Gắn kết thể chế và nguồn lực trong phát triển văn hóa

Dự thảo được xây dựng nhằm thể chế hóa các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp của Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Định hướng xây dựng tập trung xác định đúng, trúng các nội dung then chốt ở tầm luật để tháo gỡ điểm nghẽn, tạo chuyển biến về nguồn lực nhất là huy động nguồn lực xã hội; nâng cao hiệu quả hệ thống thiết chế và đội ngũ làm công tác văn hóa.

Việc ban hành các cơ chế mang tính đột phá nhằm đổi mới căn bản, toàn diện tư duy về huy động nguồn lực để phát triển văn hóa, trong đó nguồn lực nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, nguồn lực xã hội, khu vực tư nhân là động lực quan trọng. Mục tiêu đặt ra là sử dụng hiệu quả vốn đầu tư, thu hút, trọng dụng nhân tài, tạo không gian phát triển và xung lực mới cho lĩnh vực này.

Vì vậy, các quy định được thiết kế bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, thể hiện đặc thù của lĩnh vực văn hóa, phù hợp tinh thần Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng và Nghị quyết số 80-NQ/TW gắn với yêu cầu khả thi và nguồn lực thực hiện.

Dự thảo tập trung vào một số nhóm một số cơ chế, chính sách đột phá trọng tâm: Thu hút nguồn lực đầu tư cho văn hóa; ưu đãi đầu tư, tài trợ, hoạt động trong lĩnh vực văn hóa; khai thác vận hành, phát huy hiệu quả thiết chế văn hóa, thể thao; bảo đảm nguồn lực tương xứng cho phát triển văn hóa; chính sách đãi ngộ, phát triển tài năng văn hóa, thể thao; quy định Ngày Văn hóa Việt Nam.

Để cụ thể hóa chỉ tiêu trong Nghị quyết số 80-NQ/TW: “Hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa quốc gia, bảo đảm 100% chính quyền địa phương 2 cấp, lực lượng vũ trang có thiết chế văn hóa đáp ứng được nhu cầu sáng tạo, thụ hưởng văn hóa của người dân ở cơ sở và cán bộ, chiến sĩ, 90% thiết chế văn hóa cơ sở hoạt động thường xuyên, hiệu quả" và "Có chính sách đặc thù, đột phá thúc đẩy hợp tác công tư trong lĩnh vực văn hóa, triển khai mô hình lãnh đạo công-quản trị tư; đầu tư công-quản lý tư; đầu tư tư-sử dụng công đối với một số thiết chế văn hóa, thể thao”, dự thảo Nghị quyết đề xuất nội dung “Khai thác, vận hành và phát huy hiệu quả thiết chế văn hóa, thể thao”, trọng tâm là thúc đẩy hợp tác công-tư trong lĩnh vực văn hóa; triển khai mô hình lãnh đạo công-quản trị tư, đầu tư công-quản lý tư; đầu tư tư-sử dụng công đối với một số thiết chế văn hóa, thể thao: công trình thể thao, sân vận động; nhà hát, rạp chiếu phim; trung tâm văn hóa, thể thao cấp tỉnh, cấp xã; bảo tàng; tôn tạo, khai thác và phát huy giá trị di tích và di sản văn hóa.

Dự thảo cũng đề cập việc thí điểm cho doanh nghiệp thuê quyền khai thác hoặc chuyển nhượng có thời hạn quyền khai thác đối với một số tài sản kết cấu hạ tầng văn hóa, thể thao; thí điểm cho doanh nghiệp thuê quyền khai thác, chuyển nhượng có thời hạn-ngân sách nhà nước hỗ trợ hợp lý đối với phần nhiệm vụ phục vụ lợi ích công cộng thông qua cơ chế đặt hàng hoặc giao nhiệm vụ... Cách tiếp cận này tạo cơ sở kết nối giữa quản lý, khai thác tài sản công với định hướng xã hội hóa, bảo đảm hài hòa lợi ích công-tư.

Mới đây, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Quyết định số 373/QĐ-BVHTTDL ngày 28/2/2026 phê duyệt điều chỉnh một số nội dung của Quy hoạch mạng lưới cơ sở văn hóa và thể thao thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045. Theo đó, mạng lưới cơ sở văn hóa quốc gia bao gồm: Bảo tàng; thư viện; điện ảnh; nghệ thuật biểu diễn; triển lãm văn hóa, nghệ thuật; trung tâm văn hóa trong nước, trung tâm công nghiệp văn hóa; trung tâm văn hóa Việt Nam tại nước ngoài; cơ sở nghiên cứu và đào tạo chuyên ngành văn hóa, nghệ thuật; Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam.

Bên cạnh đó, mạng lưới còn bao gồm di sản thế giới và di tích quốc gia đặc biệt; trụ sở cơ quan về văn hóa, thể dục thể thao; cơ sở số hóa dữ liệu văn hóa và thể thao. Việc điều chỉnh nhằm cập nhật định hướng phát triển mới, bảo đảm phù hợp quy hoạch tổng thể quốc gia, chiến lược phát triển ngành và yêu cầu tổ chức bộ máy trong giai đoạn hiện nay, hướng tới xây dựng và hoàn thiện mạng lưới cơ sở văn hóa, thể thao hiện đại và đồng bộ.

Hiện, hồ sơ dự án Nghị quyết được đăng tải trên Cổng Thông tin điện tử của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch để lấy ý kiến đóng góp rộng rãi.