Phần lớn những tuyến đường, ngay cả đường chính ở các quận, huyện ngoại thành, việc đánh số nhà còn... khó hiểu hơn. Không chỉ số nhà, việc đặt tên những con đường mới, thậm chí là những con đường đã có từ lâu ở TP Hồ Chí Minh cũng đang ngày càng trở nên tùy tiện, với những cái tên rất lạ và khó hiểu.
Loạn từ số nhà...
Những ai từ quê mới lên thành phố, trong tay chỉ có địa chỉ mà không có người đón hoặc hướng dẫn, thì khó có thể hỏi tìm được nhà và càng khổ hơn khi địa chỉ đó nằm ở những quận, huyện ngoại thành. Người dân các vùng này muốn hướng dẫn người thân đến nhà thì thường phải hướng dẫn cặn kẽ: Ði đường nào, đến điểm mốc nào (chẳng hạn như siêu thị, cửa hàng điện máy...). Nếu là nhà trong hẻm thì chủ nhà chỉ có nước hẹn tại một địa điểm nào đó trên đường lớn rồi ra...đón vào, bởi số nhà ở đây không theo một thứ tự quy định nào.
Ngay trên tuyến đường Trường Chinh thuộc quận Tân Phú, Tân Bình và quận 12, mặc dù đã được xây dựng cách đây hơn 10 năm và là tuyến đường có đến 10 làn xe, nhưng ngay cả mặt đường thì các số nhà có khi là số có "xẹc", tức số được đánh cho nhà trong hẻm và nhảy lung tung không theo thứ tự nào. Không chỉ vậy, số nhà trong hẻm nằm trên tuyến đường này cũng được đánh số như "ma trận" và không có thứ tự nào cả. Chẳng hạn, nhà trong hẻm 222, đường Trường Chinh, phường Tân Hưng Thuận (quận 12): Nhà liền kề với nhau, nhưng có nhà được đánh số 176/4, liền kề lại là số 176/83A... Không chỉ thế, với những nhà đã trải qua việc đổi số mới thì cũng... khó hiểu. Cạnh nhà được đánh số 222/10/42 không phải là 222/10/40 mà là 222/10/4A. Hay phía đối diện thì lại có số mới là 222/10/51, nhưng khi lùi lại ba căn nhà lại có cái địa chỉ rất khó hiểu: 222/10/12/11, bởi nó nằm cùng dãy nhà, trên cùng con hẻm. Ðó mới chỉ là cận đường chính, càng vào sâu trong hẻm và sang các đường nhánh thì số nhà càng lộn xộn, không theo một trật tự nào.
Không chỉ có đường Trường Chinh, những con đường lớn như Quang Trung (Gò Vấp, quận 12), hay Tô Ký, Nguyễn Ảnh Thủ (quận 12), Hòa Bình (Tân Phú), Lê Trọng Tấn, Tân Kì Tân Quý (Tân Bình)... cũng đều nằm trong tình trạng tương tự. Riêng những tuyến nhỏ, tuyến liên phường thì người từ nơi khác đến chỉ có nước... bó tay. Ngay cả trên hai tuyến đường Trường Sa và Hoàng Sa (quận Tân Bình, quận 3 và quận 1), các số nhà ở mặt tiền đường này đều là số xẹc và mang tên của những con đường lân cận hoặc cắt ngang như Trần Văn Ðang, Phạm Văn Hai, Lê Văn Sĩ, Trần Quang Diệu...
Sau 14 năm loay hoay thực hiện quy chế cấp và chỉnh sửa số nhà trên địa bàn với những thí điểm gây phiền hà khá nhiều cho người dân, TP Hồ Chí Minh lại vừa tiếp tục ban hành quy chế mới về đánh số và gắn biển số nhà. Theo đó, việc đánh lại số nhà sẽ được thực hiện ở khu dân cư mới xây dựng chưa đánh số nhà; khu dân cư hiện hữu nhưng số nhà không trật tự, cần sắp xếp lại cho khoa học; nhà trên các tuyến đường mới được đặt, đổi tên đường và theo yêu cầu của tổ chức, cá nhân muốn đổi lại số nhà. Người dân hy vọng ở lần thay đổi này, việc đánh lại số nhà sẽ khoa học và khả dụng hơn.
Ðến tên đường
Có những con đường ở các quận ngoại thành như Gò Vấp, quận 12, Bình Tân, quận 9 hay những huyện như Hóc Môn, Bình Chánh, Thủ Ðức... được đặt với cái tên rất kỳ lạ. Nói kỳ lạ vì có thể người dân không biết tên đó có ý nghĩa gì hoặc là tên của danh nhân nào.
Ai có dịp đi trên đường Phan Văn Hớn (Hóc Môn) đều không khỏi ngạc nhiên vì có một tấm biển chỉ tên đường mang tên: Ðường Cựu Chiến Binh Không Rác; hay ngay trên địa bàn phường Tân Thành, quận Tân Phú lại có tuyến đường mang tên: Thẩm Mỹ. Nhiều người dân thắc mắc không biết do thiếu tên danh nhân để đặt tên đường hay vì lý do gì mà tại quận Bình Tân, nhiều tuyến đường có những cái tên khó hiểu như: Liên Khu 2-5, Liên Khu 10-11, Liên Khu 16-18... Hoặc ở phần lớn các tuyến đường trong các phường thuộc quận 12, hay huyện Hóc Môn đều có những cái tên viết tắt như TMT 01, TMT 02 hay TMT 2A, TMT 14A (P. Trung Mỹ Tây, quận 12), TTH 01, TTH 02 (P. Tân Thới Hiệp, quận 12); hay TTN 01, TTN 14, TNT 17 (P. Tân Thới Nhất, quận 12); hay XTT 4, XTT 8-7A, "Tuyến 11 - 2004 Xuân T Thượng" (xã Xuân Thới Thượng, huyện Hóc Môn). Hay như địa bàn quận Gò Vấp có tới 261 tuyến đường nhưng chỉ có 50 con đường có tên, các con đường còn lại đều mang tên bằng số. Trong khi đó, khu vực trung tâm hành chính quận 9, những con đường nhỏ ngoằn ngoèo trong khu dân cư, có chiều rộng chỉ bằng một con hẻm thì được đặt tên danh nhân lịch sử lớn của đất nước như Trần Hưng Ðạo, Ngô Quyền, Hai Bà Trưng; còn những tuyến đường lớn thì có khi được đặt những cái tên nghe rất lạ. Ông Trần Văn Kha, một người dân sống lâu năm ở quận 9, thắc mắc: "Tôi không hiểu sao những người làm quy hoạch hay đặt tên đường lại sơ sài đến thế, đặt tên đường hoàn toàn không tương xứng tí nào. Lẽ ra những con hẻm nhỏ này họ chỉ cần đặt số thì họ lại đặt tên đường. Quận 9 được thành lập cách nay 12 năm, những tưởng việc đặt tên đường sẽ được bố trí một cách khoa học hơn, thì đằng này nó giống như một bức tranh hỗn tạp".
Không chỉ ngoại thành, TP Hồ Chí Minh còn "nổi tiếng" với những con đường có tên "không đụng hàng" như đường Bờ bao Tân Thắng, đường Cống Hộp, đường Cống Lở, đường Ðiện Cao Thế, đường Hông Bệnh Viện, đường Tên Lửa; hay những đường "ghi lại quá khứ" của khu vực như Rạch Bùng Binh, Kênh Nước Ðen... nằm rải rác ở các quận như Bình Thạnh, quận 6, Tân Bình và ngay cả quận 3. Bên cạnh đó, theo thống kê, TP Hồ Chí Minh có hơn 1.500 con đường được đặt tên là danh nhân văn hóa, lịch sử nhưng có đến 310 con đường trùng tên nằm ở nhiều quận, huyện khác nhau. Thậm chí, trong cùng một quận có đến hai con đường trùng tên nhau. Chẳng hạn đường Nguyễn Thị Nhỏ ở quận 11, một đường Nguyễn Thị Nhỏ ở khu vực Chợ Lớn và một đường Nguyễn Thị Nhỏ khác ở khu trường đua Phú Thọ.
Dù TP Hồ Chí Minh đã có Hội đồng đặt tên đường từ 15 năm nay, với nhiệm vụ đặt tên cho những con đường mới mở, chỉnh sửa tên những con đường trùng tên hoặc đã có tên nhưng tên đường không có ý nghĩa... Thế nhưng, hệ thống đường sá ở TP Hồ Chí Minh vẫn đang được đặt tên một cách vô tội vạ. Nhiều ý kiến cho rằng: Chẳng lẽ TP Hồ Chí Minh đã hết tên những người có công với đất nước, hay danh nhân văn hóa, hoặc Bà mẹ Việt Nam Anh hùng để có thể đặt cho những con đường? Tại sao cứ để cho những cái tên "tự đặt" bùng phát một cách tùy tiện rồi sau đó được "hợp thức hóa" để sau này phải mất nhiều thời gian, công sức để chỉnh sửa? Việc chỉnh sửa tên đường đều ảnh hưởng rất lớn đến tính ổn định của dân cư, bởi một lần điều chỉnh tên đường sẽ kéo theo hàng loạt thay đổi như chỉnh sửa hộ khẩu, giấy tờ tùy thân, hay cả điều chỉnh lại những giấy tờ quản lý từ cơ quan nhà nước.
H.M
