Phát triển toàn diện thế hệ trẻ Việt Nam - Kiến tạo nguồn lực cho kỷ nguyên mới

Hội thảo là dịp để các chuyên gia, cơ sở giáo dục, nhà quản lý đến từ Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ cùng nhau chia sẻ, thảo luận, tháo gỡ những khó khăn, đề ra các giải pháp, đề xuất các chính sách phù hợp, hướng đến mục tiêu phát triển toàn diện thế hệ trẻ Việt Nam theo tinh thần Nghị quyết số 71 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo và Nghị quyết số 72 về một số giải pháp đột phá tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

“Van xả” áp lực tâm lý học đường

Theo Ban tổ chức, bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe cho trẻ em, học sinh, sinh viên đóng vai trò rất quan trọng trong sự phát triển toàn diện về thể chất, trí tuệ và tinh thần của thế hệ trẻ, thế hệ tương lai của đất nước.

Hiện nay, nhiều nước trên thế giới đã lấy trường học là nơi để tập trung nâng cao sức khỏe, thay đổi hành vi lối sống cho thế hệ tương lai của đất nước thông qua việc phát triển giáo dục thể chất, rèn luyện sức khỏe, kỹ năng sống, đặc biệt là truyền thông, giáo dục về dinh dưỡng và bảo đảm dinh dưỡng hợp lý, kết hợp với tăng cường các hoạt động thể lực.

Đại diện Trường tiểu học Phương Mai (Hà Nội) chia sẻ, một trí tuệ minh mẫn chỉ có thể tồn tại trong một cơ thể khỏe mạnh. Học sinh tiểu học hiện nay đang đối mặt với chương trình học tập đòi hỏi sự tập trung cao. Các hoạt động thể thao học đường đóng vai trò như một “van xả” áp lực tâm lý. Khi tham gia vận động, học sinh được giải phóng năng lượng, giúp não bộ được nghỉ ngơi tích cực, từ đó các em quay trở lại bàn học với tâm thế hứng khởi và khả năng ghi nhớ tốt hơn.

Thực tế cho thấy, trường học chính là cái nôi đầu tiên để phát hiện những năng khiếu tiềm ẩn. Qua những giờ học thể dục hay những buổi sinh hoạt câu lạc bộ, giáo viên sẽ nhận diện được những học sinh có tố chất đặc biệt. Đây chính là những “hạt giống” cần được nhà trường và gia đình phối hợp ươm mầm, tạo điều kiện để các em trở thành những tài năng thể thao cho đất nước trong tương lai.

Kiến thức dinh dưỡng hợp lý được nhà trường lồng ghép thông qua các hoạt động ngoại khóa, bài học trên lớp giúp nâng cao nhận thức cho học sinh. Bên cạnh đó, trường cũng chủ động xây dựng thực đơn học đường cân đối, đầy đủ dưỡng chất, kiểm soát an toàn thực phẩm từ nguồn cung đến hoạt động chế biến.

Mặc dù vậy, tình trạng học sinh bị cận thị, cong vẹo cột sống hay béo phì do thiếu vận động đang có xu hướng gia tăng. Thể trạng của nhiều học sinh còn khá yếu, sức bền kém, dễ mệt mỏi khi tham gia các hoạt động tập thể đòi hỏi cường độ cao.

Một thực tế đáng lo ngại là thay vì tham gia các hoạt động thể dục thể thao tích cực, nhiều học sinh lại dành phần lớn thời gian rảnh để xem điện thoại hoặc chơi game. Thói quen này không chỉ gây hại cho thị lực mà còn khiến các em trở nên thụ động, thiếu đi sự tương tác trực tiếp với bạn bè.

“Đặc thù của các trường học vùng nội thành là diện tích sân bãi không quá rộng rãi. Đây là một thiệt thòi lớn, khiến việc tổ chức các hoạt động thể thao quy mô lớn thường gặp khó khăn về không gian, đôi khi làm giảm đi sự hào hứng muốn được vận động tự do của học sinh…”, đại diện Trường tiểu học Phương Mai nêu quan điểm.

Nâng cao sức khỏe học sinh, sinh viên

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, trong quá trình phát triển đất nước, Đảng và Nhà nước ta luôn coi nhiệm vụ bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe trẻ em, học sinh, sinh viên là nhiệm vụ đặc biệt ưu tiên. Nhiều chương trình, đề án về chăm sóc sức khỏe trẻ em, học sinh, sinh viên được ban hành và tổ chức triển khai.

Việc triển khai, thực hiện các chương trình và đề án về chăm sóc sức khỏe học sinh đã mang lại hiệu quả và có tác động tích cực, đặc biệt là đối với trẻ em, học sinh, sinh viên.

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe học sinh, sinh viên còn nhiều hạn chế, bất cập, khó khăn, thách thức, nhiều chỉ tiêu cơ bản chưa đạt so với mục tiêu đề ra, dẫn đến công tác bảo vệ, chăm sóc sức khỏe của học sinh, sinh viên, dinh dưỡng hợp lý và tăng cường các hoạt động thể lực trong các cơ sở giáo dục vẫn chưa thật sự được bảo đảm.

Tình hình bệnh tật học đường vẫn diễn biến phức tạp và có xu hướng gia tăng. Nước ta hiện còn phải đối mặt với gánh nặng kép về dinh dưỡng ở tuổi tiền tiểu học và tiểu học, ở cả vùng nông thôn và thành thị, tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi (chiều cao theo tuổi) ở trẻ em, học sinh vẫn còn ở mức cao.

Ở các vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn, bữa ăn trẻ em, học sinh còn thiếu về số lượng, mất cân đối về chất lượng. Còn tại các vùng đô thị, tình trạng ăn uống bất hợp lý đang trở thành phổ biến, ăn thừa năng lượng, tiêu thụ nhiều chất béo, đường, muối và các loại thực phẩm chế biến sẵn có đậm độ năng lượng cao, nhiều acid béo, chỉ số đường huyết cao, nghèo vi chất dinh dưỡng và chất xơ, ít ăn rau và trái cây, thiếu vận động thể lực.

Bên cạnh đó, sức khỏe và thể chất trẻ em, học sinh, sinh viên hiện nay còn nhiều hạn chế, “thể chất, sức khỏe tổng thể và chiều cao trung bình của thanh niên, vẫn tồn tại một khoảng cách rõ rệt so với các nước trong khu vực và các nước phát triển trên thế giới”.

Nhằm tạo chuyển biến mạnh mẽ, đột phá để phát triển giáo dục, đào tạo và bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe Nhân dân, Trung ương Đảng, Bộ Chính trị đã ban hành nhiều chủ trương, giải pháp chỉ đạo, trong đó có các nhiệm vụ, giải pháp trực tiếp về sức khỏe học đường.

Tại Nghị quyết số 71/NQ-TW của Bộ Chính trị đã xác định các nhiệm vụ: “Ban hành quy định của pháp luật để nâng cao dinh dưỡng học đường và thể chất người Việt Nam”; “Tập trung nguồn lực đầu tư môi trường rèn luyện thể chất”.

Nghị quyết số 72/TW đã đề quan điểm xuyên suốt: “Đề cao ý thức phòng bệnh, lối sống lành mạnh, xây dựng văn hóa sức khỏe trong Nhân dân”, “Chuyển mạnh từ tư duy tập trung khám bệnh, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh, chú trọng bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe toàn diện, liên tục theo vòng đời”; “Lấy phòng bệnh làm ưu tiên hàng đầu”.

Một trong những nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm là: “Triển khai có hiệu quả Chương trình chăm sóc sức khỏe học đường. Triển khai thường xuyên công tác tuyên truyền, giáo dục, tư vấn, phổ biến kiến thức về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe, đặc biệt là đối với trẻ em, thanh niên. Đẩy mạnh giáo dục thể chất trong nhà trường; đưa nội dung giáo dục sức khỏe, dinh dưỡng vào chương trình giáo dục ở các cấp học phù hợp”…