Sự khác biệt giữa các doanh nghiệp hạ tầng, vì thế, không nằm ở “hạ tầng cứng” như vốn liếng hay công nghệ, mà ở “hạ tầng mềm” nơi kỷ luật, tính liêm chính và tinh thần nêu gương được vun đắp.
Duy trì kỷ luật cho doanh nghiệp
Bước vào năm 2026, ngành hạ tầng giao thông đứng trước giai đoạn tăng tốc bản lề để hướng tới mục tiêu hoàn thành 5.000 km đường bộ cao tốc vào năm 2030. Trong hành trình ấy, khu vực doanh nghiệp tư nhân được kỳ vọng sẽ tiếp tục giữ vai trò đầu tàu, quyết định không những về tiến độ, mà cả chất lượng của các công trình trọng điểm quốc gia. Áp lực về thời gian, nguồn lực và rủi ro pháp lý buộc nhiều doanh nghiệp hạ tầng phải nhìn lại mô hình phát triển của mình, tìm kiếm những nền tảng quản trị bền vững hơn.
Từ góc nhìn của người từng nhiều năm lãnh đạo ngành giao thông vận tải, nguyên Bộ trưởng Giao thông vận tải Hồ Nghĩa Dũng, nguyên Bí thư Ban Cán sự Đảng Bộ Giao thông vận tải nhận định, có một yếu tố thường bị xem nhẹ, nhưng lại quyết định khả năng “đi đường dài” của doanh nghiệp tư nhân: tổ chức Đảng. “Chỉ cần một sai lệch nhỏ về thẩm quyền, quy trình hay hồ sơ, dự án có thể chậm tiến độ, đội chi phí, thậm chí phát sinh tranh chấp. Khi đó, thiệt hại không chỉ đo bằng tiền, mà còn bằng uy tín và niềm tin”, ông Hồ Nghĩa Dũng phân tích, đồng thời cho rằng trong bối cảnh cơ chế chính sách còn chồng chéo, đây chính là giá trị mà tổ chức Đảng mang lại cho doanh nghiệp tư nhân.
Dẫn chứng cho mô hình tiêu biểu, ông Hồ Nghĩa Dũng nhắc lại thương vụ Tập đoàn Đèo Cả mua lại Công ty Hamadeco vào năm 2015. Thời điểm đó, dư luận từng băn khoăn khi ông Hồ Minh Hoàng, Chủ tịch Tập đoàn Đèo Cả quyết định trả mức giá gấp đôi để thực hiện hợp nhất và hướng tới niêm yết trên sàn HOSE. Nhưng mục tiêu chính mà Đèo Cả hướng tới, theo ông Hồ Nghĩa Dũng, không chỉ là các giá trị hữu hình của Hamadeco, mà là Đảng bộ lâu đời hình thành từ năm 1974, nơi quy tụ một đội ngũ đảng viên kỷ cương, thẳng thắn, mang bản sắc miền Trung.
Sau khi tiếp nhận Đảng bộ Hamadeco và triển khai tái cấu trúc, chuyển đổi thành Công ty cổ phần Đầu tư hạ tầng giao thông Đèo Cả (HHV) vào năm 2019, Đèo Cả đã triển khai nhiều dự án trọng điểm và hoàn tất việc chuyển sàn niêm yết trên HOSE vào năm 2022. Dẫn chứng trên là minh chứng cho cách tiếp cận coi phát triển tổ chức Đảng là một phần của chiến lược phát triển dài hạn tại doanh nghiệp tư nhân. Quan trọng hơn, ông Hồ Nghĩa Dũng cho rằng công tác xây dựng Đảng trong doanh nghiệp tư nhân không được dừng ở mức hình thức, mà cần thực sự được chú trọng phát triển.
Kể từ khi về “mái nhà” mới, Đảng bộ Công ty HHV đã không ngừng phát triển với quy mô 174 đảng viên phân bố tại 7 chi bộ trực thuộc khắp ba miền đất nước. Được sự quan tâm tạo điều kiện của người đứng đầu và ban lãnh đạo doanh nghiệp, Đảng bộ HHV đã đạt được nhiều kết quả tích cực, góp phần giúp doanh nghiệp duy trì đà tăng trưởng, bảo đảm việc làm và thu nhập ổn định cho người lao động, đồng thời thực hiện tốt công tác xây dựng Đảng.
Hiện nay, Tập đoàn Đèo Cả có 217 đảng viên sinh hoạt tại hai tổ chức đảng lớn gồm Đảng bộ Công ty Cổ phần Tập đoàn Đèo Cả và Đảng bộ Công ty HHV. Đóng vai trò là hạt nhân chính trị, các tổ chức Đảng trong Tập đoàn Đèo Cả tham gia xây dựng và lãnh đạo có hiệu quả nhiệm vụ sản xuất, kinh doanh, góp phần đưa Đèo Cả trở thành thương hiệu hàng đầu trong lĩnh vực hạ tầng giao thông. Trong năm 2025, Tập đoàn Đèo Cả cùng các đơn vị thành viên, trong đó có Công ty HHV, đã vinh dự nhận Huân chương Lao động hạng Ba cùng các bằng khen từ Thủ tướng Chính phủ và Bộ Xây dựng, ghi nhận nhiều đóng góp xuất sắc trong thi đua hoàn thành các dự án đường cao tốc trọng điểm của quốc gia.
Yếu tố cốt lõi để tổ chức Đảng đứng “chắc chân” trong tổ chức doanh nghiệp tư nhân, theo ông Hồ Nghĩa Dũng, cần phân định rõ vai trò. Trong khi Hội đồng quản trị và ban lãnh đạo chịu trách nhiệm quyết định và triển khai theo pháp luật; tổ chức đảng chỉ tập trung vào định hướng giá trị, giám sát kỷ luật và phòng ngừa rủi ro. “Chỉ khi ranh giới ấy được xác lập minh bạch, sự phối hợp mới tạo thành lợi thế. Ngược lại, nếu mờ nhạt, doanh nghiệp rất dễ rơi vào tình trạng chồng chéo, hình thức”, ông Dũng kết luận, đồng thời khuyến nghị các doanh nghiệp tư nhân thiết kế cơ chế phối hợp tổ chức Đảng theo hướng bổ trợ quản trị, tránh hành chính hóa hoạt động sản xuất kinh doanh.
Chăm lo đời sống người lao động là thước đo "tính Đảng"
Theo ông Hồ Nghĩa Dũng, tổ chức Đảng trong doanh nghiệp tư nhân có thể hình thành một “hệ miễn dịch” nội tại, giúp phòng ngừa sai phạm và kiểm soát tiêu cực. “Trong lĩnh vực hạ tầng giao thông, rủi ro không chỉ nằm ở yếu tố kỹ thuật hay tài chính, mà thường phát sinh tại những khâu nhạy cảm như giải phóng mặt bằng, vật liệu, môi trường hay quy trình nghiệm thu thanh toán. Khi cơ chế giám sát chưa đủ chặt, những ‘đường tắt’ ẩn sau áp lực tiến độ có thể đẩy doanh nghiệp vào thế bị động pháp lý và tổn hại uy tín”, ông Hồ Nghĩa Dũng chỉ ra.
Bởi vậy, ông cho rằng kiểm soát phải bắt đầu từ gốc: hồ sơ, thẩm quyền, quy trình và trách nhiệm cá nhân phải được theo dõi xuyên suốt; những phần việc chưa đủ điều kiện pháp lý cần kịp thời điều chỉnh hoặc tạm dừng để hoàn thiện, thay vì “làm trước, hợp thức hóa sau”.
Đánh giá về Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, nguyên Bộ trưởng Giao thông vận tải coi đây là điểm tựa quan trọng giúp giảm gánh nặng tuân thủ, bảo vệ người làm đúng và tạo điều kiện để doanh nghiệp nâng chuẩn quản trị. “Chỉ khi Nhà nước tháo gỡ được điểm nghẽn thể chế, doanh nghiệp tư nhân mới có thể cạnh tranh bằng năng lực thật, thay vì bằng quan hệ hay bằng cách lách luật”, ông nhấn mạnh.
Trở lại câu chuyện của Đèo Cả, cách doanh nghiệp này sử dụng các “thước đo” cụ thể để soi chiếu chất lượng quản trị được nhiều chuyên gia đánh giá cao. Những câu hỏi về môi trường làm việc, thu nhập hay kỷ luật không còn là khẩu hiệu, mà trở thành công cụ kiểm chứng hiệu quả của tổ chức Đảng bằng kết quả thực tế đối với người lao động. Khi phúc lợi và kỷ cương được cải thiện rõ rệt, “tính Đảng” không còn là khái niệm trừu tượng mà chuyển hóa thành năng lực quản trị có thể cảm nhận và đo đếm.
Năm 2015, một bộ phận người lao động của HHV từng băn khoăn rằng khi chuyển sang mô hình doanh nghiệp tư nhân, hoạt động của tổ chức Đảng liệu có chỉ còn mang tính hình thức? Tuy nhiên, thực tế sau đó cho thấy, song hành với môi trường làm việc và thu nhập ngày càng cải thiện, Đảng bộ Công ty HHV còn được tạo điều kiện thuận lợi để củng cố và phát triển cả về quy mô và chất lượng. Ông Hồ Nghĩa Dũng nhớ lại lần cùng Chủ tịch Tập đoàn Đèo Cả làm việc với Đảng bộ HHV, câu hỏi được người đứng đầu doanh nghiệp đặt ra không phải là chỉ tiêu hay khẩu hiệu, mà rất đời thường: đảng viên có môi trường làm việc tốt hơn không? Thu nhập có ổn định hơn trước không? Và câu trả lời của các đảng viên là: “tốt hơn rất nhiều”.
Với ông Hồ Nghĩa Dũng, đó chính là thước đo của “tính Đảng” trong doanh nghiệp. Khi lợi ích của người lao động được cải thiện, kỷ luật được giữ vững và các giá trị được thực thi một cách nhất quán, tổ chức đảng sẽ thực sự trở thành lực đỡ cho hoạt động quản trị. Ở góc độ thể chế, doanh nghiệp không thể đơn độc gánh chịu “chi phí” từ môi trường pháp lý phức tạp. Các dự án dài hạn chỉ được khởi động khi khung khổ pháp luật minh bạch, ít chồng chéo và có tính dự báo.
Liên quan đến Quy định 296-QĐ/TW ngày 30/5/2025 của Ban Chấp hành Trung ương về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng, doanh nghiệp tư nhân cần vận dụng như một khung kỷ luật phòng ngừa rủi ro, đồng thời tạo kênh phản ánh kịp thời thực trạng phát sinh rào cản bị “hành chính hoá” thành những thủ tục mới, gây khó cho người dân và doanh nghiệp.
Từ thực tiễn đó, nguyên Bộ trưởng Giao thông vận tải gợi mở ba “điểm kết nối” để tổ chức Đảng đồng hành cùng doanh nghiệp một cách thực chất: xây dựng quy chế phối hợp rõ ràng giữa tổ chức Đảng với Hội đồng quản trị và Ban điều hành; thiết lập cơ chế phòng ngừa rủi ro cho từng dự án nhằm cảnh báo sớm các khâu nhạy cảm; coi tổ chức Đảng là kênh tiếp nhận phản ánh nội bộ, bảo vệ người lao động, ngăn chặn lợi ích nhóm, đồng thời giám sát việc “hành chính hoá” thủ tục đầu tư phát triển kinh tế trong “kỷ nguyên mới”.
“Muốn vươn lên thành hình mẫu doanh nghiệp dân tộc, khu vực tư nhân phải xem việc tuân thủ là năng lực cạnh tranh. Khi thể chế minh bạch kết hợp với kỷ luật nội bộ nghiêm minh, doanh nghiệp sẽ đóng góp cho đất nước không chỉ bằng vốn và công nghệ, mà bằng bản lĩnh và trách nhiệm”, ông Hồ Nghĩa Dũng kết luận.
