Mở rộng quy mô
Lâm Đồng có 49 dân tộc anh em với tài nguyên văn hóa đa dạng, gắn bản sắc văn hóa vùng cao nguyên và miền biển. Trong bức tranh đa sắc ấy, mỗi dân tộc sở hữu các di sản văn hóa vật thể và phi vật thể phong phú. Các lễ hội vì thế không chỉ có ý nghĩa bảo tồn di sản, duy trì bản sắc văn hóa mà còn đóng góp quan trọng trong phát triển du lịch, góp phần đa dạng hóa sản phẩm trải nghiệm.
Cộng đồng người Chăm có một kho tàng di sản văn hóa vật thể, phi vật thể đa dạng và giàu tính nghệ thuật. Diễn ra vào tháng 10, Lễ hội Katê là một không gian văn hóa đặc sắc, hội tụ giá trị truyền thống về tín ngưỡng, phong tục tập quán của đồng bào Chăm. Ngoài nghi lễ chính, lễ hội còn hấp dẫn du khách với nhiều hoạt động như: thổi kèn Saranai, đánh trống Ginăng, trang trí lễ vật, dệt vải, làm gốm, ẩm thực… Dịp này, Ủy ban nhân dân xã Bắc Bình vừa số hóa không gian đền thờ Po Nit qua trang miền dulichbacbinh.vn, góp phần quảng bá du lịch.
Tại khuôn viên di tích quốc gia tháp Pô-Sah-Inư (phường Phú Thủy), dù lễ hội Katê đã kết thúc vẫn có nhiều khách du lịch tìm đến thưởng lãm các cổ vật có niên đại từ thế kỷ 10 đến 18. Chị Cao Minh Thùy (Thành phố Hồ Chí Minh) chia sẻ, nhờ thông tin trên nền tảng xã hội, chị biết được tỉnh Lâm Đồng tổ chức Lễ hội Katê nên đưa gia đình đến đây. Bên cạnh du lịch biển, gia đình chị tìm hiểu thêm phong tục tập quán, văn hóa, ẩm thực của đồng bào Chăm. Đặc biệt, cả nhà chiêm ngưỡng nhiều cổ vật quý giá; xem công đoạn dệt thủ công từ se sợi, nhuộm màu, mắc khung và tự tay nặn gốm không sử dụng bàn xoay dưới sự hướng dẫn của nghệ nhân.
Trong khi đó, Lễ hội Cầu ngư gắn liền với tín ngưỡng thờ cúng Cá Ông đã trở thành di sản văn hóa tinh thần thiêng liêng của ngư dân, là nguồn sử liệu sống động khẳng định chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Việt Nam. Năm nay, lễ hội có lễ hoa đăng, hơn 300 gian hàng, cùng với sân khấu hoành tráng tổ chức các sự kiện văn hóa như hô bài chòi, hát bội, trò chơi dân gian, văn nghệ... Theo ông Huỳnh Giác, Vạn trưởng Vạn Thủy Tú, trước đây, các nghi lễ cầu ngư chỉ có ngư dân biết. Khi các hoạt động được đưa lên sân khấu phục vụ du lịch, du khách được hiểu sâu hơn về giá trị văn hóa dân gian của ngư dân.
Tương tự, nghệ thuật hô bài chòi được nghệ nhân dùng chòi tre lá, cùng với tiếng hô, tiếng hát đã tạo sự hiếu kỳ cho nhiều du khách. Thời gian tới, các loại hình diễn xướng như hát dân ca vạn chài, nghệ thuật quăng lưới cũng sẽ được tái hiện, dàn dựng trên sân khấu, góp phần đa dạng những sản phẩm mới cho du lịch địa phương.
Còn Lễ hội Trung Nguyên Kiến Tiêu Nghinh Ông Quan Thánh Đế Quân Xuất Du, được tổ chức hai năm một lần, đã trở thành một hoạt động văn hóa đặc sắc của cộng đồng dân tộc Hoa. Ông Trần Chấn Khôn, Trưởng ban Quản lý Quan Đế Miếu đánh giá, nhờ sự quan tâm, hỗ trợ của Nhà nước và sự chung sức của các hội, đoàn, lễ hội năm nay được mở rộng quy mô, thu hút hơn 1.700 diễn viên tham gia hóa trang, cao gấp đôi so với kỳ lễ trước.
Cũng trong tháng 9 vừa qua, Lễ hội Trung thu đã được “nâng hạng” quy mô cấp tỉnh, góp phần nâng cao sức hấp dẫn điểm đến trên bản đồ du lịch. Vào dịp lễ, tại Nhà hát và Triển lãm văn hóa nghệ thuật tỉnh Lâm Đồng, 27 lồng đèn lớn và hơn 2.160 lồng đèn nhỏ của 19 địa phương với nhiều màu sắc rực rỡ, được rước đi nhiều tuyến đường.
Nâng cấp, bảo tồn các giá trị
Thông qua chủ trương, chính sách về bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc, Sư cả Thông Minh Toàn, Phó Chủ tịch Hội đồng chức sắc Bàlamôn giáo tỉnh Lâm Đồng cho hay, thời gian qua, Nhà nước đã quan tâm trùng tu các di tích lịch sử văn hóa như đền thờ: Po Nit, Po Klaong Manai, Po Dam và Kho mở Bộ sưu tập di sản Hoàng tộc Chăm. Trung tâm Trưng bày văn hóa Chăm với hơn 1.500 cổ vật đã trở thành điểm đến cho du khách. Lễ hội Katê vừa qua tại tháp Pô-Sah-Inư thu hút hơn 7.000 người đến tham quan, tăng gấp đôi so với năm trước. Dự định kỳ lễ tới, Ban tổ chức phối hợp Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh để mở rộng quy mô văn nghệ với sự tham gia của nhiều địa phương.
Nhằm phát huy giá trị văn hóa các lễ hội, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Phan Thiết Đào Quang Thanh cho biết, trước khi lễ hội diễn ra, phường phối hợp sở, ngành nâng tầm lễ hội thành sự kiện văn hóa-du lịch đặc sắc, tạo điểm nhấn trong chuỗi hoạt động thu hút khách du lịch. Ngoài ra, phường kết hợp doanh nghiệp để xã hội hóa các hoạt động giải trí và đưa ra nhiều ý tưởng đặc sắc trong lễ hội.
Các lễ hội văn hóa truyền thống là một trong những tài nguyên du lịch rất giá trị của Việt Nam. Theo các chuyên gia du lịch, hiện nay, công tác quảng bá, giới thiệu các lễ hội đến thị trường khách nước ngoài vẫn còn hạn chế, chưa tương xứng với tiềm năng và sự đa dạng văn hóa của Lâm Đồng. Do đó, các địa phương cần công bố kế hoạch sớm để doanh nghiệp chủ động phối hợp cơ quan chức năng trong việc kết nối thị trường, xây dựng sản phẩm, tổ chức khảo sát lễ hội cho đối tác lữ hành quốc tế để xây dựng tour.
Theo Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Linh Vũ, các sở, ban, ngành cần chọn lễ hội có điều kiện phù hợp để xây dựng sản phẩm du lịch theo mùa, kết hợp tham quan di tích, trải nghiệm văn hóa, thưởng thức nghệ thuật dân gian, ẩm thực truyền thống và tìm hiểu nghề thủ công. Đặc biệt, cần phải tạo điều kiện để du khách trực tiếp tham gia các hoạt động văn hóa.
Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng luôn quan tâm phát huy các giá trị văn hóa của đồng bào thông qua việc bảo tồn di tích, hỗ trợ tổ chức lễ hội, khuyến khích truyền dạy các giá trị văn hóa dân gian, bảo tồn nghề thủ công truyền thống, gắn phát triển du lịch bền vững và nâng cao chất lượng đời sống của người dân. Ngày nay, các lễ hội được tuyên truyền với nhiều hình thức phong phú, hiện đại, ứng dụng công nghệ số và các nền tảng truyền thông để quảng bá rộng rãi.
Thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, ông Tôn Thiện San, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng cho biết, sở luôn quan tâm phát huy các giá trị văn hóa của đồng bào thông qua việc bảo tồn di tích, hỗ trợ tổ chức lễ hội, khuyến khích truyền dạy các giá trị văn hóa dân gian, bảo tồn nghề thủ công truyền thống, gắn phát triển du lịch bền vững và nâng cao chất lượng đời sống của người dân. Ngày nay, các lễ hội được tuyên truyền với nhiều hình thức phong phú, hiện đại, ứng dụng công nghệ số và các nền tảng truyền thông để quảng bá rộng rãi.
Với lợi thế về cảnh quan thiên nhiên và tài nguyên phong phú, các lễ hội văn hóa của Lâm Đồng được xem là chìa khóa để xây dựng sản phẩm du lịch đặc trưng có chiều sâu, giàu trải nghiệm và hấp dẫn với du khách; đồng thời, tỉnh cũng hướng đến phát triển bền vững, gìn giữ di sản văn hóa và góp phần phát triển kinh tế-xã hội của địa phương.
