Hội thảo được tổ chức vào thời điểm Thành phố Hồ Chí Minh bước vào một giai đoạn phát triển mới với quy mô không gian, dân số, tiềm lực kinh tế và yêu cầu quản trị lớn hơn nhiều sau sắp xếp đơn vị hành chính cùng các cơ chế, chính sách, quy định “trao quyền” cho thành phố tận dụng dư địa để phát triển từ Luật Phát triển đô thị.
Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Xây dựng Nguyễn Tường Văn nhấn mạnh: Không gian mới tạo điều kiện kết nối trung tâm tài chính, thương mại và dịch vụ với các trung tâm công nghiệp, đổi mới sáng tạo, hệ thống cảng biển, logistics, kinh tế biển, du lịch và các vùng sinh thái đặc thù.
Đây là một cơ hội lịch sử để thành phố tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, nhưng đồng thời cũng đặt ra những yêu cầu rất cao đối với công tác quy hoạch, đầu tư hạ tầng và năng lực tổ chức thực hiện.
Thứ trưởng Xây dựng Nguyễn Tường Văn đặt ra 3 vấn đề cần các cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà khoa học phân tích và hiến kế như Thành phố Hồ Chí Minh cần mở khóa không gian nào, tạo ra động lực kinh tế gì và mang lại giá trị gì cho người dân, doanh nghiệp trong toàn vùng Đông Nam Bộ.
Theo nhà báo Phùng Công Sưởng, Tổng Biên tập Báo Tiền Phong: Trong bối cảnh Thành phố Hồ Chí Minh vào giai đoạn phát triển mới sau khi thực hiện các bước sáp nhập và mở rộng không gian hành chính, yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo dư địa tăng trưởng mới và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Vì vậy, một hệ thống hạ tầng kết nối thông suốt không chỉ giúp mở rộng không gian phát triển đô thị, giảm thiểu áp lực cho khu vực trung tâm, mà còn là đòn bẩy quan trọng để thu hút dòng vốn đầu tư, tối ưu hóa năng lực logistics, phát triển hệ thống cảng biển, vận tải đa phương thức và nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân.
Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn đánh giá, sau sáp nhập, Thành phố Hồ Chí Minh có điều kiện phát triển theo mô hình đô thị đa cực, đa trung tâm, với 3 cực kinh tế chủ đạo.
Cực thứ nhất, khu vực trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh, giữ vai trò đầu tàu kinh tế, tài chính của siêu đô thị với quy mô dân số khoảng 14 triệu người.
Cực thứ hai, Bình Dương, khu vực có nền tảng công nghiệp phát triển, thu hút nhiều vốn đầu tư nước ngoài.
Cực thứ ba, Bà Rịa-Vũng Tàu, với lợi thế nổi bật về kinh tế biển.
Sự kết nối giữa các khu vực này sẽ tạo thêm cơ hội phát triển cho thành phố. Tuy nhiên, muốn chuyển hóa lợi thế thành tăng trưởng thực chất, thành phố cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về hạ tầng, nguồn vốn và cơ chế quản trị.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam: “Thành phố Hồ Chí Minh có năm “không gian” là biển, bầu trời, lòng đất, không gian số và văn hóa, đây là cơ hội và điều kiện để trở thành “cửa ngõ” chiến lược của Đông Nam Á”.
Trong đó, Thành phố Hồ Chí Minh là “bộ não” điều phối và tài chính, Bình Dương là “đầu vào” công nghiệp, Bà Rịa-Vũng Tàu là “đầu ra” logistics và cảng biển. Các điểm tựa gồm sân bay Long Thành, cảng Cái Mép-Cần Giờ, trung tâm tài chính quốc tế, Vành đai 4-5, đường sắt tốc độ cao và mô hình “thành phố 15-45 phút” chính là dư địa cần được thành phố tận dụng lợi thế.
Chia sẻ tại hội thảo, Giám đốc Sở Xây dựng Trần Quang Lâm cho rằng: Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị đã đặt ra những mục tiêu rất rõ cho thành phố.
Đến năm 2030, Thành phố Hồ Chí Minh hướng đến trở thành đô thị nổi trội của Đông Nam Á. Trước mắt, thành phố phải giải quyết các điểm nghẽn về giao thông, ngập nước và ô nhiễm môi trường, đồng thời phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế theo yêu cầu đề ra.
Điều quan trọng là phải cụ thể hóa những cơ chế này thành giải pháp thực tế, tháo gỡ các điểm nghẽn về giao thông, hạ tầng và nhà ở...
Hội thảo cũng nhận được nhiều hiến kế của các doanh nghiệp, nhà đầu tư đề xuất Trung ương, thành phố vận dụng hiệu quả cơ chế đặc thù, rút ngắn thủ tục đầu tư, thu hút vốn PPP và nguồn lực tư nhân hướng đến việc phát triển đồng bộ nhà ở, y tế, giáo dục tại các khu công nghiệp; khai thác giá trị đất đai để tái đầu tư hạ tầng và các khu đô thị mới.
