Làm ăn thời buổi khó: Vừa “cày cuốc”, vừa hy vọng

Khó khăn đã được dự báo

Ba tháng trước, TS Phan Thanh Hà, Phó Vụ trưởng Tài chính-tiền tệ thuộc Bộ Kế hoạch và đầu tư cho rằng, chỉ số CPI tháng 6 lần đầu tiên giảm sau 38 tháng là “không bình thường, nhưng không đáng ngại, mà chỉ lo lạm phát quay trở lại”.

Khi đó, bà Phan Thanh Hà đồng tình với khuyến cáo của IMF rằng: “Việt Nam không nên nới lỏng tín dụng quá nhanh”. Điều này tốt với doanh nghiệp nhưng lại không tốt với hệ thống ngân hàng vì việc nới nhanh tín dụng có thể đẩy ngân hàng vào chỗ lấy tiền của người gửi sau trả lãi cho người gửi trước, hoặc chỉ cho vay trong nội bộ hệ thống giữa các ngân hàng, trong khi lại không cho vay ra được.

Bà giải thích: “Cứ như vậy thì sớm muộn hệ thống ngân hàng cũng sụp đổ. Điều này đã và đang diễn ra ở châu Âu nên IMF cảnh báo Việt Nam là có ý như vậy”.

Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 9-2012 đã tăng vọt 2,2% so với tháng trước. Theo các chuyên gia thì đây là điều khá bất thường so với tháng 9 hằng năm. Theo các số liệu của Tổng cục Thống kê có thể thấy nguyên nhân CPI tăng tháng 9 tăng khá mạnh là do Bộ Y tế có quyết định cho các bệnh viện tăng giá thuốc và dịch vụ y tế, khiến chỉ số giá nhóm này đã tăng tới 17,02%, trong đó dịch vụ y tế tăng tới 23,87% so với tháng 8. Tháng 9 cũng là tháng khai giảng năm học mới nên nhóm giáo dục cũng có mức tăng cao 10,54%. Giá xăng tăng cũng khiến nhóm Nhà ở và vật liệu xây dựng, bao gồm tiền thuê nhà ở, điện nước, chất đốt, và vật liệu xây dựng có mức tăng 2,18% so với tháng trước.

Tiết kiệm chi tiêu, không chỉ hô mồm!

Ông Mai Văn Yên – Phó Tổng giám đốc Công ty CP Xi Măng Hà Tiên 1 “kể khổ”: Từ đầu năm đến nay, công ty chỉ bán được 2,5 triệu tấn xi măng. Sản lượng mục tiêu trong năm nay bị hạ từ năm triệu tấn xuống còn 4,4 triệu tấn.

Ông Mai Văn Yên giải thích, Chính phủ cắt giảm đầu tư công để ổn định kinh tế vĩ mô đã làm giảm nhu cầu tiêu thụ xi măng. Trong khi đó, các ngân hàng thương mại trong một thời gian dài đã đẩy lãi suất lên cao, khiến các doanh nghiệp tiếp cận vốn khó khăn. Đặc biệt, giá xăng dầu tăng liên tục càng đẩy chi phí sản xuất tăng cao. Riêng Hà Tiên 1 lại rơi đúng vào thời điểm phải trả lãi ngân hàng sau khi đầu tư hai dự án lớn gần 7000 tỷ đồng, lại phải gánh thêm 540 tỷ đồng của một dự án từ trước khi sáp nhập vào Hà Tiên 1.

Đứng trước dồn dập những khó khăn, công ty này đã quyết định phải tăng giá xi măng để bù đắp, nhưng lại vấp phải sự cạnh tranh quyết liệt từ những nhà sản xuất xi măng nhỏ lẻ không tăng giá. Ông Yên nói: “Điều này khiến chúng tôi phải trả một cái giá quá đắt là mất thị phần nên sau đó lại phải có ‘cuộc chiến’ để giành lại”. Ông Yên thêm: “Lãi suất vừa giảm khiến DN dễ thở hơn, nhưng giá xăng dầu lại tiếp tục tăng đã kéo chi phí sản xuất của chúng tôi tăng cao”.

Sau nhiều cuộc họp tìm đường ra, Hà Tiên 1 chọn khâu sát sườn nhất là thực hành tiết kiệm. Khoản nợ 1900 tỷ đồng buộc công ty kiểm soát chặt chi phí, áp dụng công nghệ quản lý và sản xuất thông minh.

“Năm nay cam kết tiết kiệm 100 tỷ đồng, nhưng không phải chỉ hô mồm. Chúng tôi chỉ rõ mỗi đơn vị thành viên phải cắt giảm cụ thể ở phần nào”-Ông Mai Văn Yên cho biết:

Vị Phó giám đốc này giải thích thêm: “Ông” than, “ông” điện thì không cho chậm tiền, chúng tôi phải lập phương án dự phòng, dồn tiền mua than dự trữ…để bảo đảm sản xuất”. Và để có tiền chi cho sản xuất, công ty này phải ưu tiên cho những đơn vị nào, chỗ nào có khả năng sinh lời nhất, lấy ngắn nuôi dài. Dự án nào chỉ là “đón đầu” như gạch chưng áp thì công ty cho cổ phần để xã hội hóa vốn.

Nhấn mạnh đến vấn đề vốn, ông Yên đặt câu hỏi: “Có lợi nhuận nào mà làm ra 100 đồng thì phải trả lãi ông ngân hàng đến mười mấy phần trăm?”. Tuy nhiên ông cũng rằng, khoảng ba tháng nay, lãi suất mới đã giảm xuống 15%, nên xem xét đầu tư có nhiều cái lợi cục bộ vì có những khoản đầu tư vẫn sinh lời tốt.

Ông Yên nói: “Mừng nhất là đến thời điểm này chưa ai phải mất việc. Năm nay hy vọng vẫn thoát hiểm được, trả nợ được nhưng lợi nhuận sẽ bằng không”. Ông Yên chốt lại: “Cạnh tranh rất quyết liệt, ‘mảng võ’ của chúng tôi đến đây cũng đã cạn rồi, lo nhất là bao giờ kinh tế vĩ mô ổn định được?”

Phải cố gắng, rồi cũng sống được thôi

Ngày 11-9, trên đường ra sân bay Nội Bài, một nữ lái xe của taxi Mai Linh cho chúng tôi biết, Taxi Mai Linh vừa quyết định tăng giá thêm 500 đồng/km cách đây vài ngày. “Nhưng bọn em chỉ là lái xe thuê nên cũng chẳng được gì. Càng tăng giá xăng thì càng làm cho những người đi làm thuê bọn em khổ, vì chúng em phải tự mua xăng, nhất là mùa hè này chúng em phải bật điều hòa cho khách”, nữ lái xe nói. Cô gái này giải thích: “Một ngày bình quân em chạy khoảng 150 km, thì riêng tiền xăng để chạy điều hòa, em phải bù thêm 100 nghìn đồng. Cô kể thêm: “Trước kia em thường chọn làm ca đêm vì ít khi phải bật điều hòa cho khách. Nhưng vì là con gái, sau mấy lần các khách nam cứ đùa ‘cắt cổ’ em nên em cũng sợ chả dám đi nữa, lại chuyển sang làm ca ngày”.

Đã vậy, sau khi tăng giá xăng, bà chủ nhà của cô lái xe này lại tăng gấp đôi tiền trọ của cô. Đang trả một triệu/tháng, cô phải trả lên hai triệu cho một phòng trọ rộng 12 m2. Nhưng khi người nữ lái xe này thắc mắc, bà chủ chỉ giải thích nào là giá điện cũng tăng, giá nước cũng tăng. Nhưng bọn em đi làm suốt có dùng điện, nước mấy đâu, mà tiền nước tiền điện tính riêng rồi mà. Chưa nói ra chợ, mua cái gì cũng đắt...”.

Cuối cùng, người nữ lái xe nói như tự an ủi: “Bọn em vẫn phải cố gắng, rồi cũng sống được thôi mà anh”.