Liên kết viện - trường đào tạo bác sĩ chất lượng cao

Thiếu cán bộ tay nghề cao

Theo báo cáo của mười trường đại học y được giao nhiệm vụ đào tạo sau đại học các chuyên ngành lâm sàng thì từ năm 2004 đến 2008 có 9.692  bác sĩ CKI, CKII và BSNT tốt nghiệp ra trường. Trung bình  mỗi năm có gần 1.400 cán bộ y tế ở cả ba loại hình đào tạo trên (chiếm 78% tổng số cán bộ y tế tốt nghiệp sau đại học). Ðây là lực lượng cán bộ y tế có trình độ chuyên môn cao và thường đóng vai trò quan trọng trong hệ thống cung cấp các dịch vụ y tế. Tuy nhiên, số lượng cán bộ có trình độ này còn ít lại chủ yếu tập trung ở các bệnh viện tỉnh, trung ương.

Do sự phát triển chuyên môn của các bệnh viện, sự thay đổi cơ cấu bệnh tật và nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao của nhân dân cho nên số lượng bác sĩ sau đại học được đào tạo hằng năm, nhất là hệ thực hành (bác sĩ CKI, CK II và nội trú) như trên chưa đáp ứng được nhu cầu nhân lực y tế. Thống kê của Cục Quản lý khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) cho thấy, tình trạng thiếu bác sĩ ở các chuyên khoa: nhi, lao, phong, tâm thần, ung bướu... diễn ra ở nhiều địa phương, nhất là các tỉnh vùng đồng bằng sông Cửu Long, miền núi phía bắc. Ðặc biệt thiếu trầm trọng bác sĩ có trình độ CKI, CKII lâm sàng làm việc ở các bệnh viện tỉnh, huyện. Trong khi mô hình bệnh tật đang có sự dịch chuyển tập trung nhiều các bệnh thần kinh, tim mạch, ung bướu, dị ứng, xương khớp, đái tháo đường... Ðối với các bệnh này, khả năng điều trị ở tuyến dưới chưa bảo đảm, vì thế người bệnh đã chuyển tuyến trên nhiều làm tăng thêm tình trạng quá tải và ảnh hưởng chất lượng điều trị. Theo các quyết định, đề án đã được phê duyệt thì mạng lưới các cơ sở khám, chữa bệnh trong cả nước (từ tuyến huyện trở lên) đang thiếu rất nhiều cán bộ có chuyên môn tay nghề cao. Theo Quyết định phê duyệt "Quy hoạch mạng lưới khám, chữa bệnh đến năm 2010 và tầm nhìn đến năm 2020" cả nước phấn đấu đến năm 2010 có bảy bác sĩ/10 nghìn dân (năm 2010) và tám bác sĩ/10 nghìn dân (năm 2020) ước tính hiện tại thiếu năm nghìn bác sĩ. Theo đề án nâng cấp 552 bệnh viện huyện và 69 bệnh viện đa khoa khu vực, để đạt được 50% số bác sĩ của bệnh viện huyện cần có CKI (hiện tại là 33%) và 5% có CKII (hiện là 0,8%) thì cần thêm hai nghìn bác sĩ CKI và 600 CKII. Theo quyết định nâng cấp bệnh viện tỉnh cũng như các bệnh viện chuyên khoa lao, tâm thần, sản nhi, u bướu... thì cần bốn nghìn đến năm nghìn bác sĩ CKI và 600 đến một nghìn bác sĩ CKII.

Kết hợp chặt chẽ viện - trường

Ðã từ lâu, một số bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế có truyền thống kết hợp viện - trường trong đào tạo cán bộ y tế như: Bạch Mai, Phụ sản T.Ư, Nhi T.Ư, Việt - Ðức, Ða khoa T.Ư Huế, Chợ Rẫy... Tuy nhiên số lượng này vẫn còn quá ít so với nhu cầu. Việc kết hợp bệnh viện với nhà trường trong đào tạo các hệ chuyên khoa sau đại học là yêu cầu bắt buộc và mang đậm tính đặc thù của loại hình đào tạo sau đại học định hướng thực hành. Ngành y tế xác định tăng cường kết hợp bệnh viện - nhà trường là khâu đột phá trong đào tạo đội ngũ chuyên khoa giỏi. Việc kết hợp đó vừa thực hiện phương châm "học đi đôi với hành" vừa nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh kết hợp nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực. Các bệnh viện có điều kiện nâng cao năng lực cán bộ và cập nhật kiến thức mới. Còn các trường có điều kiện nâng cao chất lượng đào tạo thực hành chẩn đoán, điều trị, chăm sóc người bệnh.

Thực tế cho thấy, năng lực và vai trò của các bệnh viện chuyên khoa trung ương, đầu ngành trong đào tạo các loại hình đào tạo sau đại học đặc thù là rất lớn, thậm chí quyết định đến chất lượng thực hành tay nghề của các học viên. GS, TS Trương Việt Dũng, Vụ trưởng Khoa học đào tạo (Bộ Y tế) cho rằng: Ðã đến lúc Bộ Y tế xem xét lại vai trò, vị trí các bệnh viện, từ chỗ "phối hợp với các trường đại học" thành "chủ trì tổ chức đào tạo". Tuy nhiên giai đoạn đầu cần triển khai thí điểm ở một số bệnh viện có đủ điều kiện quy định. Ðể bảo đảm tính pháp lý và tính chuyên nghiệp trong quản lý đào tạo, các trường đại học hiện được giao nhiệm vụ đào tạo sau đại học sẽ là đơn vị phối hợp trong tuyển sinh, quản lý và đào tạo một số chứng chỉ cơ sở, môn học hỗ trợ; tổ chức thi hoặc xét tuyển cũng như thi và cấp bằng tốt nghiệp cùng bệnh viện.

TS Nguyễn Quốc Triệu, Bộ trưởng Y tế khẳng định: Bệnh viện là đơn vị phối hợp không thể thay thế trong quá trình đào tạo nguồn nhân lực. Khi mối quan hệ kết hợp viện - trường hiệu quả, sẽ đào tạo được nhiều nguồn nhân lực y tế có chất lượng cao, tay nghề thật sự ngang bằng với bằng cấp thì ngành y tế sẽ xây dựng được các trung tâm y tế chuyên khoa sâu ở Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Cần Thơ và miền trung nhằm đáp ứng nhu cầu khám, chữa bệnh ngày càng lớn của nhân dân. Ðể có thể phát huy hết những ưu điểm của việc kết hợp viện - trường trong đào tạo nguồn nhân lực, tới đây Bộ Y tế sẽ triển khai thí điểm việc giao nhiệm vụ đào tạo cán bộ y tế sau đại học cho một số bệnh viện. Trên cơ sở đó sẽ hoàn thiện về cơ chế, chính sách để mở rộng ra các bệnh viện (được phép đào tạo) khác.

TRUNG HIẾU