Không khí hòa đồng
Nằm ngay giữa trung tâm quận 1, bên cạnh những tòa nhà cao tầng sang trọng và những đường phố rộng rãi, tấp nập xe cộ qua lại, khu phố "Tây ba-lô" Phạm Ngũ Lão lại tỏ ra bình dân và khiêm tốn với những dãy phố, con hẻm hẹp và dài.
Nơi đây, người dân địa phương và khách nước ngoài sống rất thân thiện, hòa đồng, thoải mái và ít nhiều có sự đan xen về văn hóa. Ði qua đường phố nào, con hẻm nhỏ nào, chúng tôi cũng bắt gặp từng tốp nhỏ các chàng trai, cô gái tây đi dạo phố hay ngồi trong quán nhỏ nhâm nhi ly cà-phê, cười nói vui vẻ và trò chuyện rôm rả với vài người Việt Nam. Việc giao dịch ở đây khá dễ dàng vì hầu như người dân nào cũng biết ba, bốn thứ tiếng "bồi" với những câu giao tiếp đơn giản và ngược lại không ít khách du lịch cũng bập bẹ mấy câu tiếng Việt. Từ ngoài phố đến các con hẻm, đâu đâu cũng thấy những tấm biển đầy mầu sắc trong bóng đèn LED nhấp nháy: Hotel (khách sạn), Room for rent (phòng cho thuê) Guest house (nhà nghỉ), travel (du lịch), open tour (du lịch mở), bar, cafe, moto - bike for rent (cho thuê xe gắn máy)... Khu phố "Tây ba-lô" Phạm Ngũ Lão luôn sôi động và hối hả 24 giờ trong ngày với nhiều loại hình giải trí cho khách du lịch.
Khu phố "Tây ba-lô" nằm trong phường Phạm Ngũ Lão, chủ yếu tập trung tại năm khu phố: 1, 2, 3, 3a, 4 và được giới hạn tương đối bởi các tuyến đường: Phạm Ngũ Lão, Ðề Thám, Bùi Viện và Ðỗ Quang Ðẩu. Khu vực này có tới 330 khách sạn, phòng cho thuê; 110 Công ty du lịch lữ hành; 70 nhà hàng, quán ăn và 25 cửa hàng thời trang, quà lưu niệm. Trên các hè phố lại có thêm một đội quân hùng hậu gồm đủ loại thành phần như: tiếp thị, phòng cho thuê, tổ nghiệp đoàn xe ôm, bán hàng rong. Trên lề đường, người ta bán đủ thứ như: đồ ăn, đồ uống, quà vặt, thuốc lá lẻ, sách báo, quà lưu niệm, bánh kẹo dạo, hoa tươi... Không khí ở đây càng náo nhiệt hơn khi trên đường phố tấp nập các loại tắc-xi, xe buýt. Khi được hỏi vì sao thích đến khu phố này, phần lớn khách du lịch đều trả lời rằng, họ hoàn toàn bị thuyết phục bởi giá cả bình dân, rất phù hợp túi tiền của họ. Trưởng khu phố 2 kiêm tổ trưởng tổ dân phố Phạm Thị Kim Chi cho biết, nhà chị cũng mới xây mấy căn phòng cho thuê, mỗi phòng rộng khoảng 17 m2 với giá từ 140 nghìn đồng đến 170 nghìn đồng một đêm. Chị cho biết thêm, ở đây cũng có nơi cho thuê phòng nhỏ chỉ đủ kê một chiếc giường với giá chỉ từ ba USD đến bốn USD một đêm.
Phần lớn khách du lịch đến đây đều có nhu cầu "đi tua". Vì thế, dịch vụ du lịch mọc ra nhiều và khách có thể đăng ký ngay tại nơi nghỉ của mình. Do cạnh tranh nên giá đi tua cũng rất rẻ: bốn USD cho một tua đi Ðịa đạo Củ Chi, bảy USD cho một chuyến đi Vũng Tàu hay Tòa Thánh Cao Ðài (Tây Ninh)...
Vì thế, chỉ với dăm ba trăm USD, khách du lịch ba-lô cũng có thể yên tâm sống ở đây và thực hiện một số tua ngắn trong vòng một tuần.
Phát triển mô hình này như thế nào?
Theo con số thống kê gần đây của UBND phường Phạm Ngũ Lão, trung bình một ngày khoảng 2.000 lượt khách du lịch nước ngoài đến và lưu lại đây. Nếu mỗi du khách chi tiêu khoảng mười triệu đồng cho một tuần du lịch thì mỗi năm dịch vụ du lịch ở đây mang về cho nền kinh tế hơn 1.000 tỷ đồng. Ðây là một khoản lợi đáng kể đối với một phường có diện tích chưa đến 50 ha và hơn 5.000 hộ dân. Tuy nhiên, cũng còn nhiều bất cập. Do cạnh tranh về giá cho nên chất lượng các dịch vụ nói chung, nhất là phòng nghỉ và tua du lịch hạn chế. Tình trạng giật dọc, chèo kéo khách vẫn thường xảy ra. Các tệ nạn xã hội như: ma túy, mại dâm vẫn còn. Văn minh đô thị và thuần phong mỹ tục Việt Nam có phần bị sao nhãng. Ðặc biệt, ở đây còn tiềm ẩn các hoạt động tội phạm do các băng nhóm người nước ngoài gây ra.
Ðể nâng cao chất lượng và hiệu quả dịch vụ du lịch ở đây, vào tháng 4-2011, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH, TT & DL), UBND quận 1 và Trường đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh phối hợp xây dựng đề án "Hoạch định khu phố du lịch Phạm Ngũ Lão giai đoạn 2010 - 2020". Với phương châm "Phạm Ngũ Lão - full of cheer" (Phạm Ngũ Lão - tràn đầy thân ái) và các sản phẩm cốt lõi như: dịch vụ lưu trú, mua sắm, giải trí và các sản phẩm hỗ trợ như: các cửa hàng bán hàng lưu niệm, quầy bán tua du lịch, bến xe và các phương tiện vận chuyển (kể cả xe ôm), các quán ăn, nơi giải trí, các dịch vụ cho thuê xe cần được duy trì và phát triển. Tuy nhiên, cần chấn chỉnh đội ngũ bán hàng rong cho văn minh, lịch sự hơn, đồng thời giữ cho đường phố sạch đẹp hơn.
Chủ tịch UBND phường Phạm Ngũ Lão Dư Quang Nghĩa cho biết, để bộ mặt khu phố "Tây ba-lô" văn minh, lịch sự hơn, phường đã cho xây dựng các mô hình tự quản theo từng ngành nghề. Hiện, hình thành hai mô hình tự quản là: dịch vụ giới thiệu phòng với sự tham gia của 15 người và tám tổ xe ôm tự quản với lực lượng lên tới 282 người. Ngoài ra, phường còn tổ chức tuyên truyền pháp luật, mở các lớp: giao tiếp ứng xử, ngoại ngữ cho cán bộ nhân viên phường, đoàn viên, hội viên, ban, ngành, đoàn thể khu phố, tổ dân phố.
Theo quan điểm của Sở VH, TT & DL, khu phố "Tây ba-lô" Phạm Ngũ Lão cần được xây dựng thành một khu phố du lịch văn minh, hiện đại mang đậm bản sắc văn hóa Việt. Vì thế, khách sạn, nhà nghỉ, nhà trọ cần có kiến trúc và trang trí nội thất đặc trưng Sài Gòn xưa và vùng Nam Bộ. Không gian, môi trường chung quanh cũng cần mang phong cách Sài Gòn xưa trong lòng đô thị hiện đại. Các cửa hàng, cửa hiệu nên đầu tư thêm những hàng hóa, sản phẩm đặc trưng Việt Nam như: hàng mây, tre, lá; sơn mài; hàng thêu, thổ cẩm, các món ẩm thực đặc trưng Nam Bộ như: bánh xèo, bánh tầm bì, bánh khọt, bún thịt nướng... Ngoài ra, cần biên soạn một cuốn sách nhỏ, bỏ túi dưới hình thức: cẩm nang giao tiếp văn hóa ứng xử với du khách quốc tế để bán cho khách. Cũng nên tổ chức các lễ hội đường phố vào các đêm cuối tuần hay dịp lễ tết với các hoạt động gọn, nhẹ như: múa lân - sư - rồng, đi cà kheo, diễu hành xiếc tạp kỹ, trang phục dân tộc...
Cần phải sắp xếp lại các bến, bãi, tuyến xe để tạo điều kiện cho du khách đi lại dễ dàng từ khu phố này đến những điểm khác trong thành phố. Với cự ly không xa từ khu phố "Tây ba-lô" đến: bến xe buýt trước chợ Bến Thành, bến tàu Bạch Ðằng, bến xe buýt ra sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất, việc đi lại ở đây khá thuận tiện. Vấn đề là phải sắp xếp lại chỗ đỗ xe cho các loại tắc-xi, xe buýt, xe khách liên vận quốc tế... sao cho không chiếm dụng lòng đường, gây cản trở lưu thông. Theo đề nghị của Sở Giao thông vận tải, nên rút các tuyến xe khách liên vận quốc tế ra khỏi đường Phạm Ngũ Lão đưa vào khu vực bãi đỗ xe buýt ở Công viên 23-9.
Vấn đề quảng bá thương hiệu khu phố du lịch "Tây ba-lô" Phạm Ngũ Lão cần được tiếp tục thúc đẩy hơn nữa và luôn gắn liền với những đặc trưng của TP Hồ Chí Minh.
