ở trong tình trạng hoạt động cầm chừng. Ðồng chí Nguyễn Hữu Thi, Bí thư Chi bộ xóm 4 thôn Mễ Trì Hạ cho biết: Người dân phải đi sang tận Bắc Ninh,Vĩnh Phúc, Hà Tây mua lúa về làm cốm, công vận chuyển tốn kém, mà sản phẩm làm ra khó tiêu thụ, cho nên hiện nay thôn chỉ còn vài chục hộ làm cốm tập trung vào hai vụ trong năm.

Ruộng bị thu hẹp, thu nhập từ nghề phụ không cao, để bảo đảm cuộc sống hằng ngày, người dân Mễ Trì xoay xở đủ nghề để tạo thu nhập. Theo số liệu của UBND xã, hiện nay, xã có hơn 400 hộ kinh doanh dịch vụ, 1.500 hộ có nhà trọ cho thuê. Khách thuê trọ chủ yếu là thợ xây dựng ở các công trường chung quanh xã, học sinh, sinh viên... Ông Quýnh cho biết: Mỗi nhà trung bình có khoảng ba đến năm phòng trọ, mỗi tháng trừ các chi phí điện nước, cũng thu được từ 600.000 đến một triệu đồng. 

Hạ tầng kỹ thuật xuống cấp mà chậm được sửa chữa, cải tạo, cũng là một trong những điều bức xúc của người dân Mễ Trì. Các công trình xây dựng chung quanh làng không chỉ làm hỏng hệ thống thoát nước của xã, mà còn có cốt nền cao hơn khoảng 0,5m so với cốt đường làng, khiến cho Mễ Trì trở thành một "rốn" nước.

Ông Ðỗ Huy An, Trưởng thôn Mễ Trì Hạ cho biết: Mỗi khi trời mưa to, lại xảy ra tình trạng úng ngập trong làng. Có nhiều chỗ ngập sâu đến nửa mét nước trong vài ba ngày. Nước bẩn thì thừa thãi, trong khi hệ thống cung cấp nước sạch vẫn chưa được lắp đặt. Người dân vẫn phải dùng nước giếng khoan để ăn, uống, sinh hoạt. Các tuyến đường trong thôn xóm xuống cấp nghiêm trọng, mùa mưa thì lầy lội, mùa nắng thì bụi bẩn. Hai trạm điện của xã trước đây vẫn đủ đáp ứng nhu cầu tiêu thụ điện của 16.000 dân của xã, nay thường xuyên bị quá tải, do phải cung cấp thêm cho khoảng bốn đến năm nghìn người thuê trọ.

Ông An nói: "Chúng tôi được biết, dự án cải tạo và nâng cấp hạ tầng kỹ thuật xã Mễ Trì lẽ ra phải được làm từ năm 2002, thế nhưng đến tháng 5-2006 mới được khởi công. Dự án bao gồm các hạng mục chính là làm đường giao thông, lắp đặt hệ thống thoát nước, chiếu sáng các ngõ xóm của ba thôn, thời gian thi công là 88 ngày. Vậy mà thi công chậm quá, đến thời điểm này, sau gần ba tháng thi công, mới đạt được 40% khối lượng công việc. Hơn nữa, việc thi công không làm hoàn chỉnh từng tuyến, mà làm theo kiểu xôi đỗ, gây khó khăn cho việc đi lại, sinh hoạt của người dân".

Trong khi đó, chủ đầu tư dự án - Ban Quản lý các dự án giao thông đô thị Hà Nội lại cho rằng:  Sự chậm trễ trong quá trình thi công dự án cải tạo hạ tầng kỹ thuật xã Mễ Trì do một số nguyên nhân khách quan.

Ông Hoàng Quốc Lộc, Phó Giám đốc Ban quản lý cho biết: Ngoài việc bảo đảm đúng các quy trình kỹ thuật, trong quá trình triển khai dự án, các đơn vị vừa thi công vừa phải lo di chuyển các công trình ngầm. Ngoài ra, do mặt bằng thi công chật hẹp, mọi công việc từ thu dọn phế thải đến vận chuyển nguyên vật liệu đều phải làm thủ công, khiến thời gian thi công kéo dài.

Dự án cải tạo hạ tầng kỹ thuật đang triển khai thi công tại Mễ Trì thì đến ngày 1-6, UBND thành phố Hà Nội lại cho phép triển khai tiếp dự án cải tạo hệ thống cấp nước cho xã. Chính vì vậy, hạng mục làm đường bị gác lại, đợi sau khi lắp đặt đường ống cấp nước mới thực hiện. Mới đây, trước những đòi hỏi bức thiết của địa phương, chủ đầu tư đã yêu cầu các đơn vị đẩy nhanh tiến độ  thi công, đến ngày 5-8 phải hoàn chỉnh việc thi công hệ thống thoát nước để thi công tiếp các hạng mục còn lại.

Ðề nghị UBND thành phố Hà Nội chỉ đạo các ngành chức năng nhanh chóng đẩy nhanh tiến độ thi công dự án cải tạo hạ tầng kỹ thuật của xã Mễ Trì, tạo điều kiện đi lại và sinh hoạt thuận tiện cho người dân. Ngoài việc tổ chức đào tạo nghề cho lao động dôi dư sau giải phóng mặt bằng, thành phố cần tạo điều kiện để người dân có thể tham gia đầu tư, khai thác, kinh doanh các dịch vụ gắn với khu đô thị. Về lâu dài, cần có chính sách đầu tư giáo dục cho thế hệ con em họ, giúp họ tránh khỏi nguy cơ tái nghèo.