Phát biểu khai mạc Hội thảo, Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm gửi lời chúc mừng đến các đồng chí lãnh đạo, các vị đại biểu, các nhà khoa học, các nhà báo cùng toàn thể cán bộ làm công tác tạp chí, truyền thông và xuất bản nhân Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam.
Chủ tịch Viện Hàn lâm nhấn mạnh, hệ thống tạp chí khoa học, các hoạt động truyền thông và xuất bản không đơn thuần được xem là các kênh kỹ thuật để phổ biến tri thức, mà thực chất, đó là "trái tim học thuật", là bộ phận cấu thành hữu cơ và không thể tách rời trong việc thực hiện các chức năng của Viện.
Đây là nơi các công trình nghiên cứu được "thử lửa" qua quá trình phản biện khắt khe, nơi các luận cứ khoa học được định hình để chuyển hóa thành các kiến nghị chính sách, và là cầu nối để tri thức hàn lâm thẩm thấu vào đời sống, phục vụ trực tiếp sự nghiệp phát triển bền vững của đất nước. Một công trình nghiên cứu dù tầm cỡ đến đâu, nếu không được công bố trên những ấn phẩm uy tín và lan tỏa qua các kênh truyền thông chính thống, thì giá trị của nó sẽ chỉ dừng lại ở phạm vi hẹp thay vì trở thành tài sản chung của xã hội.
Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi đánh giá, thời gian qua, hệ thống tạp chí khoa học của Viện Hàn lâm đã ghi nhận những bước chuyển mình mang tính hệ thống và chất lượng. Công tác truyền thông khoa học đã chuyển từ mô hình công bố đơn thuần mà đã từng bước chuyển dịch sang quản trị khoa học; chất lượng học thuật của các tạp chí được nâng lên, không chỉ qua việc sàng lọc kỹ lưỡng từng bài viết, mà còn qua việc chuẩn hóa quy trình biên tập và phản biện, nơi mà liêm chính khoa học và tư duy phản biện được đặt lên hàng đầu; định hướng hội nhập với các chuẩn mực quốc tế như: scopus, web of science không chỉ là minh chứng cho quyết tâm của các tạp chí mà còn khẳng định tri thức khoa học xã hội Việt Nam đang tự tin đối thoại và khẳng định giá trị trên bản đồ học thuật toàn cầu, qua đó khẳng định năng lực nội sinh của giới nghiên cứu nước nhà.
Công tác truyền thông của Viện Hàn lâm đã và đang tạo ra một diện mạo mới đầy sống động. Không còn bó hẹp trong các sự kiện hay không gian học thuật thuần túy, truyền thông tại Viện Hàn lâm đã đổi mới tư duy theo hướng "đa phương tiện, đa nền tảng" để biến những lý luận khô khan, những dữ liệu nghiên cứu phức tạp trở thành những thông tin mang hơi thở cuộc sống.
Song hành với đó, hoạt động xuất bản tiếp tục khẳng định vị thế của một kênh lưu trữ văn hóa và tri thức lâu dài. Mỗi công trình nghiên cứu giá trị được xuất bản không chỉ là sự tổng kết trí tuệ của đội ngũ nhà khoa học, mà còn là tư liệu quý giá phục vụ trực tiếp công tác đào tạo, giảng dạy và hoạch định chính sách.
Những bộ sách lớn, những chuyên khảo chuyên sâu được xuất bản chính là những viên gạch bền vững xây nên "tòa thành tri thức" của đất nước, đóng góp trực tiếp vào công cuộc giáo dục xã hội và định hình những tri thức nền tảng cho thế hệ tương lai. Đứng trên góc độ chính trị và tư tưởng, các cơ quan tạp chí, truyền thông và xuất bản của Viện Hàn lâm đã đóng vai trò là "chiến sĩ" trên mặt trận tư tưởng. Với tư cách là những người cầm bút sắc bén, đội ngũ của chúng ta đã làm tốt nhiệm vụ tuyên truyền các chủ trương lớn của Đảng, biến những văn kiện thành những bài phân tích sâu sắc, khoa học.
Tại Hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học đã nghe báo cáo kết quả công tác báo chí, truyền thông của Viện Hàn lâm do Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tài Đông, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Đảng ủy Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam trình bày. Viện Hàn lâm có tổng số 22 tạp chí khoa học (Tạp chí Khoa học xã hội Việt Nam và 21 tạp chí chuyên ngành). Nhà xuất bản và Tạp chí Khoa học xã hội đã tiến hành xuất bản các số tạp chí hằng tháng theo đúng quy định, bảo đảm chất lượng.
Năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026, Viện Hàn lâm đã tổ chức Hội thảo và tọa đàm khoa học “Tạp chí Khoa học xã hội Việt Nam với việc chuyển đổi số”, nhằm giúp các cơ quan nghiên cứu và hệ thống tạp chí khoa học hoàn thiện chiến lược chuyển đổi số, qua đó góp phần nâng cao vị thế của khoa học xã hội Việt Nam trong khu vực và thế giới; tổ chức thành công Hội thảo “100 năm Báo chí Cách mạng Việt Nam”; “Nâng cao chất lượng các tạp chí đáp ứng theo chuẩn Hội đồng Giáo sư Nhà nước và hội nhập quốc tế”, xây dựng các dự thảo Đề án: “Nâng cấp các tạp chí đạt được các tiêu chí: i) có tạp chí điện tử; ii) có website riêng bằng tiếng Anh”; “Quy định Thể thức trình bày các tạp chí trong Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam theo chuẩn quốc tế”.
Một trong những điểm nhấn nổi bật của giai đoạn 2025-2026 là quá trình chuyển đổi số trong hệ thống tạp chí khoa học. Nhiều tạp chí đã xây dựng website riêng và đi vào vận hành, được cấp chỉ số DOI và từng bước số hóa quy trình tiếp nhận, phản biện, biên tập và xuất bản bài viết trực tuyến. Các số tạp chí đã xuất bản được số hóa để phục vụ tra cứu, khai thác và phổ biến rộng rãi. Đội ngũ biên tập viên được tăng cường bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng về công nghệ số, quản trị tòa soạn điện tử và an toàn thông tin. Chuyển đổi số đang từng bước làm thay đổi phương thức quản trị tạp chí theo hướng chuyên nghiệp, minh bạch và hiệu quả hơn.
Kể từ khi chính thức đi vào hoạt động từ tháng 9/2025, Fanpage Cổng Thông tin điện tử đã từng bước trở thành một trong những kênh truyền thông số quan trọng của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, góp phần nâng cao hiệu quả công tác thông tin, tuyên truyền và lan tỏa các hoạt động của Viện Hàn lâm tới đông đảo 4 cán bộ, nhà khoa học, học viên, sinh viên và công chúng quan tâm.
Từ ngày 1/9/2025 đến 16/6/2026, Fanpage Cổng Thông tin điện tử có hơn 5.500 lượt theo dõi; 605 bài viết được đăng tải trên Fanpage Cổng, 3.988.197 lượt xem, tương tác. Trong đó có hơn 50 video được đăng tải. Tổng quan hoạt động tương tác: 471.670 lượt tương tác; 125.460 cảm xúc; 12.978 bình luận; 6.951 lượt chia sẻ. Qua đó góp phần đăng tải và chia sẻ thông tin từ Cổng Thông tin điện tử. Kết quả này cho thấy sự quan tâm ngày càng tăng của công chúng đối với các thông tin về hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo, nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế và các sự kiện nổi bật của Viện Hàn lâm.
Công tác xuất bản tiếp tục phát huy vai trò truyền bá tri thức. Nhà xuất bản và các đơn vị liên quan đã tổ chức biên soạn, xuất bản nhiều công trình khoa học có giá trị lý luận và thực tiễn. Công tác xuất bản sách chú trọng nâng cao chuẩn mực biên tập, bảo đảm quy trình xuất bản, không để xảy ra sai sót hoặc vi phạm trong hoạt động liên kết xuất bản. Việc khai thác bản thảo không kể là biên tập viên hay các chuyên viên thuộc khối chức năng, nghiệp vụ.
Tính đến hết năm 2025 và đến 15/6/2026, Nhà xuất bản đã ký quyết định phát hành 381 đầu sách. Số lượng xuất bán sách là 7.751 cuốn, số lượng biếu tặng sách, trong các sự kiện là hơn 4.977 cuốn.
Nhằm tăng cường quảng bá, giới thiệu sản phẩm, các xuất bản phẩm được tăng cường giới thiệu, quảng bá trên sàn sách trực tuyến quốc gia (như: book365.vn, website, fanpage, Zalo để giới thiệu nhanh chóng, rộng rãi); cung cấp các ấn phẩm tiêu biểu của Nhà xuất bản để Cục Xuất bản, In và Phát hành trưng bày tại triển lãm quốc gia nhân dịp Triển lãm A80; hỗ trợ Cục Xuất bản, In và Phát hành lựa chọn 5 ấn phẩm tiêu biểu của Nhà xuất bản và Tạp chí Khoa học xã hội để trưng bày tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.
Các ấn phẩm xuất bản tiếp tục phục vụ hiệu quả công tác nghiên cứu, đào tạo, tư vấn chính sách và tuyên truyền, phổ biến tri thức khoa học xã hội và nhân văn. Cùng với xuất bản truyền thống, xuất bản điện tử và các hình thức xuất bản trên môi trường số từng bước được quan tâm phát triển, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong lĩnh vực xuất bản.
Bên cạnh những kết quả đạt được, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tài Đông cho biết còn tồn tại một số khó khăn, hạn chế như mức độ chuyển đổi số giữa các đơn vị chưa đồng đều; hạ tầng công nghệ ở một số đơn vị còn hạn chế, nguồn lực đầu tư cho công nghệ và chuyển đổi số còn thiếu hụt, phân tán và thiếu tính chiến lược.
Việc thiếu các dự án trọng điểm khiến hệ sinh thái số hiện nay vận hành manh mún, chưa đạt được khả năng khai thác dữ liệu thông minh, nguy cơ tụt hậu về năng lực quản trị, nơi mà khả năng thích ứng với các tiêu chuẩn xuất bản quốc tế và kỹ năng xử lý, truyền thông kết quả nghiên cứu trên không gian số vẫn chưa được đào tạo bài bản, dẫn đến việc các sản phẩm khoa học chưa thể đạt được độ lan tỏa tối ưu, khả năng quốc tế hóa của các tạp chí còn khiêm tốn với tỷ lệ bài viết tiếng Anh và mạng lưới phản biện quốc tế chưa cao…
Các tham luận và các ý kiến trao đổi của chuyên gia, nhà khoa học tại Hội thảo đã tập trung làm rõ các nội dung như: vai trò của tạp chí, truyền thông trong việc cụ thể hóa đường lối của Đảng, định hướng khát vọng phát triển đất nước, nâng cao chất lượng học thuật thực chất, chuyên nghiệp, tìm giải pháp đưa hệ thống tạp chí trở thành diễn đàn khoa học uy tín cao, đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện và làm chủ công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), thúc đẩy kiện toàn hệ thống tạp chí, truyền thông, xuất bản, đổi mới truyền thông khoa học để chuyển hóa tri thức thành nguồn lực xã hội, đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và nâng tầm vị thế học thuật quốc tế…
Phát biểu chỉ đạo tại Hội thảo, Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi bày tỏ tin tưởng rằng, với tinh thần trách nhiệm, tâm huyết và trí tuệ của các nhà khoa học, các nhà quản lý, các chuyên gia truyền thông và xuất bản, Hội thảo đã đề xuất được nhiều luận cứ khoa học, nhiều giải pháp thiết thực nhằm phát huy tốt hơn nữa vai trò của tạp chí, truyền thông và xuất bản trong việc lan tỏa tri thức, xây dựng đồng thuận xã hội, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước.
