45 năm đã trôi qua, nhưng không khí của những ngày Trường Sơn sục sôi đỏ lửa ở mặt trận Đường 9 Nam Lào vẫn còn sống động trên từng trang sử và trong trí nhớ của những chiến sĩ năm xưa. Tháng 3-1971, trước cuộc hành binh qui mô lớn của Mỹ-ngụy mang tên “Lam Sơn 719” nhằm cắt đứt nguồn chi viện từ hậu phương lớn miền bắc cho chiến trường miền nam, quân dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng đã mở chiến dịch phản công Đường 9 Nam Lào. Chiến dịch toàn thắng tạo bước ngoặt quan trọng trên cục diện chiến trường, làm phá sản âm mưu “Việt Nam hóa chiến tranh” của Mỹ-ngụy tại miền nam Việt Nam; đồng thời tạo tiền đề quan trọng để thừa thắng xông lên, làm nên chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử giải phóng hoàn toàn miền nam thống nhất đất nước.
Trong lịch sử chiến tranh nhân dân thời đại Hồ Chí Minh, chiến thắng Đường 9 Nam Lào được coi là kiệt tác chiến lược, mốc son ngời sáng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Với “Bài ca Đường 9”, thông qua những thước phim lịch sử, phóng sự tài liệu, hình ảnh ghi lại hoạt động của tuyến đường chi viện huyết mạch 559, câu chuyện cảm động về những nữ công binh anh dũng trên đèo Phu-la-nhích, âm mưu nham hiểm của địch trong kế hoạch Lam Sơn 719, ba giai đoạn diễn biến của chiến dịch…, chương trình đã làm sống lại những khoảnh khắc hào hùng của một thời hoa lửa. Từ đó, giúp thế hệ hôm nay thêm hiểu, yêu và cảm phục những con người đã ghi khắc tên mình cùng lịch sử; đồng thời cảm nhận sâu sắc về nghệ thuật quân sự tài tình trong chiến đấu của thế hệ cha anh. Chương trình cũng mang đến những minh chứng sống động về tình cảm keo sơn, thắm thiết của quân dân hai nước Việt-Lào được hun đúc từ những ngày tháng kề vai trong chiến tranh khói lửa.
Sau 45 năm, những người trực tiếp tham gia vào Chiến dịch Nam Lào giờ người còn, người mất. Gắn liền với họ là những câu chuyện, sự kiện, con số ẩn chứa một phần lịch sử mà đôi khi còn chưa được công bố. Với nỗ lực mang đến cái nhìn chân thực, sinh động và đầy đủ nhất về sự kiện lịch sử mang tính chiến lược này, chương trình “Bài ca Đường 9” khai thác nhiều câu chuyện mới mẻ, thú vị thông qua phần chia sẻ, giao lưu cùng các khách mời là những tướng lĩnh năm xưa. Đó là những kỷ niệm đáng nhớ của Đại tá Nguyễn Đăng Giáp trong những năm tháng lái xe trên đường Trường Sơn mưa bom đạn lửa; là lời nhắn nhủ đầy thương mến của Thiếu tướng Võ Sở, nguyên Phó Tư lệnh, bí thư Đảng ủy Binh đoàn Trường Sơn gửi tới những đồng đội quả cảm; là lời kể của Trung tá Lê Quang Lạng về chiến công thầm lặng của những tình báo viên như Tống Văn Trinh, người phát hiện âm mưu địch mở “Chiến dịch Lam Sơn 719” và sau đó là “Chiến dịch Cánh đồng Chum” tháng 4-1971 của Mỹ-ngụy đánh vào căn cứ quân Pa-thét Lào… Đó còn là hồi ức của Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân (LLVTND) Lê Xuân Tấu, nguyên Tư lệnh Binh chủng Tăng thiết giáp khi bắt sống đại tá Nguyễn Văn Thọ - Lữ đoàn trưởng dù ngụy…
Thiếu tướng, Anh hùng LLVTND Lê Mã Lương chia sẻ: “Được tham gia chương trình “Bài ca Đường 9” sau 45 năm chiến thắng Chiến dịch Đường 9 Nam Lào tôi thật sự bất ngờ, xúc động và vui sướng. Bất ngờ bởi Báo Nhân Dân tổ chức một chương trình đầy ý nghĩa để tri ân cả một thế hệ những người đã tham gia cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, cũng là tri ân một chiến dịch phản công quân sự rất mẫu mực của Việt Nam”.
45 năm Chiến dịch Đường 9 Nam Lào thắng lợi cũng là 45 năm ông được vinh danh Anh hùng LLVTND. Đối với những đồng đội đã anh dũng ngã xuống, ông cảm thấy như mình vẫn còn mắc nợ ân tình. Ấy là tình đồng chí thiêng liêng đã giúp ông cùng đồng đội vượt qua được những thời khắc khó khăn tưởng chừng không thể vượt. Trong chiến dịch Nam Lào, người gắn bó với ông nhất trong một tuần chiến đấu là xạ thủ trung liên người Hà Nội Trương Quốc Dũng. Dù xông pha chiến đấu giữa những đường giao thông hào, ông Dũng vẫn không quên ngoái lại nhìn ông (khi đó là chính trị viên) xem có còn bám đội hình không, có bị thương không? Chỉ chừng ấy thôi cũng đủ khiến lòng người chính trị viên ấm áp. “Một lần chiến đấu, anh bị thương nặng nhưng vẫn cố nói với tôi “Lương yên tâm, tôi chỉ xuống phía sau ít ngày rồi sẽ lên chiến đấu cùng anh”. Thế nhưng người đồng đội của tôi đã vĩnh viễn ra đi, khi trên đường chuyển xuống tuyến dưới bị mảnh bom văng cứa nát chân…”-Thiếu tướng Lê Mã Lương bùi ngùi kể lại.
Cũng chính sự hy sinh anh dũng ấy đã khiến những người còn sống thêm quyết tâm, nỗ lực để hoàn thành sứ mệnh của cả những người đã mất… Ai-keo Si-bun-văng, một sinh viên Lào đang theo học tại Học viện Báo chí Tuyên truyền tâm sự: “Được tham dự chương trình là niềm vinh hạnh của những người trẻ như chúng tôi. Càng hiểu về chiến dịch Đường 9 Nam Lào, tôi càng thấy tự hào về truyền thống cách mạng của quê hương mình và đất nước Việt Nam, cũng như hiểu thêm về tình cảm thắm thiết bền chặt của hai dân tộc Việt-Lào. Điều này thôi thúc chúng tôi tiếp tục cố gắng và siết chặt hơn nữa tình đoàn kết, hữu nghị để hai nước cùng phát triển. Đó cũng là lí do tôi và những người bạn của mình quyết định tới Việt Nam học tập.”
Bên cạnh những thước phim chân thực, những chia sẻ xúc động, chương trình cũng mang đến không gian nghệ thuật hào hùng, nhiều màu sắc với các ca khúc đi cùng năm tháng được thể hiện bởi các nghệ sĩ Nhà hát Nghệ thuật Đương đại Việt Nam như: Người con gái PaKo, Cô gái Sầm Nưa, Tiếng đàn Ta lư, Đồng đội ơi, Năm anh hem trên chiếc xe tăng, Gặp nhau trên đỉnh Trường Sơn, Trường Sơn Đông-Trường Sơn Tây….
