Những mô hình hiệu quả
Chỉ tính trong giai đoạn 2011-2015, nông nghiệp công nghệ cao (NNCNC) tại tỉnh Lâm Đồng đã có sự phát triển vượt bậc về năng suất, thu nhập và chất lượng sản phẩm trở thành “điểm sáng” về sản xuất NNCNC trong cả nước. Tư duy làm nông kiểu mới đã lan tỏa đến những vùng sâu, vùng đồng bào dân tộc thiểu số địa phương.
Dưới chân núi Lang Biang, huyện Lạc Dương, đã xuất hiện nhiều nhà kính trồng rau, hoa công nghệ cao của đồng bào dân tộc thiểu số. Đang thu hoạch những đóa hoa hồng chuẩn bị hàng hóa theo đơn đặt hàng, anh Păng Ting Sin (dân tộc Cơ Ho), thổ lộ: “Trên mảnh vườn hơn 5.000 m2 trước đây trồng lúa nước của cha mẹ để lại, mình đã mạnh dạn vay vốn để làm nhà kính. Tất cả quy trình sản xuất hoa đều khép kín, có hệ thống tưới nước và tưới phân tự động”. Giờ đây, vườn hoa hồng của Păng Ting Sin đã cho thu nhập hàng trăm triệu đồng/năm. Và mô hình sản xuất này đã trở thành địa chỉ cho các hộ đồng bào dân tộc tại địa phương học hỏi.
Là doanh nghiệp đầu tiên ở Việt Nam có chứng nhận GlobalGAP trong sản xuất rau theo tiêu chuẩn quốc tế, sản phẩm của Công ty Đà Lạt GAP đã có mặt trên thị trường quốc tế. “Trước khi lập công ty riêng, tôi may mắn được làm việc trong một công ty sinh học hữu cơ, thuộc nguồn vốn đa quốc gia và tư duy về “nông nghiệp sạch”, nông nghiệp hàng hóa đã hình thành từ đó” - Giám đốc Công ty Đà Lạt GAP Lê Văn Cường chia sẻ. Từ 1,5 ha sản xuất ban đầu, Đà Lạt GAP mở rộng lên thành 11 ha, với sản lượng hơn 800 tấn rau/năm. Hầu hết các loại rau đều sản xuất trong nhà kính hiện đại. Hằng năm, hơn 40% số sản phẩm của Đà Lạt GAP được xuất khẩu qua hợp đồng, còn lại được bán trực tiếp tại thị trường trong nước. Các nông trại, nhà vườn ở Lâm Đồng đang có sự thích nghi nhanh chóng, nhu cầu sử dụng các sản phẩm rau an toàn ngày càng cao từng bước chuyển sang trồng rau theo hướng an toàn như VietGAP.
Năm 2003, nhận thấy việc sản xuất nhỏ lẻ, manh mún gặp nhiều rủi ro, bảy nông dân ở Đà Lạt đã hợp sức, thành lập HTX Dịch vụ Nông nghiệp tổng hợp Anh Đào (Anh Dao Co-op), với vốn ban đầu 100 triệu đồng, cùng 12 ha đất sản xuất. Nhờ kịp thời đổi mới tư duy sản xuất, kinh doanh, giờ đây HTX đã liên kết với hàng chục hộ nông dân, mở rộng diện tích sản xuất rau theo tiêu chuẩn VietGAP lên hơn 270 ha. Chủ tịch HĐQT Anh Dao Co-op Nguyễn Công Thừa cho biết: “Năm 2014, chúng tôi cung cấp ra thị trường hơn 50 nghìn tấn rau các loại, chủ yếu qua hệ thống siêu thị, các chuỗi nhà hàng và khách sạn hạng sao; doanh thu hơn 180 tỷ đồng, nhiều xã viên đạt thu nhập đến 1,2 tỷ đồng”. Vào tháng 5-2014, hai công-ten-nơ đầu tiên đưa 30 tấn rau Đà Lạt đến xứ sở kim chi. Đây là chuyến hàng đánh dấu bước đầu của sự hợp tác giữa Anh Dao Co-op với Tập đoàn đa lĩnh vực CJ Group của Hàn Quốc. Theo thỏa thuận, mỗi tháng Anh Dao Co-op cung cấp 60 tấn rau sang thị trường Hàn Quốc, mở ra triển vọng mới trong hành trình phát triển nông nghiệp hàng hóa của mô hình liên kết sản xuất NNCNC.
Chúng tôi đến trang trại sản xuất hoa lan của gia đình anh Nguyễn Xuân Trường, tại xã Tu Tra, huyện Đơn Dương, để nghe câu chuyện về “giấc mơ hoàng lan” của nông dân, doanh nhân 38 tuổi này. Từ miền quê Thanh Hóa vào Lâm Đồng kiếm kế sinh nhai, giờ đây, ông chủ của Công ty TNHH thương mại - dịch vụ Trường Hoàng đã sở hữu trang trại lan hồ điệp hơn 2,6 ha, với hệ thống nhà kính hiện đại nhất tại tỉnh Lâm Đồng.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Phạm S cho rằng, nhận thức của doanh nghiệp và nông dân về NNCNC là tất yếu, là sự sống còn trong phát triển kinh tế nông thôn, xây dựng nông thôn mới, chứ không còn ở mô hình nghiên cứu, do đó luôn có cách làm sáng tạo để khai thác tối ưu tiềm năng, thế mạnh của địa phương. Từ những kết quả đó, Lâm Đồng được T.Ư đánh giá là tỉnh đứng đầu cả nước về NNCNC.
Chọn “khâu đột phá”
Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Lâm Đồng trong hai nhiệm kỳ qua đã xác định, phát triển NNCNC là một trong những khâu đột phá, nhằm phát huy lợi thế các loại nông sản có giá trị kinh tế cao, đồng thời từng bước tái cơ cấu ngành nông nghiệp, tạo sự gắn kết giữa sản xuất nông nghiệp với sản xuất công nghiệp và dịch vụ. Hơn mười năm thực hiện, hiện diện tích nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đạt hơn 43 nghìn ha, chiếm gần 16% diện tích đất nông nghiệp, góp phần đưa giá trị sản xuất nông nghiệp của tỉnh đạt 145 triệu đồng/ha/năm. Riêng diện tích sản xuất NNCNC cho doanh thu bình quân đạt gấp hơn hai lần, trong đó, nhiều diện tích cây trồng ứng dụng công nghệ cao đạt từ 500 triệu đồng đến ba tỷ đồng/ha/năm. Nhiều doanh nghiệp đầu tư sản xuất con giống, cá nước lạnh thương phẩm trên diện tích 50 ha tại Lâm Đồng, với sản lượng đạt 500 tấn/năm; 50 cơ sở nuôi cấy mô thực vật, sản xuất hơn 30 triệu cây giống gốc invitro, hơn 200 vườn ươm sản xuất khoảng hai tỷ cây giống thương phẩm để phục vụ sản xuất; 36 doanh nghiệp, tổ chức (phối hợp với 15.300 hộ gia đình) và 83 cơ sở, hộ nông dân được cấp chứng nhận sản xuất theo tiêu chuẩn chất lượng GlobalGAP, VietGAP, Organic, 4C… với diện tích sản xuất hơn 40 nghìn ha.
Hiện, tỉnh Lâm Đồng có 16 nhãn hiệu, chủ yếu là nông sản đã được đăng ký bảo hộ. Trong đó, thương hiệu Rau Đà Lạt, Hoa Đà Lạt, Trà B’Lao, Cà-phê Di Linh… bước đầu phát huy hiệu quả và xây dựng được uy tín trên thị trường. Các sản phẩm NNCNC Lâm Đồng gắn các chứng nhận chỉ dẫn địa lý, được phân phối trong hệ thống các siêu thị có uy tín trong nước như: Coop Mart, BigC, Metro, đồng thời bước ra thị trường xuất khẩu rộng lớn.
Thời gian qua, Lâm Đồng đã tổ chức thực hiện 39 đề tài nghiên cứu phục vụ NNCNC, xây dựng và phê duyệt năm đề án quy hoạch về vùng sản xuất rau, chè tập trung; nuôi cá nước lạnh, sản xuất cà-phê, lúa; hoa, cây đặc sản và dự án khu công nghệ sinh học, NNCNC Đà Lạt. Đặc biệt, Lâm Đồng đang phối hợp với tổ chức JICA thực hiện Dự án xây dựng mô hình phát triển nông nghiệp theo cách tiếp cận đa ngành và cải thiện môi trường đầu tư trong nông nghiệp. Đây là cơ hội để ngành nông nghiệp tỉnh Lâm Đồng tiếp tục “cất cánh” trong giai đoạn mới. Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Phạm S: “Các doanh nghiệp, nhà nông đã lựa chọn, đầu tư công nghệ, thiết bị phù hợp; xây dựng quy trình canh tác đạt tiêu chuẩn sản xuất NNCNC. Do đó, các công nghệ tiên tiến trên thế giới được chuyển giao và áp dụng có hiệu quả, như công nghệ sinh học, thông tin, tưới nhỏ giọt, thủy canh và công nghệ sau thu hoạch…”.
Hiện thực hóa chủ trương
Chủ động hợp tác quốc tế, tạo môi trường thông thoáng, minh bạch nhằm thu hút đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn, trong ba năm gần đây, tỉnh Lâm Đồng đã thu hút 67 doanh nghiệp đầu tư vào NNCNC, với tổng vốn đầu tư 4.640 tỷ đồng, chiếm 35% nguồn lực thực hiện chương trình NNCNC. Cùng với các dự án FDI đã đầu tư, mới đây, tỉnh đã cấp giấy chứng nhận đầu tư Dự án sản xuất giống rau chất lượng cao lớn nhất Đông - Nam Á của Tập đoàn tài chính Bejo - Hà Lan, có giá trị đầu tư 9,5 triệu ơ-rô; dự án nghiên cứu và nhân giống hoa cao cấp lớn nhất Việt Nam của Dalat Hasfarm, với tổng kinh phí 1,5 triệu USD; phối hợp với tỉnh Đông Flanders (Bỉ) triển khai dự án xây dựng khu trung tâm công nghệ cao canh tác rau, hoa, cây cảnh trong nhà kính...
Trong tương lai, Lâm Đồng đặt mục tiêu chiến lược trở thành trung tâm sản xuất rau, hoa mang tầm khu vực; trung tâm cà-phê Arabica của Việt Nam, vùng chè ô-long năng suất cao nhất thế giới, là “thủ đô” sản xuất đông trùng hạ thảo của Đông - Nam Á; trung tâm sản xuất cây giống invitro, cây dược liệu của trong nước, quốc tế… Theo Phó Chủ tịch Phạm S, một trong những mục tiêu lớn được đặt ra là, xây dựng Lâm Đồng trở thành tỉnh NNCNC của cả nước, tiến đến trở thành tỉnh có nền sản xuất nông nghiệp hiện đại và bền vững.
Để hiện thực hóa mục tiêu chiến lược trên, đồng thời phát huy tiềm năng, thế mạnh, tỉnh Lâm Đồng cần thực hiện quyết liệt hơn về cải cách hành chính, chủ động thu hút và ưu đãi đầu tư; xây dựng và bảo vệ thương hiệu nông sản; quan tâm đến hoạt động nghiên cứu, chuyển giao khoa học - công nghệ, đẩy mạnh chuỗi liên kết sản xuất - kinh doanh; tiếp tục phát huy năng suất, chất lượng một số cây trồng có lợi thế so sánh quốc gia, quốc tế; chủ động hội nhập…
Lĩnh vực nông nghiệp được khẳng định là một trong những “trụ cột” phát triển kinh tế ở Lâm Đồng. Và khi những “điểm nghẽn” được khơi thông, sẽ tạo đường băng cất cánh cho mục tiêu, đưa Lâm Đồng trở thành tỉnh có nền nông nghiệp hiện đại và bền vững.
“Chương trình NNCNC đã thúc đẩy ngành nông nghiệp tỉnh Lâm Đồng phát triển cả về trình độ và quan hệ sản xuất. Tỷ trọng giá trị sản xuất NNCNC đạt 30% giá trị ngành nông nghiệp của tỉnh; năng suất, giá trị sản phẩm cây trồng, vật nuôi khi áp dụng công nghệ cao tăng bình quân từ 25 đến 30%”.
“Lâm Đồng hiện có bốn doanh nghiệp được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn công nhận là “Doanh nghiệp NNCNC”, trong số 16 doanh nghiệp trên cả nước, gồm Công ty CP Công nghệ Sinh học Rừng Hoa Đà Lạt, Công ty TNHH AgriVINA, Công ty TNHH Đà Lạt GAP, Công ty TNHH Dịch vụ thương mại Trường Hoàng”.
