Khẩn trương thực hiện các biện pháp vệ sinh an toàn thực phẩm phòng, chống bệnh tiêu chảy cấp

Phần lớn họ đều ở độ tuổi lao động. Một trong những nguyên nhân gây bệnh do việc ăn thiếu vệ sinh. Ðể chủ động, phòng, chống căn bệnh nguy hiểm này, PGS, TS Trần Ðáng, Cục trưởng Cục An toàn vệ sinh thực phẩm đề cập vấn đề này, nội dung như sau:

Bệnh tiêu chảy cấp nguy hiểm là một trong ba bệnh tối nguy hiểm, thuộc diện kiểm dịch quốc tế (tả, dịch hạch và sốt vàng) ký hiệu A00, do một loại vi khuẩn hình dấu phẩy gây ra lây truyền bằng đường tiêu hóa, biểu hiện lâm sàng là ỉa lỏng nhiều và nôn nhiều lần, nhanh chóng mất nước, điện giải, trụy tim mạch, suy kiệt và tử vong nếu không được điều trị kịp thời.

Phương thức lây truyền bệnh tiêu chảy cấp nguy hiểm là lây  lan qua đường ăn, uống do các thức ăn hoặc nước uống bị nhiễm trực tiếp hay gián tiếp với phân hay chất nôn của người nhiễm vi khuẩn.

Người ta đã thấy nhiều vụ dịch xảy ra tản phát do ăn phải các hải sản sống hoặc nấu chưa chín. Các vụ dịch lớn xảy ra thường do ô nhiễm nguồn nước, ô nhiễm các thực phẩm có tính tiêu dùng rộng rãi trong nhân dân. Ngoài ra còn có thể lây bệnh gián tiếp qua ruồi nhặng, chuột.

Mọi lứa tuổi, mọi giới, đều có thể mắc bệnh. Song ở nơi chưa có dịch, người lớn mắc nhiều hơn, ở vùng có dịch lưu hành, trẻ em và người già mắc nhiều hơn.

Biểu hiện lâm sàng của bệnh như sau:

Khởi bệnh đột ngột, ỉa trước, nôn sau: ỉa lúc đầu có phân, sau lỏng, toàn nước, mầu trắng đục như nước vo gạo hoặc nước canh đậu có những hạt trắng lổn nhổn, mùi tanh.

Nôn sau ỉa lỏng, lúc đầu là nước và thức ăn, sau giống như nước phân, ỉa và nôn dễ dàng, số lượng nhiều, nhanh chóng dẫn đến tình trạng mất nước và rối loạn điện giải;

Thường không đau bụng hoặc đau nhẹ, không mót rặn.

Không sốt hoặc sốt nhẹ; Sau vài giờ ỉa và nôn, nhanh chóng dẫn đến sốc do giảm khối lượng máu lưu hành: Mặt hốc hác, mắt trũng, má lõm, môi khô, da nhăn nheo, xanh tím, hạ nhiệt độ, tụt huyết áp, mạch nhanh - nhỏ khó bắt, đái ít rồi vô hiệu; Tình trạng máu cô (hồng cầu, huyết cầu tố, Hematocrite, tỷ trọng huyết tương tăng), rối loạn điện giải (Na+ bình thường hoặc giảm nhẹ, K' giảm nhiều, Cl- và Ca++ giảm, nhiễm toan HCO3- giảm, pH máu giảm). Ure, creatinin máu tăng, glucoza máu giảm;

Nếu không được điều trị bệnh nhân sẽ chết vì sốc thuốc không hồi phục, vì suy thận, nhiễm toan hoặc ngừng tim do giảm K+ máu...; Tuy nhiên, nhiều trường hợp là các thể nhẹ (ỉa chảy vài lần, không mất nước) hoặc không triệu chứng. Ðôi khi có thể gặp các thể tiêu chảy cấp tính nặng hoặc thể xuất huyết tiêu hóa.

Biện pháp chống dịch bệnh:

Khẩn trương báo cáo cho UBND và  y tế địa phương. Thành lập ban phòng, chống dịch, lãnh đạo cơ quan trực tiếp chỉ đạo, thực hiện kế hoạch chống dịch theo phương án đã lập. Việc cách ly bệnh nhân không nhất thiết phải nghiêm ngặt như trước (không ngăn cấm đi lại).

Tuy nhiên, càng cách ly chặt chẽ càng hạn chế dịch lan rộng. Những trường hợp nặng phải được cách ly, điều trị tại bệnh viện, nhưng hạn chế vận chuyển xa vượt ra ngoài phạm vi ổ dịch; bệnh nhân ra viện phải được cấy phân âm tính.

Những trường hợp nhẹ có thể điều trị tại nhà: bù dịch bằng đường uống và kháng sinh. Tuy nhiên, phải tăng cường các biện pháp vệ sinh ăn uống, phòng, chống ruồi, nhặng, chuột... và khử trùng tẩy uế phân và chất nôn của bệnh nhân. Ðẩy mạnh tuyên truyền giáo dục vệ sinh và làm sạch môi trường. Ðặc biệt chú ý các biện pháp vệ sinh ăn uống cá nhân và tập thể.

Trong khi có dịch, không ăn rau quả sống,  uống nước chưa đun sôi, uống nước đá hoặc ăn hải sản... nghi bị ô nhiễm.

Biện pháp phòng dịch bệnh:

Tuyên truyền, giáo dục vệ sinh, nhất là vệ sinh trong ăn uống, rửa tay trước khi ăn, bảo đảm vệ sinh khi chế biến thực phẩm, bảo đảm tốt an toàn thực phẩm, những thực phẩm nghi ngờ ô nhiễm thì phải nấu chín hoặc hủy bỏ, những thực phẩm đã chế biến phải bảo quản đúng quy định vệ sinh;

Giải quyết tốt vấn đề xử lý phân, không đại tiện bừa bãi, không dùng phân tươi tưới rau, bón ruộng.

Bảo đảm cung cấp nước sạch đúng tiêu chuẩn, xử lý nước thải tốt (nhất là trong và sau mùa lụt, bão).

Những người đi du lịch cũng phải uống nước sạch. Phòng ruồi, nhặng, chuột... xâm nhập vào thực phẩm, thức ăn. Thường xuyên duy trì vệ sinh, diệt ruồi, nhặng, chuột.

Hạn chế đánh bắt và ăn hải sản khi có dịch bệnh, không ăn sống, phải nấu chín. Khuyến khích nuôi con bằng sữa mẹ. Bảo đảm vệ sinh với sữa và nước uống cho trẻ.

Lập kế hoạch phòng, chống dịch và luyện tập thường xuyên theo giả định  dịch xảy ra.

Thực hiện nghiêm túc "Thông điệp an toàn thực phẩm phòng, chống bệnh tiêu chảy cấp" do Cục An toàn Vệ sinh thực phẩm đã công bố.

Cụ thể là, thực hiện "ăn chín uống sôi". Tất cả đồ ăn, thức uống cần đun sôi trước khi ăn uống; Rửa tay sạch bằng xà-phòng trước khi ăn uống; Dụng cụ, bát đũa trước khi ăn cần rửa  sạch và nhúng nước sôi; Bảo quản tốt thực phẩm đã chế biến, chống ruồi, mưa gió, bụi bặm; Xử lý phân, chất thải bảo đảm yêu cầu vệ sinh, không dùng phân tươi để bón và tưới rau.

Thực hiện 6 không: Không ăn rau sống; Không ăn tiết canh; Không ăn mắm tôm, mắm tép sống; Không ăn gỏi cá, hải sản sống; Không ăn nem chạo, nem chua; Không uống nước lã, nước đá mất vệ sinh.