Triển lãm giới thiệu một góc nhìn về Dinh Độc Lập, từ những ý tưởng kiến trúc, bản vẽ thiết kế đến quá trình hình thành một công trình mang giá trị lịch sử, văn hóa đặc biệt của dân tộc.
Chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ trường phái kiến trúc hiện đại của kiến trúc sư Le Corbusier, kiến trúc sư Ngô Viết Thụ và nhóm cộng sự đã sáng tạo nên một Dinh Độc Lập với sự kết hợp giữa ngôn ngữ kiến trúc hiện đại và văn hóa bản địa Việt Nam. Kết cấu bê-tông, cốt thép kết hợp với bố cục đường ngang, nét thẳng và hình khối tiết chế tạo nên diện mạo thanh thoát, trang trọng. Bên cạnh đó, cách tổ chức không gian mở, gắn công trình với cảnh quan thiên nhiên, đồng thời đáp ứng điều kiện ánh sáng và khí hậu nhiệt đới miền nam Việt Nam.
Phát biểu chúc mừng, ông Trần Thế Thuận, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh ghi nhận nỗ lực của Hội trường Thống Nhất cùng các chuyên gia, nhà nghiên cứu và đơn vị tham gia thực hiện. Ông đánh giá cao cách tiếp cận từ bản vẽ, tư liệu đến không gian kiến trúc, qua đó phát huy vai trò của di tích trong giáo dục lịch sử, văn hóa và thẩm mỹ cho cộng đồng, nhất là thế hệ trẻ.
Theo Tiến sĩ khoa học, Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn, thông qua những nét vẽ thủ bút của kiến trúc sư Ngô Viết Thụ cùng tư liệu về các cộng sự và những người tham gia thi công, người xem có thể nhận diện rõ hơn quá trình hình thành công trình. Đằng sau diện mạo quen thuộc ấy là cả một quá trình sáng tạo công phu, nơi tư tưởng nghệ thuật, tri thức kiến trúc và bản sắc văn hóa được chuyển hóa thành những hình hài cụ thể.
Ông Trần Hữu Phước, Phó Giám đốc Hội trường Thống Nhất cho biết, với chủ đề “Từ bản vẽ đến biểu tượng”, triển lãm đưa công chúng trở lại điểm khởi đầu của công trình thông qua hệ thống bản vẽ, hình ảnh và tư liệu được chọn lọc. Điểm nhấn của triển lãm là cách tiếp cận theo tinh thần “đồng hiện”, đặt tư liệu thiết kế trong mối liên hệ trực tiếp với không gian kiến trúc đang hiện hữu. Người xem không chỉ tiếp cận những nét vẽ trên tư liệu mà còn có thể đối chiếu, nhận diện và cảm nhận ý tưởng sáng tạo ấy ngay trong chính công trình.
Tuy nhiên, giá trị của Dinh Độc Lập không dừng lại ở thành tựu kiến trúc. Nếu tài năng con người làm nên hình hài công trình, thì lịch sử dân tộc đã xác lập tầm vóc biểu tượng của Dinh Độc Lập. Với Dinh Độc Lập, dấu mốc quyết định ấy là ngày 30/4/1975, khi lá cờ giải phóng tung bay trên nóc Dinh, đánh dấu thắng lợi của cuộc đấu tranh giải phóng miền nam, thống nhất đất nước. Từ một công trình kiến trúc, Dinh Độc Lập trở thành chứng tích của một thời khắc lịch sử trọng đại, một biểu tượng của hòa bình và thống nhất dân tộc.
“Giá trị của Dinh Độc Lập vì thế không chỉ nằm ở những gì được gìn giữ, mà còn ở những điều di tích nhắc nhớ và trao truyền cho các thế hệ. Bảo tồn di sản không đơn thuần là bảo vệ một công trình, mà còn phải làm sáng tỏ những giá trị lịch sử, văn hóa và đưa những giá trị ấy tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay”, ông Trần Hữu Phước, Phó Giám đốc Hội trường Thống Nhất phát biểu.
Chính sự hội tụ giữa giá trị kiến trúc, nghệ thuật và ý nghĩa lịch sử đã làm nên vị thế đặc biệt của Dinh Độc Lập. Việc khám phá những tư liệu thiết kế không chỉ giúp nhận diện tài năng sáng tạo của kiến trúc sư Ngô Viết Thụ, mà còn góp phần làm phong phú nhận thức về một di sản quốc gia, nơi những giá trị vật chất và tinh thần cùng hiện diện, được gìn giữ và tiếp nối qua nhiều thế hệ.
Thông qua trưng bày chuyên đề này, Hội trường Thống Nhất tiếp tục khẳng định trách nhiệm trong công tác nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị Di tích quốc gia đặc biệt Dinh Độc Lập. Bảo tồn di sản không chỉ là gìn giữ nguyên vẹn những gì lịch sử để lại, mà còn phải làm sáng tỏ giá trị, đưa di sản đến gần hơn với công chúng và khơi dậy ý thức trân trọng, gìn giữ di sản trong các thế hệ hôm nay và mai sau.
Theo Ban tổ chức, triển lãm “Từ bản vẽ đến biểu tượng” nhằm tạo điểm nhấn trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 60 năm khánh thành Dinh Độc Lập, qua đó giới thiệu một cách hệ thống hành trình hình thành công trình từ bối cảnh lịch sử, ý tưởng thiết kế, lựa chọn phương án kiến trúc đến quá trình kiến tạo không gian nội thất và giá trị biểu tượng của di sản hôm nay.
Trong tiến trình ấy, Dinh Độc Lập không chỉ được nhìn nhận như một công trình kiến trúc hiện đại tiêu biểu của Việt Nam thế kỷ XX, mà còn là nơi kết tinh các lớp giá trị về lịch sử, mỹ thuật, kỹ thuật xây dựng, tư duy thiết kế và bản sắc văn hóa dân tộc.
Việc tổ chức triển lãm góp phần diễn giải sâu hơn những giá trị đặc sắc của Dinh Độc Lập, giúp công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, tiếp cận di sản bằng hình thức trực quan, sinh động và dễ cảm nhận; đồng thời khẳng định vai trò của Dinh Độc Lập như một biểu tượng hòa bình, một di sản kiến trúc giữa lòng đô thị và một điểm tựa ký ức quan trọng trong đời sống văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh.
