Gian truân đã qua
Đó là lời Thứ trưởng Bộ KH-CN kiêm Trưởng Ban quản lý Khu CNC Hòa Lạc Nguyễn Văn Lạng nói với chúng tôi, đoàn nhà báo thuộc Câu lạc bộ nhà báo viết về khoa học trong chuyến tham quan Hòa Lạc.
Được thành lập từ năm 1998, Khu CNC Hòa Lạc dự định là một thung lũng Silicon của Việt Nam. Nhưng thời điểm đó, đây vẫn chưa là một vị trí đắc địa, kém cả về đường sá, giao thông lẫn cơ sở hạ tầng. Sự thiếu kinh nghiệm trong lĩnh vực xây dựng Khu CNC càng làm công việc dẫm chân tại chỗ.
Ngày 10-10-2006, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã quyết định bổ nhiệm ông Nguyễn Văn Lạng, lúc đó đang là Chủ tịch UBND tỉnh Đác Lắc về làm Thứ trưởng Bộ KH-CN kiêm Trưởng ban quản lý Khu Công nghệ cao Hòa Lạc.
Thứ trưởng Lạng kể lại, khi ông mới về đây, mặt bằng của Khu CNC mới chỉ giải phóng được 200 ha với một vài con đường và khu nhà. Khu nhà giờ đây được ông lấy làm trụ sở của Ban quản lý dự án, hồi đó đã làm xong nhưng chưa có người ở, để trống suốt mấy năm. Ban quản lý cũ chỉ cắm lại mấy người bảo vệ, quản lý, còn tất cả bộ máy đều ở Hà Nội.
Nhận chức vụ mới, việc đầu tiên của ông là điều cả Ban quản lý dự án từ Hà Nội lên Hòa Lạc làm việc cả ngày. Đến nay, đã có 1.000 người làm việc thường xuyên ở đây, trong đó ca đêm có 300 người, 720 người làm việc tại chỗ gồm công nhân nhà máy, các nhóm nghiên cứu, bộ phận xây dựng.
| Thứ trưởng Nguyễn Văn Lạng |
Xác định việc chậm trễ nhất khiến dự án không triển khai được chính là giải phóng mặt bằng, Ban quản lý mới đã tháo gỡ quyết liệt khâu này và kết quả là năm ngoái đã giải phóng thêm được 270 ha mặt bằng. Cùng với 300 ha của khu công nghiệp Bắc Phú Cát mà nay Chính phủ cũng quyết định giao cho Ban quản lý Hòa Lạc và 200 ha đã giải phóng mặt bằng trước đây, hiện tại, Hòa Lạc có 770 ha được giải phóng, bằng gần một nửa diện tích Hòa Lạc. Năm tháng đầu năm nay, Ban quản lý cũng đang tiếp tục giải ngân cho dân để giải phóng mặt bằng thêm 192 ha nữa. Dự kiến, đến năm 2010, toàn bộ diện tích của Hòa Lạc sẽ được giải phóng.
Ban quản lý mới đã xúc tiến việc xây dựng cơ sở hạ tầng. Trong khi hơn tám năm trước đó, tổng số tiền giải ngân được trong xây dựng cơ bản là 434 tỷ đồng, thì chỉ hơn một năm rưỡi, Hòa Lạc đã giải ngân thêm gần 300 tỷ đồng xây dựng cơ sở hạ tầng, gồm 98 tỷ năm 2007 và 198 tỷ đầu năm nay.
Năm ngoái, Hòa Lạc kêu gọi đầu tư được 188 triệu USD, riêng 5 tháng đầu năm nay đã đạt 210 triệu USD. Nếu như tám năm trước chỉ có bốn dự án với 13 triệu USD đầu tư vào đây, thì thời gian trong hơn một năm rưỡi qua, đã có gần 400 triệu USD được ký cấp phép đầu tư vào Khu CNC Hòa Lạc. Dự định, trong tháng 6 sẽ kêu gọi thêm được gần 170 triệu nữa. Nếu không có gì thay đổi, năm nay, Hòa Lạc sẽ thu hút được 800 triệu USD.
Một thành phố khoa học đang thành hình
Phòng dịch vụ tổng đài 198 của Công ty cổ phần
truyền thông Kim Cương mở ra nột hướng gia công
dịch vụ lợi nhuận cao cho Hòa Lạc.
Ngày 23-5 vừa qua, Thủ tướng Chính phủ đã ký phê duyệt quy hoạch chung Khu CNC Hòa Lạc. Theo đó, điều chỉnh quy hoạch xây dựng khu Công nghệ cao Hòa Lạc lên 1.586 ha, nhằm hình thành một trung tâm nghiên cứu phát triển và ứng dụng công nghệ cao tầm cỡ quốc gia, mang dáng dấp của đô thị công nghệ.
Với bản quy hoạch mới này, nơi đây, hình hài của một khu đô thị đang dần rõ nét. Có 10 khu chức năng chính của Hòa Lạc đó là: khu Phần mềm, khu Nghiên cứu và triển khai (R&D), khu Công nghiệp công nghệ cao, khu Giáo dục và đào tạo, khu Trung tâm, khu Dịch vụ tổng hợp khu Nhà ở kết hợp văn phòng, khu Chung cư, khu Tiện ích và khu Giải trí và thể dục thể thao.
Với quy mô 108 ha, khu Giáo dục và đào tạo hiện đã có hai trường ĐH đăng ký. Quý ba năm nay, trường ĐH FPT sẽ khởi công với số lượng 10 nghìn SV, chủ yếu đào tạo kỹ sư CNTT, lập trình viên.
Trường ĐH KH-CN Hà Nội cũng vừa được Thủ tướng đồng ý về nguyên tắc sẽ trở thành một trường ĐH đẳng cấp quốc tế. thuộc top 200 của thế giới. Trường ĐH này sẽ sử dụng 700 TS và 200 GS, PGS của Viện KHCN Việt Nam cùng giáo sư nước ngoài để giảng dạy khoảng 8.000 SV mỗi năm. Trong tương lai, hai trường ĐH này sẽ là nơi cung cấp nguồn nhân lực trình độ cao cho cả Hòa Lạc.
Ngoài ra, khu này còn có Trung tâm Vitec, nơi sát hạch tiêu chuẩn kỹ sư CNTT đầu tiên ở Việt Nam. Hiện trung tâm này đang sát hạch kỹ sư CNTT theo tiêu chuẩn của Nhật Bản mỗi năm hai kỳ vào tháng 4 và tháng 10. Trong tháng sáu này, trung tâm sẽ ký kết hợp tác với Hàn Quốc để sát hạch kỹ sư CNTT theo tiêu chuẩn Hàn Quốc.
Khu Nghiên cứu và triển khai (R&D cũng là khu quan trọng với quy mô 229 ha tập trung các ngành nghiên cứu, triển khai và ứng dụng CNC. Đến nay, đã có 14 viện nghiên cứu đăng ký vào đây, một số viện đã bắt đầu khởi công xây dựng. Dự định, khu này sẽ tập trung 30 viện nghiên cứu và trung tâm nghiên cứu CNC của Việt Nam và thế giới.
Khu Công viên phần mềm của Hòa Lạc có diện tích 76 ha, vào loại lớn so với các công viên phần mềm trên thế giới. Khu này đã được Thủ tướng giao cho FPT làm chủ đầu tư cơ sở hạ tầng và được thiết kế thành chín làng nối với nhau bằng những khu rừng. Theo quy hoạch, sẽ có 37 nghìn lập trình viên và 10 nghìn nhân công phục vụ sẽ làm việc tại đây.
Với quy mô gần 550 ha, khu Công nghiệp công nghệ cao đang triển khai mạnh mẽ nhất hiện nay. Một nửa khu này từng do Vinaconex xây dựng với diện tích 306 ha, giờ được giao lại cho Ban quản lý Khu CNC Hòa Lạc với 170 triệu USD với 16 dự án. Nửa còn lại cũng đã được cấp giấy phép đầu tư trị giá 430 triệu USD và đã bắt đầu đi vào sản xuất. Hiện nay trị giá đầu tư vào khu này là 9,3 triệu USD/ha, cao nhất Việt Nam hiện nay. (Hầu như các khu công nghiệp ở Việt Nam hiện nay chỉ đạt 1 triệu USD/ha, các cụm CN còn thấp hơn nữa).
Khu trung tâm gồm 50 ha sẽ là khu tập trung các công trình dịch vụ công cộng như các tòa nhà văn phòng, trung tâm hội nhị, trung tâm thông tin, bảo tàng, bưu điện, khách sạn, nhà hàng… Dự kiến, trong tháng 6, tại khu Trung tâm sẽ khởi công xây dựng Trung tâm dữ liệu quốc tế lớn nhất miền bắc, cao 25 tầng với tổng số tiền đầu tư 50 triệu USD.
Về giải pháp, nếu như định hướng trước kia tập trung ưu tiên vào nghiên cứu và triển khai và không thành công, thì nay ban lãnh đạo mới ưu tiên phát triển bằng việc kêu gọi các nhà máy đầu tư vào khu Công nghiệp CNC. Khi có khoảng 10 nhà máy trị giá một vài tỷ USD với hàng vạn lao động sống và làm việc ở đây, lúc đó, những khu khác như nhà cửa, dịch vụ khách sạn, nhà hàng, trường học, bệnh viện sẽ phải phát triển để đáp ứng. Một thành phố khoa học nhờ thế cũng sẽ hình thành.
Theo quy hoạch, dân số trong khu công nghệ cao sẽ tăng từ khoảng 11.100 người hiện nay lên 143.500 người vào năm 2015 và 229.000 người đến năm 2020.
Nhưng khó khăn vẫn nhiều
Nhóm Vietsoft Pro tại Trung tâm Ươm tạo doanh nghiệp.
“Gian truân đã qua, nhưng khó khăn còn nhiều lắm”- người đứng đầu Ban quản lý “thành phố khoa học” nói.
Kết nối giữa Hòa Lạc với Hà Nội vẫn rất kém. Mất gần một tiếng đồng hồ mới vượt qua được quãng đường xóc dài 30 km. Không biết bao giờ đường cao tốc Láng – Hòa Lạc mới hoàn thành, bởi khi Hòa Lạc trở thành nơi làm việc của hàng trăm nhà máy, viện nghiên cứu, trường học…, thì hàng ngày sẽ có rất nhiều lượt người đi về.
Rồi đường từ Hòa Lạc đi Nội Bài, làm sao thuận tiện hơn để thu hút đầu tư của các tập đoàn nước ngoài cũng như Việt kiều ?
Điện không ổn định cũng là một bất lợi cho khu CNC như Hòa Lạc. Cơ chế chính sách cho CNC chưa rõ ràng, đến nay Luật CNC chưa ra đời.
Khi Hà Tây sát nhập về Hà Nội, khó khăn trong giải phóng mặt bằng sẽ nhiều lên nữa. Đến hết năm nay, tổng lượng vốn của Chính phủ bỏ vào đây để xây dựng cơ sở hạ tầng là 1.001 tỷ đồng. Nhưng toàn bộ đường sá, nhà cửa, điện nước, hệ thống xử lý nước thải chỉ chiếm 434 tỷ đồng, còn lại là giải phóng mặt bằng, rà phá bom mìn. Giải phóng nốt gần 800 ha đất cho Hòa Lạc từ nay đến 2010 sẽ “ngốn” một lượng tiền không nhỏ của Nhà nước.
Thủ tục rườm rà cũng khiến những người nghiên cứu khoa học ở Hòa Lạc nản lòng. Một nhóm nghiên cứu công nghệ sinh học tại Trung tâm ươm tạo công nghệ Hòa Lạc xin xử lý miễn phí nước Hồ Văn (Văn Miếu, Hà Nội) cũng phải họp ba bốn lần mới quyết định được.
Nhưng, mối lo lớn nhất là nguồn nhân lực. Một nhà máy sản xuất chip khi đầu tư vào đây yêu cầu phải đào tạo cho họ ít nhất 1.500 kỹ sư điện tử bán dẫn. Ông Lạng cho biết, sắp tới ông sẽ phải làm việc với Thứ trưởng GD-ĐT Bành Tiến Long và 10 trường ĐH về công nghệ về vấn đề này. Nhưng đó mới chỉ là một nhà máy, còn một loạt dự án khác cũng yêu cầu cung cấp từ 500 đến 1.000 nhân công. Rồi sắp tới, khi Công ty VinaGame khởi công xây dựng trung tâm sản xuất phần mềm, nghiên cứu và sản xuất các trò chơi điện tử mang thương hiệu Việt Nam, dự kiến hoạt động dịp 30-4 năm sau với tổng vốn đầu tư 22 triệu USD, sẽ cần tới 680 kỹ sư phần mềm. Ai sẽ đào tạo ra lực lượng này?
Công nhân sản xuất chip có thể lấy người ngay tại địa phương rồi đào tạo vài tháng, nhưng khi Công viên phần mềm với 37.000 kỹ sư lập trình đi vào hoạt động thì nguồn nhân lực ở đâu? Đó là những câu hỏi không dễ trả lời.
Mối lo cuối cùng là đội ngũ quản lý. “Mặc dù được đi tham khảo rất nhiều nước và vùng lãnh thổ trên thế giới, sang cả Đài Loan, Ấn Độ…học tập mô hình tổ chức, hoạt động các Khu CNC…của họ, nhưng chúng tôi vẫn chưa có nhiều kinh nghiệm”, ông Lạng nói – “Nhiều nước trên thế giới cũng mới bắt đầu triển khai khu CNC, rất thiếu kinh nghiệm để học hỏi, thêm nữa mỗi nước lại làm một kiểu. Mô hình của Khu CNC Hòa Lạc hơi giống mô hình Khu CNC của Tân Trúc (Đài Loan) cũng là một mô hình đang triển khai thành công.
“Tôi tin là Hòa Lạc cũng sẽ thành công”, ông Lạng nói.
Niềm tin ấy có cơ sở, song cũng cần kiểm chứng bằng thực tế, bằng những lộ trình cụ thể, giải pháp khả thi và kết quả từng ngày
