Lào Cai - thành phố trẻ biên cương

Tháng Tám, trời thu biên giới Lào Cai xanh thắm, đứng trên cầu Cốc Lếu, nhìn về thành phố Lào Cai cảm nhận thấy sự hồi sinh mạnh mẽ của vùng đất biên cương, nơi 14 dân tộc anh em chung sống.

Thành phố Lào Cai hiện có 12 phường, 5 xã, số dân hơn 10 vạn, nằm ngay sát đường biên giới Việt Nam - Trung Quốc. Từ xa xưa, nhân dân các dân tộc nơi đây đã lập nên những chiến công vang dội đấu tranh chống ngoại xâm, gìn giữ nền độc lập dân tộc.

Sử sách còn ghi: Năm 1257, Quốc công Tiết chế Trần Hưng Ðạo đã chỉ huy quân đội Ðại Việt phòng thủ ở Lào Cai, ba lần đánh tan giặc Nguyên - Mông. Ðền Thượng uy nghi trên đồi Hỏa Hiệu, soi bóng xuống dòng Nậm Thi, được Nhà nước xếp hạng di tích lịch sử quốc gia, trở thành điểm du lịch thu hút du khách trong nước và ngoài nước, nhất là khách du lịch từ Hà Khẩu - Trung Quốc. Là vùng đất mang truyền thống cách mạng, chi bộ Vân - Quý là cơ sở cách mạng đầu tiên tại thị trấn Hà Khẩu và TP Lào Cai.

Tám mươi mốt phố, phường của thành phố hôm nay mang tên những địa danh căn cứ địa cách mạng, những chiến sĩ cộng sản kiên trung đã hy sinh cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, như: Trần Hợp, Hoàng Sào, Kim Tân, Duyên Hải..., nhắc nhở thế hệ hôm nay ghi nhớ, khắc sâu truyền thống anh hùng của quê hương.

Từ khi Chính phủ cho phép xây dựng khu kinh tế mở ngay tại cửa khẩu Lào Cai, cùng với những chính sách ưu đãi khác, đã tạo động lực quan trọng đẩy nhanh tốc độ xây dựng cơ sở hạ tầng, khai thác hiệu quả mũi nhọn kinh tế cửa khẩu được coi là lợi thế lớn của Lào Cai trong phát triển kinh tế - xã hội, hội nhập kinh tế quốc tế.

Ðể thực hiện ý tưởng quy hoạch xây dựng một cửa khẩu quốc tế hiện đại - văn minh, xứng đáng vai trò là cửa ngõ của hành lang kinh tế Hải Phòng - Hà Nội - Lào Cai - Côn Minh, trong chiến lược hai vành đai, một hành lang xuyên Á của các nước tiểu vùng sông Mê Công, Ðảng bộ, chính quyền và nhân dân TP Lào Cai đã mạnh dạn đập bỏ, chuyển cả một dãy phố dài hàng trăm hộ dân cư trên đường Nguyễn Huệ, dành đất và không gian xây dựng Trung tâm thương mại cửa khẩu. Ðứng ở đầu cầu Hồ Kiều, nhìn thấy khu cửa khẩu Lào Cai rộng thoáng, nguy nga, hiện đại hơn. Chi cục phó Hải quan cửa khẩu Lào Cai Vũ Minh Vấn cho biết:

Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua cửa khẩu Lào Cai năm 2005 đạt 213 triệu USD, tăng gấp hơn 20 lần so với khi mới tái lập tỉnh (năm 1991). Hai khu công nghiệp sạch và một khu thương mại nằm ngay sát bờ sông Hồng, bên cạnh cây cầu Kim Thành là cây cầu thứ năm bắc qua sông Hồng ở Lào Cai, vừa khởi công giữa tháng 6 vừa qua, đang nhộn nhịp thi công. Theo kế hoạch đến cuối năm 2007, cây cầu hoàn thành sẽ nối thông hai khu thương mại tự do Kim Thành (Việt Nam) và Bắc Sơn (Trung Quốc), tạo nên khu thương mại sầm uất, thông thoáng ở khu vực biên giới phía bắc, góp phần tích cực thúc đẩy tốc độ tăng trưởng thương mại giữa Việt Nam và Trung Quốc, đạt mục tiêu 10 tỷ USD đến năm 2010.

Khu thương mại Kim Thành có tổng diện tích 152 ha, ở đây bao gồm các công trình đầu mối như: cảng sông, kho tàng, bến bãi; các công trình thương mại như: Siêu thị, Hội chợ triển lãm, ngân hàng; các công trình dịch vụ sinh hoạt, văn hóa, vui chơi giải trí...

Hiện đã có 23 nhà đầu tư đăng ký kinh doanh tại đây với tổng số vốn đầu tư 726 tỷ đồng, trong đó có bốn nhà đầu tư nước ngoài. Phía bắc và phía đông thành phố là hai khu công nghiệp sạch Bắc Duyên Hải và Ðông Phố Mới, với tổng diện tích 450 ha. Trưởng ban quản lý các cụm công nghiệp Lào Cai Thái Bình Nguyên cho biết, các nhà đầu tư đã đăng ký lấp đầy 70% các khu công nghiệp, có gần chục nhà máy đã đi vào hoạt động, sản xuất đồ điện tử, thép khung định hình, gỗ ván ép, bao bì, thức ăn gia súc...

Ðiểm nhấn của TP Lào Cai hôm nay là khu đô thị mới rộng hàng trăm ha, nằm về phía nam. Ðại lộ chính mang tên Trần Hưng Ðạo rộng 60 m, với tám làn xe cơ giới, chạy dài gần 10 km cùng với hệ thống đường xương cá, điện, hệ thống thoát nước hoàn chỉnh. Tại đây, tỉnh Lào Cai đang tập trung xây các tiểu khu đô thị số 1, 2 theo cơ chế đổi đất lấy hạ tầng; xây dựng 19 công trình hợp khối cao tầng, đến cuối năm 2007 sẽ chuyển toàn bộ khu hành chính của tỉnh về khu đô thị mới, dành không gian phía trước cho phát triển kinh tế cửa khẩu, thương mại và du lịch.

Chúng tôi đến thăm gia đình lão đồng chí Mã Văn Sinh, người dân tộc Tày - một trong số những đảng viên đầu tiên của Chi bộ đảng nông thôn đầu tiên được thành lập ở Lào Cai, năm nay đã 74 tuổi, hiện đang sống ở phường Bình Minh.

Trong căn nhà rộng rãi, khang trang, bên đàn cháu nội, ngoại quây quần, lão đồng chí cười thật tươi: "Tôi chỉ mong mình sống đến trăm tuổi để tiếp tục được thấy quê hương đổi thay như một giấc mơ. Trước đây chỉ là một làng nhỏ nghèo, thế mà nay đã thành phường, thành phố cả rồi".

Bí thư đảng ủy phường Trịnh Ðức Nhật cho biết: Từ xã chuyển lên phường mới hơn một năm, phường Bình Minh đã có 100% số nhà ở được kiên cố hóa, 80% số gia đình có ti-vi, xe máy. Cũng là ruộng cũ nhưng nông dân không cấy lúa nữa mà chuyển sang chuyên canh rau và hoa cao cấp, hình thành vành đai rau xanh và thực phẩm cung cấp khu đô thị mới và vùng mỏ Apatít Cam Ðường. Cuộc sống đã khá lên nhiều nhờ cách làm ăn mới, bắt nhịp với thị trường.

Cuộc sống mới đang bừng sáng trên thành phố trẻ Lào Cai. Tuy nhiên chặng đường phía trước cũng còn nhiều thử thách. Ông Cao Ðức Hải - Bí thư Thành ủy Lào Cai cho biết: Trình độ dân trí nhìn chung còn thấp, chưa tương xứng với tốc độ phát triển đô thị; thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao; đội ngũ cán bộ chưa ngang tầm, nhất là cán bộ cơ sở xã, phường; tệ nạn nghiện hút chưa giảm; tai nạn giao thông chưa được kiềm chế... Ðể phát triển nhanh mà bền vững, phải chú trọng yếu tố con người...

Lào Cai, thành phố trẻ  biên cương đang vượt lên khó khăn, xứng đáng là cửa ngõ phía bắc đất nước trong tiến trình hội nhập.