Tạo bước ngoặt từ quy hoạch chiến lược
Nhằm hiện thực hóa khát vọng này, việc điều chỉnh Quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc và phê duyệt Cảng hàng không quốc tế Gia Bình được xem là bước ngoặt có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Theo quy hoạch đến năm 2030, Việt Nam sẽ có 36 cảng hàng không, trong đó có 19 cảng quốc tế.
Việc hình thành hệ thống cảng hàng không vùng Thủ đô trên cơ sở kết hợp giữa Nội Bài và Gia Bình sẽ mở ra không gian phát triển mới, góp phần giảm tải cho các cảng hiện hữu, nâng cao hiệu quả khai thác và rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa từ các khu công nghiệp trọng điểm phía bắc. Cùng với đó, việc phát triển Cảng hàng không quốc tế Long Thành ở phía nam và Chu Lai ở miền trung theo mô hình trung tâm logistics hàng không sẽ tạo thế cân bằng, hình thành mạng lưới đa trung tâm trên phạm vi cả nước.
Thực tiễn cho thấy, logistics hàng không Việt Nam đã trải qua một giai đoạn nhiều biến động nhưng cũng ghi dấu những nỗ lực vượt bậc. Từ mức 1.516.098,87 tấn năm 2019, sản lượng hàng hóa chịu tác động nặng nề của đại dịch Covid-19 và biến động địa chính trị, giảm xuống 1.267.427,85 tấn năm 2020 và chạm đáy ở mức 1.243.360,89 tấn vào năm 2023.
Tuy nhiên, với khả năng thích ứng linh hoạt, thị trường nhanh chóng phục hồi mạnh mẽ. Năm 2024, sản lượng đạt 1.523.756,47 tấn, chính thức lấy lại đà tăng trưởng trước đại dịch. Đặc biệt, năm 2025 ghi dấu mốc lịch sử khi đạt kỷ lục 1.773.452,24 tấn hàng hóa thông qua các cảng hàng không, trong đó hàng hóa quốc tế chiếm tỷ trọng chủ đạo 74,7% (tương đương 1.325.331,17 tấn).
Bước sang 6 tháng đầu năm 2026, đà tăng trưởng tiếp tục được duy trì với tổng sản lượng toàn mạng đạt 920.919,00 tấn. Những con số này là minh chứng rõ nét cho sự phục hồi mạnh mẽ của chuỗi cung ứng, đồng thời phản ánh sức hút ngày càng lớn của thị trường Việt Nam đối với dòng vốn đầu tư nước ngoài, nhất là trong lĩnh vực công nghệ cao và sản xuất chế tạo.
Đơn cử như Cảng hàng không quốc tế Nội Bài nổi lên vai trò là cửa ngõ logistics hàng không quan trọng hàng đầu cả nước. Năm 2025, lần đầu tiên sản lượng hàng hóa qua Nội Bài vượt mốc 1 triệu tấn, đạt 1.015.845,94 tấn, tăng mạnh so với mức 695.324,91 tấn của năm 2019.
Riêng 6 tháng đầu năm 2026, sản lượng hàng hóa qua Nội Bài đạt 550.388,64 tấn, chiếm gần 60% tổng sản lượng toàn quốc và gần 65% sản lượng hàng hóa quốc tế. Không chỉ đóng vai trò trung tâm về sản lượng, Nội Bài còn là đầu mối kết nối vận tải các mặt hàng có giá trị cao như linh kiện điện tử, sản phẩm công nghệ của các tập đoàn đa quốc gia tại Bắc Ninh, Thái Nguyên, Hải Phòng.
Mặc dù vận tải hàng không chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ về khối lượng, nhưng lại đóng góp trung bình tới 30% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam, cho thấy vai trò đặc biệt quan trọng của lĩnh vực này trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Hiện thực hóa tầm nhìn trung tâm logistics khu vực
Bên cạnh những kết quả tích cực, ngành logistics hàng không vẫn đối mặt với không ít thách thức. Tình trạng quá tải hạ tầng mặt đất tại các cảng hàng không cửa ngõ như Nội Bài và Tân Sơn Nhất trong các giai đoạn cao điểm vẫn là vấn đề cần sớm được giải quyết.
Một điểm nghẽn nữa là sự phụ thuộc lớn vào các hãng hàng không nước ngoài khi các hãng này đang nắm giữ hơn 80% thị phần vận chuyển hàng hóa quốc tế, trong khi Việt Nam vẫn thiếu vắng các hãng hàng không chuyên chở hàng hóa (cargo airlines) có quy mô và năng lực cạnh tranh.
Hướng tới mục tiêu, tới năm 2030 logistics bằng đường hàng không Việt Nam đạt năng lực thông qua khoảng 4,35 triệu tấn hàng hóa hằng năm, Chính phủ và Bộ Xây dựng đã chỉ đạo quyết liệt các cơ quan liên quan triển khai đồng bộ nhiều giải pháp.
Cục trưởng Hàng không Việt Nam - Uông Việt Dũng, cho biết: Hiện nay, Cục Hàng không Việt Nam đang tích cực phối hợp các bộ, ngành nghiên cứu hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm thu hút đầu tư vào các trung tâm logistics, hiện đại hóa hệ thống kho bãi và đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực hàng không.
Cùng với đó, việc tạo điều kiện thuận lợi để hình thành các hãng hàng không chuyên chở hàng hóa mang quốc tịch Việt Nam và thúc đẩy kết nối vận tải đa phương thức giữa đường bộ, đường sắt và cảng biển được xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn tới.
"Với nền tảng hạ tầng ngày càng hoàn thiện, cơ chế chính sách từng bước thông thoáng và thị trường phát triển năng động, Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để vươn lên trở thành một “mắt xích” quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm logistics hàng không của khu vực"- Cục trưởng Uông Việt Dũng khẳng định.
