Khoa học xã hội trong “Dòng chảy tri thức - Kiến tạo tương lai”

Đây là trưng bày chuyên đề lần thứ VI của Viện Hàn lâm, do Nhà xuất bản và Tạp chí Khoa học xã hội, Viện Khoa học xã hội Vùng Nam Bộ đồng chủ trì, phối hợp với Văn phòng Viện Hàn lâm tổ chức. Hoạt động nhằm lan tỏa tri thức khoa học xã hội tới đông đảo các nhà nghiên cứu, nhà khoa học và quần chúng nhân dân. Bên cạnh việc giớ thiệu những thành tựu tiêu biểu trong nghiên cứu khoa học, xuất bản, hoạt động trưng bày góp phần khẳng định vai trò khoa học xã hội và nhân văn trong giải quyết các vấn đề thực tiễn, phục vụ sự nghiệp phát triển của đất nước thời kỳ mới.

Phát biểu khai mạc, Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm nhiệt liệt biểu dương những nỗ lực, tinh thần sáng tạo của tập thể cán bộ, viên chức Nhà xuất bản và Tạp chí Khoa học xã hội cùng Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ trong việc tổ chức hoạt động trưng bày. Đây không chỉ là dịp nhìn lại chặng đường phát triển, tôn vinh những thành tựu trong quá khứ được mà còn góp phần truyền cảm hứng, khơi dậy niềm đam mê nghiên cứu, sáng tạo cho các thế hệ cán bộ trẻ- những người sẽ kế thừa, thúc đẩy và sáng tạo dòng chảy tri thức, viết tiếp những chương tươi sáng của tương lai.

Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi nhấn mạnh, trong kỷ nguyên mới của đất nước, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã được Đảng xác định là động lực, là “bệ phóng” để hiện thực hóa khát vọng phồn vinh, thịnh vượng. Nếu khoa học tự nhiên giúp con người nhận thức thế giới vật chất thì khoa học xã hội và nhân văn giúp chúng ta hiểu sâu sắc về cội nguồn lịch sử, văn hóa, về sự vận động và phát triển của xã hội, về giá trị của thể chế và khát vọng của con người. Khoa học xã hội không chỉ góp phần gìn giữ bản sắc, soi chiếu thực tiễn mà còn đóng vai trò quan trọng trong hoạch định chính sách, định hướng phát triển đất nước trong tương lai. Đồng thời khẳng định, trưng bày “Dòng chảy tri thức - Kiến tạo tương lai” không chỉ là một thông điệp, mà còn là lời cam kết của những người làm khoa học xã hội trong việc lan tỏa các giá trị tri thức, gắn nghiên cứu khoa học với yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi đánh giá cao những đóng góp của Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ trong nghiên cứu các vấn đề lịch sử, văn hóa, con người, phát triển đặc trưng của vùng và ứng phó với biến đổi khí hậu, qua đó cung cấp luận cứ khoa học phục vụ hoạch định chính sách và phát triển khu vực năng động nhất cả nước. Đồng thời ghi nhận vai trò của Nhà xuất bản và Tạp chí Khoa học xã hội trong gần sáu thập kỷ xây dựng, phát triển, thực hiện hiệu quả nhiệm vụ xuất bản, công bố và lan tỏa các giá trị khoa học xã hội và nhân văn. Mỗi công trình xuất bản, mỗi bài báo khoa học không chỉ góp phần làm giàu nền tảng học thuật quốc gia mà còn tạo cầu nối giữa nghiên cứu khoa học với thực tiễn đời sống.

Người đứng đầu Viện Hàn lâm cho rằng công nghệ mở ra cơ hội lớn để phổ biến tri thức, song yếu tố cốt lõi vẫn là trí tuệ, trách nhiệm và tâm huyết của đội ngũ cán bộ khoa học. Chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ mà còn là đổi mới tư duy, phương thức hoạt động nhằm đưa tri thức khoa học đến gần hơn với công chúng, phục vụ hiệu quả sự phát triển của đất nước và đời sống nhân dân.

Phát biểu tại sự kiện, Phó Giáo sư, Tiên sĩ Nguyễn Xuân Dũng, nguyên Giám đốc - Tổng Biên tập Nhà xuất bản Khoa học xã hội đã điểm lại chặng đường 73 năm xây dựng và phát triển của Nhà xuất bản. Ông nhấn mạnh, trong suốt quá trình hình thành và phát triển, Nhà xuất bản luôn giữ vững tôn chỉ, mục đích, kiên định với dòng sách chuyên luận khoa học xã hội, góp phần quan trọng vào việc lưu giữ, phổ biến và phát triển tri thức khoa học xã hội và nhân văn Việt Nam. Những giá trị đó đã được khẳng định qua thời gian, để lại nhiều dấu ấn tốt đẹp và sự trân trọng của các thế hệ nhà khoa học, bạn đọc trong và ngoài nước.

Nhà xuất bản Khoa học xã hội đã công bố hàng nghìn ấn phẩm khoa học có giá trị, trong đó có nhiều bộ sách quy mô lớn, mang ý nghĩa học thuật và văn hóa sâu sắc như bộ Sử thi Tây Nguyên gồm 91 tập, Đại Việt sử ký toàn thư, Thơ văn Lý - Trần, Thơ văn Nguyễn Trãi, Văn thơ Ngô Thì Nhậm cùng nhiều công trình nghiên cứu quan trọng khác. Đây không chỉ là những thành tựu nổi bật của Nhà xuất bản mà còn là những đóng góp có ý nghĩa đối với việc bảo tồn, phát huy di sản văn hóa, lịch sử và tri thức dân tộc. Các xuất bản phẩm của Nhà xuất bản Khoa học xã hội đã và đang trở thành nguồn tài liệu tham khảo có giá trị đối với các cơ quan Đảng, Nhà nước, các nhà quản lý, nhà nghiên cứu trong quá trình hoạch định chủ trương, đường lối và chính sách phát triển đất nước. Không chỉ phục vụ nghiên cứu khoa học, hoạt động xuất bản còn góp phần nâng cao dân trí, quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam và giới thiệu các thành tựu nghiên cứu khoa học xã hội Việt Nam tới bạn bè quốc tế.

Cũng tại sự kiện, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Tuấn Hưng, Viện trưởng Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ giới thiệu khái quát chặng đường 51 năm hình thành và phát triển của Viện kể từ khi thành lập năm 1975. Viện đã thực hiện tốt sứ mệnh nghiên cứu khoa học, cung cấp luận cứ khoa học phục vụ hoạch định chủ trương, chính sách phát triển đất nước và vùng Nam Bộ; đồng thời góp phần bảo tồn, phát huy các giá trị lịch sử, văn hóa và con người phương Nam. Các kết quả nghiên cứu của Viện đã đóng góp quan trọng vào việc làm sáng tỏ những vấn đề về phát triển kinh tế-xã hội, văn hóa, lịch sử, dân tộc, tôn giáo, khảo cổ học, quản trị phát triển, đô thị hóa, biến đổi khí hậu và phát triển bền vững ở Nam Bộ. Nhiều công trình đã trở thành nguồn tư liệu và luận cứ khoa học có giá trị phục vụ công tác lãnh đạo, quản lý và hoạch định chính sách.Hiện nay Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ tiếp tục giữ vai trò là một trung tâm nghiên cứu khoa học xã hội quan trọng của Viện Hàn lâm tại khu vực phía Nam, đồng thời là cầu nối giữa nghiên cứu khoa học với thực tiễn phát triển của vùng Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long.

Tại sự kiện còn diễn ra hoạt động Tọa đàm với chủ đề “Xu hướng phát triển của ngành xuất bản trong kỷ nguyên số” do Nhà xuất bản và Tạp chí Khoa học xã hội tổ chức với sự tham gia của Khoa Xuất bản - Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Công ty Sách Omega+ (Alphabooks), Nhà sách Tri thức trẻ…. Đây cũng là dịp để các đơn vị làm công tác xuất bản, phát hành sách cùng trao đổi, chia sẻ những góc nhìn về tương lai của xuất bản, đổi mới sáng tạo và vai trò của tri thức trong thời đại số.